Με πυξίδα το εθνικό συµφέρον: αλλαγή στρατηγικής τώρα Περισσότερο από ποτέ, πρώτα η Ελλάδα

Tου Δρ. ΜΑΡΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΥ *

Η έγκριση του παράνοµου τουρκολιβυκού µνηµονίου από την ανατολική λιβυκή Βουλή, που συνδέεται µε το στρατόπεδο Χάφταρ, αποτελεί πολιτική προσβολή προς την Ελλάδα. Απαιτεί απάντηση µε πρακτικό αποτέλεσµα και κόστος για όσους αµφισβητούν τα δικαιώµατά µας.

Επενδύσαµε στην προσέγγιση µε τη Βεγγάζη. Οι συναντήσεις µε την οικογένεια Χάφταρ τεκµηριώνουν την προσπάθεια. Το αποτέλεσµα επιβάλλει απολογισµό: ποια συνέχεια δόθηκε, ποιες συνεργασίες προχώρησαν, ποιες δεσµεύσεις εξασφαλίστηκαν; Η διπλωµατία κρίνεται από όσα κατοχυρώνει για τη χώρα.

Παράλληλα, οι δίαυλοι µε την Τρίπολη δεν απέτρεψαν τη στήριξη της κυβέρνησής της στην έγκριση ενός παράνοµου µνηµονίου. Στο συγκεκριµένο ζήτηµα, οι αντίπαλες λιβυκές πλευρές συγκλίνουν εις βάρος των ελληνικών θέσεων. Η Άγκυρα διευρύνει τις σχέσεις της και µε τις δύο. Το κουβάρι της στρατηγικής της ξετυλίγεται.

Η Τουρκία

Υπάρχει προηγούµενο αξιοποίησης ένοπλων δικτύων. Μηχανισµοί του ΟΗΕ κατέγραψαν καταγγελίες για τουρκική στρατολόγηση και µεταφορά Σύρων µαχητών στη Λιβύη και στο Ναγκόρνο Καραµπάχ υπέρ του Αζερµπαϊτζάν. Οι αναφορές αυτές απαιτούν συνολική αξιολόγηση των εργαλείων τουρκικής επιρροής.

Τώρα η Άγκυρα συγκαλεί συνάντηση ευρωπαϊκών και µεσανατολικών χωρών στην Κωνσταντινούπολη, µε ατζέντα το Ορµούζ, το Μπαµπ ελ-Μαντέµπ, το Ιράν και την Ουκρανία. Επιδιώκει παράλληλα να προωθήσει τη δική της προσέγγιση για το Παλαιστινιακό και τις ευθύνες του Ισραήλ. Διαµορφώνει τραπέζι, συνοµιλητές και ατζέντα.

Και αναρωτιέσαι: εµείς τι κάνουµε; Πώς µετατρέπουµε τη ναυτιλία, τη γεωγραφία και τις συµµαχίες µας σε επιρροή; Χρειάζεται ελληνική πρωτοβουλία θαλάσσιας ασφάλειας µε Κύπρο, Αίγυπτο και άλλους εταίρους, µε κοινό σχέδιο προστασίας υποδοµών και συγκεκριµένες δεσµεύσεις.

Κόκκινες γραµµές

Πρώτη προτεραιότητα πρέπει να είναι κοινή οµάδα διαπραγµάτευσης ΑΟΖ Ελλάδας–Κύπρου, µε πολιτική εντολή και χρονοδιάγραµµα. Ακολούθως, ολοκλήρωση της οριοθέτησης µε την Αίγυπτο προς ανατολάς. Οι συζητήσεις που ανακοινώθηκαν χρειάζονται στόχο συµφωνίας, τεχνική συνέχεια και εφαρµογή του διεθνούς δικαίου.

Για τα δώδεκα ναυτικά µίλια απαιτούνται καθορισµός περιοχών, χάρτες, νοµοθετικές πράξεις και επιχειρησιακή κάλυψη, σύµφωνα µε τους κανόνες οριοθέτησης. Οι κόκκινες γραµµές χρειάζονται προετοιµασµένες, νόµιµες και αναλογικές αντιδράσεις. Κάθε συνεργασία µε λιβυκούς συνοµιλητές πρέπει να συνδέεται µε έµπρακτο σεβασµό των δικαιωµάτων µας.

Κάθε απόφαση χρειάζεται υπεύθυνο υλοποίησης, διαθέσιµους πόρους και προθεσµία. Κάθε καθυστέρηση χρειάζεται εξήγηση. Η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει τι επιδιώκουµε, πώς το πετυχαίνουµε και ποιος αναλαµβάνει την ευθύνη για το αποτέλεσµα.

Η ευρωπαϊκή απόρριψη του µνηµονίου παρέχει θεσµικό έρεισµα. Την πρωτοβουλία οφείλουµε να αναλάβουµε εµείς. Η Ελλάδα πρέπει να έχει ενεργό πολιτική εµπλοκή στη διαµόρφωση των περιφερειακών εξελίξεων, µε σταθερή παρουσία και συγκεκριµένες πρωτοβουλίες. Όχι άλλο πίσω. Όχι άλλα λόγια και ανακοινώσεις. Πράξεις. Αλλάξτε τώρα πολιτική προσέγγιση, στρατηγική και τακτική. Η ισχύς επηρεάζει την ψυχολογία όταν συνοδεύεται από βούληση και συνέπεια. Χρειάζονται άνθρωποι που γνωρίζουν, µπορούν και λογοδοτούν.

* Αναπληρωτής Καθηγητή Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής, Πανεπιστήµιο Vytautas Magnus, Γενικός Διευθυντής του Strategy International