Οι ξένες βάσεις και τα δεινά τους

Toυ ΠΑΝΟΥ ΤΡΙΓΑΖΗ *

Η διεθνούς εµβέλειας οργάνωση ειρήνης World Beyond War (Κόσµος χωρίς πόλεµο), µε έδρα τις ΗΠΑ, οργάνωσε τριήµερο δράσεων (21-23 Φεβρουαρίου) µε αίτηµα την κατάργηση των ξένων βάσεων παντού στον κόσµο. Η σχετική προκήρυξη συνοδευόταν από δίστιχο του ποιητή και τραγουδιστή Λέοναρντ Κοέν, που αναφέρει:

«Χτυπήστε τις καµπάνες που ακόµη ηχούν

Στο καθετί υπάρχει ρωγµή

Έτσι θα εισέλθει το φως».

Κατά την World Beyond War, σήµερα οι ξένες βάσεις παγκοσµίως αριθµούν 1.247, µε τις 877 εξ αυτών αµερικανικές. Πολλές νέες στη Σκανδιναβία, όπου φαίνεται ότι µετατοπίζεται το ενδιαφέρον των ΗΠΑ λόγω εγγύτητας µε την Αρκτική, στην οποία ανήκει και η Γροιλανδία.

Βέβαια, στο τι είναι στρατιωτική βάση, υπάρχουν διαφωνίες, καθώς κάποιοι προσµετρούν σε αυτές, απλές στρατιωτικές εγκαταστάσεις που δεν παίζουν ρόλο σε πολεµικές επιχειρήσεις. Επιπλέον, η τεράστια αλλαγή των µέσων και του χαρακτήρα των σύγχρονων πολέµων, έχει µειώσει τον ρόλο των χερσαίων ξένων βάσεων, πολύ περισσότερο που τα αεροπλανοφόρα εκµηδενίζουν τις αποστάσεις, αποτελώντας ένα είδος πλωτών βάσεων.

Στο διεθνές τριήµερο συµµετείχε και το ΠΑΔΟΠ, συµβολικά λόγω σύµπτωσης µε το δικό µας τριήµερο της Καθαρής Δευτέρας, συνεισφέροντας µε κείµενο για τις πικρές εµπειρίες της Ελλάδας από τις ξένες βάσεις, αποκλειστικά των ΗΠΑ/ΝΑΤΟ, που υπήρξαν δεκάδες µετά τον Εµφύλιο, µε πυρηνικά σε κάποιες και καθεστώς ετεροδικίας για τους Αµερικανούς στρατιωτικούς. Γι’ αυτό, κατέστησαν στην λαϊκή συνείδηση σύµβολα της ξένης εξάρτησης και στήριγµα της δικτατορίας 1967-74. Ξένες βάσεις, που δεν έµειναν ανενεργές στα χρόνια του ψυχρού πολέµου.

Μεγάλο το κίνηµα κατάργησης των ξένων βάσεων στη χώρα µας, µε ισχυρότατη την συνιστώσα της Κρήτης, που λειτούργησε ως καταλύτης και πολιτικών ανακατατάξεων, µε το ΠΑΣΟΚ πλέον ωφεληµένο. Γι’ αυτό, όταν υποχρεώθηκε το 1983 να υπογράψει νέα συµφωνία για τις βάσεις, προσπάθησε να την παρουσιάσει ως «συµφωνία αποµάκρυνσης των βάσεων», µε το ΚΚΕ να την χαρακτηρίζει «παραµονής».

Ήρθαν, όµως, έτσι τα πράγµατα, που το 1989 µε την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισµού επήλθε και το τέλος του ψυχρού πολέµου, µε συνέπεια σηµαντικές βάσεις των ΗΠΑ στην Ελλάδα να αποµακρυνθούν, ειδικότερα στο Ελληνικό, στη Ν. Μάκρη και τις Γούρνες του Ηρακλείου Κρήτης, µε τις εκτάσεις των δύο πρώτων να περιέρχονται στους αντίστοιχους φορείς της Αυτοδιοίκησης.

Επανερχόµενος στο άλλοτε καυτό ζήτηµα των ξένων βάσεων στην Ελλάδα, ο λαός µας έχει πικρές εµπειρίες περιορισµού της εθνικής ανεξαρτησίας, όταν η Ελλάδα µετατράπηκε σε χώρα «πρώτης γραµµής» στον ψυχρό πόλεµο (frontline state). Ο ρόλος αυτός κατέστη προτεραιότητα για το µετεµφυλιακό κράτος, γι’ αυτό και στη Θεσσαλονίκη συγκεντρώθηκαν οµάδες δωσίλογων της Κατοχής, δρώντας ως παρακράτος, µε συνέπεια τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαµπράκη το 1963.

Λίγα χρόνια πριν (1950), το ίδιο το κράτος της Δεξιάς είχε καταληφθεί από πανικό µε την µετάβαση στη Θεσσαλονίκη του νεολαίου αγωνιστή Νίκου Νικηφορίδη για την οργάνωση της συγκέντρωσης υπογραφών κάτω από την Έκκληση της Στοκχόλµης, µε αίτηµα την κατάργηση όλων των πυρηνικών όπλων. Δολοφονήθηκε ο Νικηφορίδης, τυπικά εκτελέστηκε µετά την θανατική καταδίκη του, όπως και άλλοι έξι νεολαίοι αγωνιστές της Ειρήνης και του πυρηνικού αφοπλισµού, πρώτη φορά στον κόσµο.

* Υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ