Οδυσσέας και Ορφέας: Η ελληνική μυθολογία των ρεκόρ στον κινηματογράφο

Η ελληνική μυθολογία επέστρεψε αυτό το Σαββατοκύριακο στο προσκήνιο με τρόπο που λίγοι θα περίμεναν: όχι ως νοσταλγική αναφορά ή ως “έξτρα” αισθητικό στοιχείο, αλλά ως ο βασικός κινητήριος μοχλός δύο εντελώς διαφορετικών παραγωγών που βρέθηκαν ταυτόχρονα στο Top 5 του αμερικανικού box office.

Από τη μία, η «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν συνεχίζει να κυριαρχεί εμπορικά και να τροφοδοτεί συζητήσεις για την απήχησή της. Από την άλλη, το Hadestown —η κινηματογραφημένη εκδοχή του βραβευμένου με Tony μιούζικαλ της Αναΐς Μίτσελ— έκανε εντυπωσιακή είσοδο, αποδεικνύοντας ότι η ελληνική μυθολογία μπορεί να μεταφραστεί πειστικά τόσο σε υπερθέαμα όσο και σε θεατρικό, πολιτικοκοινωνικό αφήγημα.

Όταν η ελληνική μυθολογία κατακτά το αμερικανικό box office

Στο επίκεντρο της κινηματογραφικής επικαιρότητας παραμένει η «Οδύσσεια» του Νόλαν, η οποία δείχνει αξιοσημείωτη αντοχή στη δεύτερη εβδομάδα προβολής της. Η υπερπαραγωγή έκοψε 87 εκατομμύρια δολάρια στη Βόρεια Αμερική στο δεύτερο Σαββατοκύριακο, με πτώση μόλις 30% σε σχέση με το άνοιγμά της.

Για τα δεδομένα μιας ταινίας αυτού του μεγέθους —και ειδικά μιας ταινίας με ηλικιακό περιορισμό, που στην Ελλάδα αντιστοιχεί στο «κατάλληλοι από 17»— το κράτημα θεωρείται εξαιρετικό. Δεν μιλάμε απλώς για “καλό word of mouth”, αλλά για σπάνια εμπορική σταθερότητα, από εκείνες που μετατρέπουν μια επιτυχία σε φαινόμενο.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι αριθμοί ενισχύουν ακόμα περισσότερο την εικόνα: μέσα σε ένα μόνο τριήμερο η ταινία πρόσθεσε 215 εκατομμύρια δολάρια από τις διεθνείς αγορές, ανεβάζοντας το συνολικό box office στα 639,6 εκατομμύρια δολάρια, μόλις δέκα ημέρες μετά την κυκλοφορία της.

Οι εκτιμήσεις της αγοράς συγκλίνουν ότι το φιλμ έχει ήδη καλύψει το κόστος παραγωγής και διανομής, ενώ αρκετοί αναλυτές θεωρούν πλέον ρεαλιστικό το σενάριο να εξελιχθεί στην εμπορικότερη ταινία της καριέρας του Νόλαν. Με άλλα λόγια, ο Οδυσσέας δεν κάνει απλώς ένα ακόμα κινηματογραφικό ταξίδι· κάνει μια πορεία-ρεκόρ.

Η «Οδύσσεια» του Νόλαν: ένα έπος που κρατάει το κοινό στις αίθουσες

Η επιτυχία της ταινίας δεν στηρίζεται μόνο στο “όνομα” του σκηνοθέτη ή στο μέγεθος της παραγωγής, αλλά και στο γεγονός ότι αξιοποιεί την ελληνική μυθολογία ως αφήγηση υψηλού διακυβεύματος: περιπέτεια, δοκιμασίες, πειρασμοί, απώλειες και επιστροφή.

Ο μύθος του Οδυσσέα, με τον πυρήνα του να περιστρέφεται γύρω από την αντοχή, την ευφυΐα και την εμμονή στον στόχο, λειτουργεί διαχρονικά, επειδή μοιάζει οικείος σε κάθε εποχή. Και ο Νόλαν φαίνεται πως βρήκε τον τρόπο να τον μετατρέψει σε κινηματογραφικό γεγονός που απαιτεί μεγάλη οθόνη.

Hadestown: ο Ορφέας και η Ευρυδίκη μέσα από σύγχρονο φακό

Παράλληλα, μια δεύτερη ιστορία της ελληνικής μυθολογίας άφησε ισχυρό αποτύπωμα στις αίθουσες. Το Hadestown, η κινηματογραφημένη εκδοχή του πολυβραβευμένου μιούζικαλ, πραγματοποίησε άνοιγμα 9,7 εκατομμυρίων δολαρίων, κατακτώντας την πέμπτη θέση στο αμερικανικό box office.

Πρόκειται για επίδοση που δεν περνά απαρατήρητη: είναι η δεύτερη καλύτερη πρεμιέρα που έχει σημειώσει ποτέ κινηματογραφημένη παράσταση του Broadway, πίσω μόνο από το Hamilton.

Εδώ, ο μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης δεν παρουσιάζεται απλώς ως μια ρομαντική τραγωδία. Αντίθετα, ενσωματώνει σύγχρονα κοινωνικά και πολιτικά στοιχεία, αναδεικνύοντας ζητήματα εξουσίας, ανισότητας, εργασίας, ελπίδας και απογοήτευσης.

Στους βασικούς χαρακτήρες συναντάμε επίσης τον Άδη, την Περσεφόνη και τον Ερμή, σε μια αφήγηση που δεν “ντύνει” απλώς τον μύθο με μοντέρνα αισθητική, αλλά τον χρησιμοποιεί ως πλαίσιο για να μιλήσει για το σήμερα. Αυτή είναι και η δύναμη της ελληνικής μυθολογίας: προσφέρει αρχέτυπα που αντέχουν σε νέες αναγνώσεις, χωρίς να χάνουν την ουσία τους.

Δύο κόσμοι, μία κοινή ρίζα: γιατί η ελληνική μυθολογία είναι ξανά trend

Η ταυτόχρονη παρουσία δύο τόσο διαφορετικών projects στο Top 5 —ένα κινηματογραφικό έπος εκατοντάδων εκατομμυρίων και μια καταγραφή θεατρικού μιούζικαλ— είναι από τις πιο ενδιαφέρουσες συμπτώσεις της φετινής χρονιάς. Δείχνει ότι η ελληνική μυθολογία δεν “περιορίζεται” σε ένα είδος ή σε ένα κοινό. Μπορεί να γίνει blockbuster, μπορεί να γίνει πολιτικό μιούζικαλ, μπορεί να μιλήσει σε θεατές που θέλουν δράση και θέαμα, αλλά και σε εκείνους που αναζητούν συναίσθημα, σχόλιο και θεατρικότητα.

Από τον πολυμήχανο Οδυσσέα, που επιβιώνει μέσα από τις δοκιμασίες του κόσμου, μέχρι τον τραγικό Ορφέα, που παλεύει με την απώλεια και το αδύνατο, οι αρχαίοι ελληνικοί μύθοι επιβεβαιώνουν ξανά ότι αποτελούν έναν ανεξάντλητο αφηγηματικό πυρήνα. Και καθώς οι αριθμοί του box office συνεχίζουν να γράφουν ιστορία, το μήνυμα είναι καθαρό: η ελληνική μυθολογία δεν είναι απλώς παρελθόν. Είναι μια ζωντανή δεξαμενή ιστοριών που, όταν ειπωθούν σωστά, μπορούν να κατακτήσουν τα πάντα —από τη σκηνή του Broadway μέχρι την κορυφή των παγκόσμιων εισπράξεων.