Το γκάζι του Τσίπρα στο Χαλάνδρι

Toυ ΛΑΜΠΡΟΥ ΠΑΠΑΔΗ *

Η παρουσία του Αλέξη Τσίπρα στο Χαλάνδρι δεν είχε τα χαρακτηριστικά µιας πολιτικής «έκρηξης». Δεν υπήρξαν θεαµατικές ανακοινώσεις, ούτε κάποιο σκηνικό που να παραπέµπει σε βεβιασµένη ίδρυση ενός πολιτικού φορέα. Όσοι περίµεναν µια κίνηση υψηλού συµβολισµού, µια αιφνιδιαστική επανεµφάνιση µε όρους πολιτικού σοκ, τελικά δεν την είδαν. Ωστόσο, πίσω από τους χαµηλούς τόνους και τη µετρηµένη σκηνική παρουσία, καταγράφηκε κάτι ίσως πιο ουσιαστικό και πολιτικά βαρύ: η πρώτη ξεκάθαρη ένδειξη ότι ο πρώην πρωθυπουργός αποφάσισε να επιστρέψει ενεργά στο πολιτικό προσκήνιο, όχι ως παρατηρητής των εξελίξεων αλλά ως παράγοντας που επιδιώκει να τις καθορίσει.

Η εκδήλωση στο Θέατρο Ρεµατιάς δεν λειτούργησε ως αποκορύφωµα ενός σχεδίου, αλλά ως η αφετηρία µιας νέας πολιτικής διαδροµής. Και αυτό ήταν εµφανές τόσο στη ρητορική όσο και στον τρόπο µε τον οποίο ο Αλέξης Τσίπρας επέλεξε να τοποθετηθεί δηµόσια. Δεν επιχείρησε να δηµιουργήσει τεχνητό ενθουσιασµό, ούτε να εµφανιστεί ως ο µοναδικός εκφραστής της προοδευτικής παράταξης. Αντίθετα, κινήθηκε σε µια γραµµή πολιτικής αναγκαιότητας, επιχειρώντας να δώσει σχήµα και κατεύθυνση σε έναν χώρο που εδώ και µεγάλο χρονικό διάστηµα µοιάζει εγκλωβισµένος σε αµηχανία, εσωστρέφεια και στρατηγική σύγχυση.

Πολιτική και κοινωνική πλειοψηφία

Η ουσία της παρέµβασής του βρισκόταν ακριβώς εκεί: στην ανάγκη συγκρότησης µιας πολιτικής και κοινωνικής πλειοψηφίας µε σαφή στόχο την ήττα της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Το µήνυµα αυτό δεν ειπώθηκε µε όρους συνθηµατολογίας, αλλά µε πολιτικό υπολογισµό. Ο πρώην πρωθυπουργός έδειξε να αντιλαµβάνεται ότι η παρατεταµένη αδράνεια στον χώρο της κεντροαριστεράς δηµιουργεί ένα επικίνδυνο κενό εκπροσώπησης, το οποίο όσο παραµένει αναξιοποίητο τόσο ενισχύει την πολιτική κυριαρχία της κυβέρνησης.

Οι αναφορές του στην «ώρα του θερισµού» και η επισήµανση ότι «τώρα είναι η ώρα» είχαν ξεκάθαρο πολιτικό αποτύπωµα. Δεν επρόκειτο απλώς για φράσεις υψηλού συµβολισµού, αλλά για την πιο σαφή παραδοχή ότι η περίοδος της αναµονής ολοκληρώνεται. Για µήνες, το πολιτικό σύστηµα κινούνταν γύρω από σενάρια, υποθέσεις και διαρροές σχετικά µε τις προθέσεις του Αλέξη Τσίπρα. Η δηµόσια συζήτηση είχε αρχίσει να εγκλωβίζεται σε µια ατέρµονη φηµολογία, η οποία τελικά κινδύνευε να λειτουργήσει φθοροποιητικά πριν ακόµη υπάρξει πραγµατική πολιτική πρωτοβουλία.

Διεργασίες

Η εικόνα που διαµορφώθηκε έδειξε ότι ο πρώην πρωθυπουργός επιχειρεί πλέον να περάσει από τη θεωρία στην πράξη. Όχι µε βιαστικές κινήσεις και θεατρικές ανατροπές, αλλά µε µια πιο οργανωµένη πολιτική προετοιµασία. Και αυτό πιθανότατα αποτελεί το πιο κρίσιµο στοιχείο της νέας φάσης. Διότι ο χώρος της κεντροαριστεράς δεν αναζητά απλώς έναν νέο επικοινωνιακό κύκλο· αναζητά στρατηγική, συνοχή και κυρίως πολιτική κατεύθυνση.

Σε αυτό το πλαίσιο, η στάση του Αλέξη Τσίπρα αποκτά ιδιαίτερη σηµασία. Δεν εµφανίστηκε ως «σωτήρας» που έρχεται να επιβάλει λύσεις άνωθεν. Αντίθετα, προσπάθησε να δείξει ότι υπάρχει ήδη µια κοινωνική και πολιτική διεργασία σε εξέλιξη, ένας µηχανισµός πολιτικής κινητοποίησης που ωριµάζει και αναζητά έκφραση. Αυτή η επιλογή µόνο τυχαία δεν µπορεί να θεωρηθεί. Ο πρώην πρωθυπουργός γνωρίζει ότι οποιοδήποτε νέο εγχείρηµα δεν µπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στην προσωπική του απήχηση, αλλά απαιτεί κοινωνικές συµµαχίες, πολιτική αντοχή και οργανωτική βάση.

Ταυτόχρονα, η παρέµβασή του είχε και ένα δεύτερο, πιο υπόγειο µήνυµα προς το εσωτερικό της αντιπολίτευσης. Ο χρόνος πλέον πιέζει. Η κοινωνική δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση υπάρχει, όµως παραµένει πολιτικά κατακερµατισµένη. Και όσο η αντιπολίτευση αδυνατεί να παρουσιάσει µια πειστική εναλλακτική πρόταση εξουσίας, τόσο η φθορά της κυβέρνησης δεν µετατρέπεται σε πραγµατικό πολιτικό κίνδυνο.

Ο Αλέξης Τσίπρας φαίνεται να αντιλαµβάνεται ότι αυτή ακριβώς η συγκυρία δηµιουργεί µια ιστορική πίεση για ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου. Όχι απαραίτητα µέσα από άµεσες συγκολλήσεις κοµµάτων ή προσωπικές συµφωνίες κορυφής, αλλά µέσα από µια νέα πολιτική αφήγηση που θα µπορεί να εκφράσει κοινωνικά στρώµατα τα οποία σήµερα αισθάνονται πολιτικά άστεγα.

Η βραδιά στο Χαλάνδρι, εποµένως, ίσως να µην µείνει στην ιστορία για όσα ανακοινώθηκαν. Μπορεί όµως να αποδειχθεί κοµβική για κάτι διαφορετικό: για τη στιγµή που ο Αλέξης Τσίπρας έδειξε ότι εγκαταλείπει οριστικά τη στάση αναµονής και επιλέγει να επιστρέψει σε συνθήκες πραγµατικής πολιτικής µάχης.

* Πολιτικός αναλυτής,
Δηµοσιογράφος