Αναχρονισµός ο θρησκευτικός όρκος

Tου ΠΑΝΟΥ ΤΡΙΓΑΖΗ *

Αν οι πολιτικοί τηρούσαν τους όρκους τους όπως και οι µάρτυρες στα δικαστήρια, θα ζούσαµε σε ένα πιο δίκαιο κόσµο. Ειδικότερα, ο θρησκευτικός όρκος αποτελεί αναχρονισµό και η Αριστερά οφείλει να διεκδικήσει την κατάργησή του κατά την επόµενη αναθεώρηση του Συντάγµατος.

Η έννοια «όρκος» και τα παράγωγά της χρησιµοποιείται ευρύτατα στη ζωή µας, θετικά ή αρνητικά, κυριολεκτικά ή µεταφορικά. Είναι συνυφασµένη µε το «θείον» και τη θρησκεία κατά κύριο λόγο, αλλά και µε άλλες ανθρώπινες και κοινωνικές δραστηριότητες.

Υπάρχουν πολλών ειδών όρκοι και η ρίζα του φαινοµένου αυτού βρίσκεται βαθιά στους αιώνες. Ορκιζόµαστε στο Θεό, στο Ευαγγέλιο, στη µάνα µας, στη ζωή των παιδιών µας, «σε ό,τι έχουµε ιερό», ότι λέµε την αλήθεια ή ότι θα τηρήσουµε κάποια υπόσχεση ή ότι δεν θα εγκαταλείψουµε και δεν θα προδώσουµε κάποιο σκοπό ή αποστολή που έχουµε αναλάβει έναντι του κοινωνικού συνόλου, κλπ.

Ζήτηµα επιλογής

Κι αν πρόκειται για ιδιωτικές υποθέσεις και δραστηριότητες του ανθρώπου, ο όποιος όρκος µπορεί να είναι ζήτηµα επιλογής. Το πρόβληµα, όµως, δηµιουργείται όταν αυτός επιβάλλεται και έρχεται σε σύγκρουση µε την ανθρώπινη συνείδηση. Στην περίπτωση αυτή προσβάλλονται τα ανθρώπινα δικαιώµατα.

Με την έννοια της ισχυρής δέσµευσης ή ακλόνητης προσήλωσης σε ένα ευγενικό σκοπό ή ιδανικό, βρίσκουµε τον όρκο συχνά και στην προοδευτική κουλτούρα.

Ο Ρίτσος στο επίγραµµά του για το Πολυτεχνείο γράφει:

«Πάνω σε τούτη την πεσµένη πόρτα

Δώσαµε ξανά τον όρκο.

Όρκο της νιότης, της ζωής, της λευτεριάς

Όρκο του ονείρου και της πράξης»

Ο δε Ρήγας Βελεστινλής λέει στο Θούριό του:

«Κι αν παραβώ τον όρκο ν’ αστράψει ο ουρανός
Και να µε κατακάψει να γίνω σαν καπνός».

Στη διαδροµή της ιστορίας αποτυπώνονται στους όρκους αντιλήψεις και ιδέες που κάθε φορά επικρατούσαν στις ανθρώπινες κοινωνίες ή διεκδικούσαν την επικράτησή τους.

Μέσα σε ένα βιβλίο του αείµνηστου συµπατριώτη µου Θουκυδίδη Κοσµόπουλου θα βρει κανείς αυτούσιους πολλούς και σηµαντικούς όρκους, όπως ο Όρκος του Ιπποκράτη (τον οποίο δίνουν και σήµερα οι γιατροί) ή οι όρκοι των εννέα αρχόντων, των βουλευτών και των δικαστών στην Αρχαία Αθήνα, που περιέχουν ενδιαφέρουσες αναφορές σε δεσµεύσεις υπέρ της προστασίας του δηµοκρατικού πολιτεύµατος («Δεν θα ψηφίσω για τύραννο, ούτε για εγκαθίδρυση Ολιγαρχίας»). Τίτλος του βιβλίου «Ο όρκος διά µέσου των αιώνων», που δεν ξέρω αν µπορεί να το βρει κανείς σήµερα στα βιβλιοπωλεία.

Κατά τον συγγραφέα, υπάρχει «κραυγαλέα αντίθεση του νοµοθετηµένου σήµερα καθεστώτος που αφορά τον θεσµό του Όρκου µε τους Εκκλησιαστικούς Κανόνες αφ’ ενός, και αφ’ ετέρου µε τη σύγχρονη αντίληψη που αφορά στην προσωπικότητα του πολίτη». Επικαλείται δε το Ευαγγέλιο για να υποστηρίξει ότι ο Ιησούς Χριστός µε την «Επί του όρους Οµιλία» του, έχει ταχθεί εναντίον του όρκου («Εγώ δε λέγω υµίν µη οµόσαι όλως»).

Τέλος, στο βιβλίο του Κοσµόπουλου συµπεριλαµβάνονται ορισµένοι αξιοµνηµόνευτοι όρκοι της σύγχρονης και παλαιότερης εποχής, µε αξιοσηµείωτο τον όρκο του Μεγάλου Αλέξανδρου, όρκο διεθνιστικό.

Καταλήγω µε ένα ερώτηµα. Τηρεί ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, τον όρκο που έχει δώσει, ότι θα σέβεται το Σύνταγµα και τους νόµους; Η δική µου απάντηση είναι αρνητική, γι’ αυτό και χρειάζεται αλλαγή εδώ και τώρα, µε πυρήνα ενωτικό την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα. Οι καιροί ου µενετοί και για το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ.

* Συγγραφέας,
καταγόµενος από την Ηλεία