Αµερική δεν είναι µόνο οι ΗΠΑ

Tου ΠΑΝΟΥ ΤΡΙΓΑΖΗ *

Πολλά ειπώθηκαν, δίκαια, µέσα στον Ιούλιο για την Αµερικανική Ανεξαρτησία, µε την ευκαιρία των 250 χρόνων της σχετικής Διακήρυξης (4-7-1776), που είχε πολλά κοινά µε την Διακήρυξη της Γαλλικής Επανάστασης.

Αµερική όµως δεν είναι µόνο οι ΗΠΑ, η σήµερα θεωρούµενη «µόνη υπερδύναµη», που κατά τον Τραµπ στο έδαφος της υπάρχει «κοµµουνιστική απειλή», όπως είπε στην εορταστική οµιλία του (3-7-20026). Το µεγαλύτερο µέρος της Αµερικής είναι η Λατινική Αµερική και η Καραϊβική, πεδίο δράσης ελλήνων εφοπλιστών, όπως ο Αριστοτέλης Ωνάσης.

Κατά τον Ουρουγουανό συγγραφέα Εδουάρδο Γκαλεάνο, «σήµερα, για ολόκληρο τον κόσµο, Αµερική σηµαίνει ΗΠΑ. Εµείς όλοι, το πολύ-πολύ ανήκουµε σε µια υπό-Αµερική, µια Αµερική δεύτερης κατηγορίας και απροσδιόριστης ταυτότητας». Δύο τόµους έχει γράψει ο Γκαλεάνο, µε θέµα τις «ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αµερικής». Πρόκειται για έναν πλούσιο κόσµο, όπου ο Αµαζόνιος διασχίζει 4 χώρες, θεωρούµενος και πνεύµονας της Γης. Όπου, επίσης, επιβίωσαν πολλές φυλές Ινδιάνων, ενώ στη Β. Αµερική, κυρίως στις ΗΠΑ, εξοντώθηκαν, ενώ για κάποιες εκ των Ινδιάνικων φυλών να έχει δοθεί το όνοµά τους σε όπλα, όπως πύραυλοι Τόµαχοκ και ελικόπτερα Απάτσι. Πρώτος ινδιάνος πρόεδρος κράτους στην παγκόσµια ιστορία, ο Έβο Μοράλες στην Βολιβία, τον οποίο ο Αλέξης Τσίπρας είχε προσκαλέσει στην Αθήνα. 

Δύο αιώνες

Χρειάστηκαν δύο αιώνες για να αποκτήσουν την ανεξαρτησία τους οι χώρες της Λ. Αµερικής και Καραϊβικής. Ακόµα και σήµερα υπάρχουν κατάλοιπα της αποικιοκρατίας, µε τα νησιά Φόκλαντ, Μαλβίνες για την Αργεντινή, κατεχόµενα από την Μ. Βρετανία, η Γουαδελούπη και η Μαρτινίκα από τη Γαλλία.

Πολλά τα δεινά του Νότου της Αµερικής από τους Γιάνκηδες, µέσω στρατιωτικών δικτατοριών και επεµβάσεων. Ο όρος «Δηµοκρατίες της Μπανάνας», που χρησιµοποιούσε ο Ανδρέας Παπανδρέου για την Ελλάδα της χούντας, για πολλές από τις χώρες της Λ. Αµερικής ειπώθηκε. Η Χιλή του αιµοσταγούς δικτάτορα Πινοσέτ αποτέλεσε µετά το 1973, το πεδίο δοκιµών για τις πολιτικές του νεοφιλελευθερισµού.

Θυµίζω ότι πρώτη επιτυχηµένη Επανάσταση των Δούλων το 1804, έγινε στην Αϊτή. Το 1811, έγιναν ανεξάρτητες η Βενεζουέλα και η Κολοµβία, το 1816 η Αργεντινή, το 1818 η η Χιλή, το 1819 η Κολοµβία και το 1821 οι Άγιος Δοµίνικος, Γουατεµάλα, Κόστα Ρίκα, Μεξικό, Νικαράγουα, Περού, το 1822 Ισηµερινός και Βραζιλία, το 1825 Βολιβία και Ουρουγουάη και το1898 Κούβα. Όλες ανεξάρτητες στη διάρκεια του 19ου αιώνα, που και η Ελλάδα έγινε ανεξάρτητη. Στον 20ό αιώνα, ακολούθησε το µεγαλύτερο µέρος της Καραϊβικής.

Με τον Γκαλεάνο δεν συµφωνεί «περί απροσδιόριστης ταυτότητας» ο Φιντέλ Κάστρο, που πρότεινε τις «Ηνωµένες Πολιτείες της Λατινικής Αµερικής και Καραϊβικής», επικαλούµενος τα κοινά πολιτισµικά στοιχεία της περιοχής και το παράδειγµα της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Έβλεπε µακριά ο Φιντέλ, που σε οµιλία του στο Πανεπιστήµιο του Καράκας το 1999 έλεγε «οι χώρες της Λατινικής Αµερικής οφείλουν να ενωθούν χωρίς να χάσουν ούτε ένα λεπτό. Οι Αφρικανοί προσπαθούν να κάνουν κάτι ανάλογο. Στην Νοτιοδυτική Ασία έχουν το ASEAN, ενώ αναζητούν και άλλες µορφές οικονοµικής ολοκλήρωσης. Η Ευρώπη κάνει το ίδιο πράγµα, µε γρήγορο ρυθµό».

Καταλήγω µε την υπενθύµιση ότι η µικρή και φτωχή Αϊτή, µε πρόεδρο τον Ζαν Πιερ Μπουαγιέ, φίλο του Αδαµάντιου Κοραή, ήταν το πρώτο κράτος που αναγνώρισε το 1822 την Ελληνική Επανάσταση του 1821.

* Υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ