Καίγονται οι πνεύµονες της χώρας – Πόσο πράσινο µάς απέµεινε;

Tου ΛΑΜΠΡΟΥ ΠΑΠΑΔΗ *

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ορκισµένος οικολόγος, ούτε να κρατάει κάθε πρωί σηµειώσεις για το «περιβαλλοντικό αποτύπωµα» και την πράσινη µετάβαση, για να αντιληφθεί τι έχει συµβεί στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Αρκεί να κοιτάξει έναν χάρτη. Και κυρίως να κοιτάξει τι έχει αποµείνει πράσινο πάνω σε αυτόν.

Η χώρα χάνει µε τροµακτική ταχύτητα ένα κοµµάτι της φυσικής της περιουσίας. Δάση, περιαστικό πράσινο, ορεινοί όγκοι, περιοχές που λειτουργούσαν ως πραγµατικοί πνεύµονες για εκατοµµύρια ανθρώπους έχουν παραδοθεί στις φλόγες. Αττική, Βοιωτία, Εύβοια, Έβρος, Βόρεια Ελλάδα και τώρα ξανά η Χαλκιδική, µε τη µεγάλη πυρκαγιά στη Σίβηρη να υπενθυµίζει ότι η καταστροφή δεν γνωρίζει γεωγραφικά σύνορα.

Τα στοιχεία για την Αττική είναι πλέον σοκαριστικά. Σύµφωνα µε ανάλυση του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών/meteo.gr, το 42% των δασικών εκτάσεων του ηπειρωτικού τµήµατος της Περιφέρειας έχει επηρεαστεί από µεγάλες πυρκαγιές την περίοδο 2017-2026. Δεν µιλάµε λοιπόν για κάποιες µαύρες κουκκίδες στον χάρτη.

Μιλάµε για σχεδόν τη µισή δασική περιουσία µιας µητροπολιτικής περιοχής όπου ζει περίπου ο µισός πληθυσµός της χώρας.

Και σαν να µην έφταναν όσα είχαν προηγηθεί, η µεγάλη φωτιά που ξεκίνησε από τη Βοιωτία στα τέλη Ιουλίου και πέρασε στη Δυτική Αττική άφησε πίσω της πάνω από 100.000 καµένα στρέµµατα, µε διαφορετικές αποτυπώσεις των πρώτων ηµερών να ανεβάζουν ακόµη περισσότερο την πληγείσα έκταση. Πρόκειται για ακόµη ένα τεράστιο κοµµάτι γης που προστίθεται σε έναν λογαριασµό ο οποίος έχει αρχίσει να γίνεται εθνικά ασήκωτος.

Κάπου εδώ τελειώνουν και οι εύκολες δικαιολογίες.

«Καίγονται και αλλού»

Ναι, υπάρχουν πυρκαγιές στη Γαλλία. Υπάρχουν στην Ισπανία, στην Πορτογαλία, στην Ιταλία. Καίγεται ο Καναδάς, καίγονται περιοχές του Αµαζονίου. Ναι, η κλιµατική αλλαγή έχει δηµιουργήσει πολύ δυσκολότερες συνθήκες, µεγαλύτερες περιόδους ξηρασίας και ακραία φαινόµενα. Όλα αυτά είναι πραγµατικότητα.

Αλλά δεν µπορεί κάθε φορά που καίγεται ένα ακόµη ελληνικό δάσος να ανοίγει η τηλεόραση έναν παγκόσµιο χάρτη πυρκαγιών περίπου για να µας εξηγήσει ότι «καίγονται και αλλού».

Το ερώτηµα δεν είναι εάν καίγεται η Ισπανία. Το ερώτηµα είναι τι κάναµε εµείς για να µην καούµε.

Και εδώ αρχίζει η πολιτική ευθύνη.

Η Πολιτική Προστασία δεν µπορεί να εξαντλείται στο 112. Η έγκαιρη εκκένωση σώζει ζωές και αποτελεί κατάκτηση που κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν πρέπει να απαξιώνει. Αλλά ένα κράτος δεν µπορεί να έχει ως βασικό δόγµα απέναντι στη φωτιά το «φύγετε για να σωθείτε». Οφείλει να διαθέτει πολιτική πρόληψης, καθαρισµού των δασών, αντιπυρικών ζωνών, δασικών δρόµων, διαχείρισης καύσιµης ύλης, σύγχρονης επιτήρησης και κυρίως άµεσης επέµβασης πριν µια εστία µετατραπεί σε µέτωπο δεκάδων χιλιοµέτρων.

Το ίδιο ισχύει για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τις Περιφέρειες, τα συναρµόδια υπουργεία και όλους όσοι θυµούνται την πρόληψη λίγο πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου. Η προστασία των δασών δεν αρχίζει τον Μάιο. Αρχίζει τον Νοέµβριο.

Η Σίβηρη ήταν η τελευταία προειδοποίηση. Εκατοντάδες άνθρωποι χρειάστηκε να αποµακρυνθούν, ακόµη και µε πλωτά µέσα, ενώ οι πυροσβεστικές δυνάµεις έδωσαν ολονύχτια µάχη µε τις φλόγες και τις αναζωπυρώσεις. Και πάλι η εικόνα ήταν γνώριµη: φωτιά, 112, εκκενώσεις, εναέρια µέσα, αγωνία, καταστροφή και µετά η συζήτηση για την «επόµενη ηµέρα».

Εθνική αυτοσυντήρηση

Μόνο που κάποτε πρέπει να συζητήσουµε σοβαρά και για την προηγούµενη ηµέρα.

Γιατί όταν επί χρόνια χάνεις εκατοντάδες χιλιάδες στρέµµατα, όταν η Αττική αποψιλώνεται από τους φυσικούς της πνεύµονες, όταν η Εύβοια έχει πληρώσει βαρύτατο τίµηµα, όταν ο Έβρος έχει γνωρίσει καταστροφές ιστορικής κλίµακας και όταν πλέον κάθε καλοκαίρι µία ακόµη περιοχή προστίθεται στον κατάλογο, δεν µπορείς να µιλάς διαρκώς για «πρωτόγνωρες συνθήκες».

Κάποια στιγµή το πρωτόγνωρο γίνεται κανονικότητα. Και όταν η κανονικότητα είναι γνωστή, το κράτος οφείλει να έχει προσαρµοστεί σε αυτήν.

Η κυβέρνηση έχει επενδύσει πολιτικά και επικοινωνιακά στην αναδιοργάνωση της Πολιτικής Προστασίας. Εποµένως δικαιούται να πιστώνεται ό,τι λειτουργεί, αλλά οφείλει και να χρεώνεται ό,τι αποτυγχάνει. Δεν γίνεται να µετράµε την αποτελεσµατικότητα µόνο από τον αριθµό των µηνυµάτων του 112 ή από τα αεροσκάφη που εµφανίζονται όταν το µέτωπο έχει ήδη γιγαντωθεί.

Πολιτική προστασία σηµαίνει πρωτίστως να προστατεύεις. Όχι απλώς να εκκενώνεις.

Και η περιβαλλοντική περιουσία που χάνεται δεν αποκαθίσταται µε µια κυβερνητική σύσκεψη ούτε µε µια εξαγγελία αναδάσωσης. Ένα ώριµο δάσος χρειάζεται δεκαετίες για να επιστρέψει. Μαζί του χάνονται η βιοποικιλότητα, η φυσική προστασία από πληµµύρες και διάβρωση, η δυνατότητα συγκράτησης νερού και, ιδιαίτερα γύρω από τα µεγάλα αστικά κέντρα, πολύτιµες ανάσες ζωής.

Δεν είναι λοιπόν θέµα «πράσινης ατζέντας».

Είναι θέµα στοιχειώδους εθνικής αυτοσυντήρησης.

Γιατί, αν συνεχίσουµε έτσι, σε λίγα χρόνια δεν θα συζητάµε για το ποιο δάσος κάηκε αυτό το καλοκαίρι.

Θα ψάχνουµε ποιο δάσος απέµεινε για να καεί.

* Πολιτικός αναλυτής,
Δηµοσιογράφος

One attachment  •  Scanned by Gmail