Ευρωπαϊκός κοινωνικός χάρτης 30 χρόνια

Tου ΠΑΝΟΥ ΤΡΙΓΑΖΗ *

Δεν µαθαίνουµε πολλά στην Ελλάδα για το Συµβούλιο της Ευρώπης, ιδρυµένο το 1949, που βοήθησε σηµαντικά στην διεθνή καταδίκη και αποµόνωση της φασιστικής δικτατορίας 1967-1974.

Σήµερα, ο θεσµός αυτός ανθρώπινων δικαιωµάτων είναι πανευρωπαϊκός και πολύ πιο αντιπροσωπευτικός από την ΕΕ, αν και αυτή η διαρκώς διευρύνεται και, πέραν της οικονοµικής διάστασης, αναδεικνύεται σε πολιτική οντότητα, χωρίς όµως στρατηγική αυτονοµία από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.

Κύριο ζητούµενο σήµερα, που η ίδια η υπόσταση της ΕΕ απειλείται από τον τραµπισµό µε συµµάχους στο εσωτερικό της, τις ανερχόµενες σε πολλές χώρες δυνάµεις της ακροδεξιάς.

Μέχρι πρότινος, στην κοινοβουλευτική συνέλευση του Συµβουλίου της Ευρώπης µετείχαν δύο πρώην πρωθυπουργοί, οι Αλέξης Τσίπρας και Γιώργος Παπανδρέου, µε τον πρώτο µη µέλος σήµερα, αφού παραιτήθηκε από βουλευτής. Επισηµαίνω ότι η παρουσία Τσίπρα δεν ήταν τυπική, αφού είχε αναλάβει πρόεδρος επιτροπής για τα Δυτικά Βαλκάνια, κάτι που δεν άρεσε στον διχαστικό Αντώνη Σαµαρά, ο οποίος κατηγόρησε και γι’ αυτό τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Προφανώς, ο Σαµαράς δεν έχει αποδεχτεί την συµφωνία των Πρεσπών, την οποία όµως η κυβέρνηση Μητσοτάκη σέβεται και τηρεί, χωρίς ορατά αποτελέσµατα.

Στο ενεργητικό του Συµβουλίου της Ευρώπης είναι και ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης, ήδη από το 1961. Μεταγενέστερα, 3 Μαΐου 1996 συµπληρώθηκε µε την ψήφιση στο Στρασβούργο του Αναθεωρηµένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, που περιλαµβάνει οκτώ νέα δικαιώµατα και τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1999.

Τα νέα δικαιώµατα

Τα οκτώ νέα δικαιώµατα είναι, στον εργασιακό χώρο, δικαίωµα σε περίπτωση απόλυσης (άρθρο 24), δικαίωµα απαιτήσεων, σε περίπτωση πτώχευσης του εργοδότη (άρθρο 25), δικαίωµα για αξιοπρέπεια στην εργασία (άρθρο 26), δικαίωµα των εργαζοµένων µε οικογενειακές υποχρεώσεις για ίσες ευκαιρίες και ίση µεταχείριση (άρθρο 27), δικαίωµα των εκπροσώπων των εργαζοµένων για προστασία στο επίπεδο της επιχείρησης και παροχή διευκολύνσεων (άρθρο 28), δικαίωµα για ενηµέρωση και διαβούλευση σε διαδικασίες µαζικών απολύσεων (άρθρο 29).

Στον τοµέα της κοινωνικής προστασίας προστέθηκε το δικαίωµα για προστασία ενάντια στη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισµό (άρθρο 30), όπως και δικαίωµα για στέγαση (άρθρο 31). Συνολικά, κατοχυρώνονται τριάντα ένα κοινωνικά δικαιώµατα.

Προβλέπονται επίσης µηχανισµοί ελέγχου της εφαρµογής του Χάρτη, είτε µέσω εκθέσεων των κρατών, είτε µέσω συλλογικών προσφυγών από τους κοινωνικούς εταίρους του Συµβουλίου της Ευρώπης. Επιπλέον, ΜΚΟ που έχουν συµβουλευτικό καθεστώς στο Συµβούλιο της Ευρώπης, δικαιούνται να καταγγέλλουν απευθείας τις παραβιάσεις του Χάρτη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωµάτων, υποβάλλοντας προσφυγές.

Η Ελλάδα κύρωσε το 1984 τον Χάρτη του Τορίνο (1961), κατοπινά και το πρόσθετο Πρωτόκολλο. Είχε εξαρχής υπογράψει και τον Αναθεωρηµένο Κοινωνικό Χάρτη του 1996, τον οποίο κύρωσε µετά 20 χρόνια, η κυβέρνηση Τσίπρα, το 2016.

Με την ευκαιρία της σηµερινής επετείου των 30 χρόνων από την υιοθέτηση του Αναθεωρηµένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, το Παρατηρητήριο Διεθνών Οργανισµών και Παγκοσµιοποίησης-ΠΑΔΟΠ, πραγµατοποιεί αύριο Δευτέρα 4 Μαΐου 2026 και ώρα 18.30 επιστηµονική ηµερίδα στο Αµφιθέατρο Αντώνης Τρίτσης του Πνευµατικού Κέντρου του Δήµου Αθηναίων, µε κορυφαίους πανεπιστηµιακούς και πολιτικούς, την Μαρία Καραµεσίνη, καθηγήτρια Παντείου Πανεπιστηµίου, τον Γιώργο Σταθάκη, καθηγητή του Πανεπιστηµίου Κρήτης, πρώην υπουργό Εθνικής Οικονοµίας, το Διονύση Καλαµατιανό, βουλευτή Ηλείας ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και τον αντιδήµαρχο στον δήµο Αθηναίων Νίκο Χρυσόγελο, πρώην ευρωβουλευτή των Ευρωπαίων Πράσινων.

* Πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Διεθνών Οργανισµών και Παγκοσµιοποίησης – ΠΑΔΟΠ