Νέο σκάνδαλο με τη διαχείριση κονδυλίων ΕΣΠΑ για την κατάρτιση – Δείτε την επιστολή της Κομισιόν που ζητά χρήματα πίσω!

Νέο σκάνδαλο στην Ελλάδα για τη διαχείριση των κονδυλίων ΕΣΠΑ που αφορούν την κατάρτιση, την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή έβγαλε η Κομισιόν, η οποία από τον δειγματοληπτικό έλεγχο που έκανε ζητά πίσω, ούτε λίγο-ούτε πολύ, 1,6 εκατ. ευρώ!

Βγήκε στη δημοσιότητα η 58σέλιδη (!) εμπιστευτική επιστολή του επικεφαλής της Διεύθυνσης Ελέγχου Συνοχής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς την Ελληνίδα προϊσταμένη της Υπηρεσίας Διαχείρισης των Κονδυλίων, με κοινοποίηση και στο υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών. Στο ντοκουμέντο, με ημερομηνία 7 Σεπτεμβρίου 2026, καταγράφονται συστημικές αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, προκηρύσσονται, ανατίθενται και ελέγχονται οι δράσεις στην Ελλάδα.

Η «λυπητερή»

Αυτές οι αδυναμίες «δημιουργούν κίνδυνο για τα ευρωπαϊκά κονδύλια», λένε οι ελεγκτές και έχουν ήδη οδηγήσει σε προτεινόμενες δημοσιονομικές διορθώσεις. Τι σημαίνει πρακτικά αυτό; Οτι αν η Ελλάδα δεν δώσει επαρκείς εξηγήσεις, θα χρειαστεί να διαθέσει από τον «κρατικό κορβανά» περίπου 1,6 εκατ. ευρώ (επακριβώς 1.622.018,85), δηλαδή το 25% της σχετικής δαπάνης που έφτασε τα €7.799.298.

Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι, επειδή η παρατυπία των κριτηρίων χαρακτηρίζεται συστημική από τους ελεγκτές, η Κομισιόν ζητά να εξεταστούν και συμβάσεις εκτός του δείγματος, άρα το τελικό οικονομικό αποτύπωμα μπορεί να επεκταθεί εάν εντοπιστούν οι ίδιες παρατυπίες σε άλλες συμβάσεις. Ενα ηχηρό καμπανάκι για τον τρόπο που αντιμετωπίζει η Ελλάδα τα προγράμματα κατάρτισης.

Παρότι πρόκειται για το τελικό πόρισμα ελέγχου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ελλάδα, δεν είναι η τελική απόφαση. Πρακτικά, η Ελλάδα μπορεί είτε να αποδεχθεί τη διόρθωση του 25% που προτείνεται και να πληρώσει τη δαπάνη από τον εθνικό της προϋπολογισμό είτε να αμφισβητήσει ότι η παρατυπία έχει την έκταση που της αποδίδει η Επιτροπή και να προσκομίσει στοιχεία και επιχειρήματα ώστε η διόρθωση να περιοριστεί ή να ανατραπεί.

Ελεγκτές και… OLAF

Πρόκειται λοιπόν για το τελικό πόρισμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ελλάδα, με αντικείμενο τα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου των δράσεων κατάρτισης στα προγράμματα του Ευρωπαϊκού Κοινού Ταμείου (ESF+) με τίτλο «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή» και του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης (JTF) με τίτλο «Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση».

Η εικόνα της Ελλάδας δεν είναι καθόλου καλή. Η σημαντικότερη διαπίστωση είναι ότι η Κομισιόν θεωρεί ότι δεν υπάρχει απλώς ένα μεμονωμένο πρόβλημα σε κάποια έργα, αλλά εντοπίζει σειρά αδυναμιών στο ίδιο το σύστημα επιλογής, σχεδιασμού, προκήρυξης και ελέγχου των δράσεων κατάρτισης.

Η τελική αξιολόγηση αναφέρει ότι τα προγράμματα «λειτουργούν εν μέρει, απαιτούνται ουσιαστικές βελτιώσεις», αλλά οι ελεγκτές αναφέρουν ότι υπάρχουν σοβαρές αδυναμίες που εκθέτουν τα Ταμεία της Ε.Ε. σε κίνδυνο παρατυπιών, ενώ η επίπτωση στη λειτουργία των ελεγχόμενων βασικών απαιτήσεων είναι σημαντική.

Στο δείγμα που ελέγχθηκε, υπήρχαν 7.799.298 ευρώ δαπάνης που είχαν δηλωθεί στην Επιτροπή για συγκεκριμένες δράσεις κατάρτισης και διά βίου μάθησης (upskilling). Από αυτά, η Επιτροπή υπολογίζει συνολικά προτεινόμενη δημοσιονομική διόρθωση 1.622.018,85 ευρώ, που αντιστοιχεί στο 25% των κονδυλίων.

Οι ελληνικές αρχές είχαν επιβεβαιώσει στην τεχνική συνάντηση που είχαν με τους αρμοδίους ότι η δαπάνη για τις συγκεκριμένες δράσεις κατάρτισης του λογιστικού έτους 2024-25 είχε αποσυρθεί. Ωστόσο δεν φάνηκε να πείθουν τους ελεγκτές.

Ως πολύ σημαντικό εκτιμούν εξάλλου οι Βρυξέλλες το γεγονός ότι σε όλους τους διαγωνισμούς που ελέγχθηκαν υπήρχαν προβληματικοί όροι που μπορούσαν να περιορίσουν τον ανταγωνισμό.

«Υπενθυμίζεται στις εθνικές αρχές ότι πρέπει να διασφαλίζουν την καταχώριση στο Σύστημα Διαχείρισης Παρατυπιών (IMS) των ευρημάτων που έχουν οικονομικό αντίκτυπο στον προϋπολογισμό της Ε.Ε. άνω των 10.000 ευρώ. Οι εθνικές αρχές οφείλουν να διαβιβάζουν στη μονάδα C1 της OLAF τον αριθμό αναγνώρισης», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην επιστολή του επικεφαλής των ελέγχων προς τους Ελληνες υπευθύνους.

Αυτή η αναφορά μπορεί να ακούγεται «γενική» και «τυπική», όταν όμως το πόρισμα υπονοεί ότι υπάρχουν «δικά μας παιδιά» και υπερκοστολογήσεις, τότε το ενδεχόμενο πλησιάζει.

«Φωτογραφίες» και ανησυχίες

Στις προκηρύξεις ζητούνταν από τους παρόχους κατάρτισης να διαθέτουν άδεια για Κέντρο Διά Βίου Μάθησης (Lifelong Learning Centre – LLC) και, μεταξύ άλλων, εγκεκριμένη φυσική εγκατάσταση στην Ελλάδα. Η Κομισιόν θεωρεί ότι αυτό ήταν ιδιαίτερα προβληματικό επειδή μεγάλο μέρος της κατάρτισης μπορούσε να γίνει online, η απαίτηση φυσικής εγκατάστασης στην Ελλάδα ήταν δυσανάλογη για online υπηρεσίες, μπορούσε πρακτικά να αποθαρρύνει ή να αποκλείσει επιχειρήσεις άλλων κρατών και η απαίτηση εμφανιζόταν στα τεύχη ως προϋπόθεση ήδη κατά την υποβολή της προσφοράς.

Αλλά και στα πιστοποιητικά υπήρχε πρόβλημα. Σε ορισμένους διαγωνισμούς, ιδίως στα έργα με φορείς την ΕΣΑμεΑ και το Επιμελητήριο Φλώρινας, οι απαιτήσεις για τους φορείς πιστοποίησης μπορούσαν να ερμηνευθούν ως προτίμηση σε ελληνική διαπίστευση, αποκλείοντας δυνητικά φορείς με διεθνώς αναγνωρισμένες διαπιστεύσεις.

Το χειρότερο είναι όμως ότι η παρατυπία εντοπίστηκε σε όλα τα ελεγχθέντα δείγματα, άρα χαρακτηρίζεται συστημική. Για τον λόγο αυτό ζητούν να εξεταστούν και συμβάσεις εκτός του δείγματος και να εφαρμοστεί 25% διόρθωση όπου υπάρχει η ίδια παρατυπία.

Δημιουργικές ασάφειες

Ενα άλλο βασικό πρόβλημα θεωρείται ότι δεν ήταν αρκετά σαφές τι ακριβώς αγόραζε το Δημόσιο. Οι προκηρύξεις περιέγραφαν το αντικείμενο, τις ώρες και τους αριθμούς συμμετεχόντων, αλλά δεν προσδιόριζαν επαρκώς αν η κατάρτιση θα ήταν διά ζώσης ή online.

Η τελική επιλογή γινόταν μετά την ανάθεση, ανάλογα με τις προτιμήσεις των συμμετεχόντων. Για αυτή την παρατυπία προβλέπεται 10% οικονομική διόρθωση στις σχετικές συμβάσεις. Ωστόσο, όταν συνυπάρχει με σοβαρότερη παρατυπία στην ίδια σύμβαση, οι διορθώσεις δεν αθροίζονται: εφαρμόζεται η υψηλότερη.

Αλλά το… κερασάκι στην τούρτα αφορά τον τρόπο που το ελληνικό κράτος επέλεγε τους δικαιούχους. Οι ελεγκτές καταγράφουν ως «ιδιαίτερα προβληματικό» το ότι οι ίδιοι οι δυνητικοί δικαιούχοι συμμετείχαν στη διαμόρφωση του σχεδιασμού, του αντικειμένου και των αναγκών των πράξεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η πρωτοβουλία προερχόταν από τον ίδιο τον μελλοντικό δικαιούχο.

Γιάννης κερνά, Γιάννης πίνει!

Παρ’ όλα αυτά, η Επιτροπή δεν λέει ότι οι συγκεκριμένοι φορείς ήταν αναγκαστικά ακατάλληλοι, αλλά ότι δεν τεκμηριώθηκε επαρκώς γιατί επελέγησαν αυτοί ως καταλληλότεροι μεταξύ των πιθανών δικαιούχων και αν είχαν την απαιτούμενη ικανότητα. Μήπως γιατί πρόκειται για «γαλάζια» παιδιά σε κάποιες από τις περιπτώσεις;

Τέλος, οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι οι αρχικές προβλέψεις για τους συμμετέχοντες ήταν σε αρκετές περιπτώσεις πολύ υψηλότερες από την πραγματική συμμετοχή. Η απόκλιση δεν ήταν ένα μεμονωμένο φαινόμενο, καταγράφουν οι ελεγκτές.

Η ανησυχία δεν είναι απλώς ότι «δεν πέτυχαν τον στόχο». Είναι ότι οι αρχικοί στόχοι μπορεί να είχαν διογκωθεί εξαρχής, με αποτέλεσμα να διογκώνονται αντίστοιχα και οι προϋπολογισμοί.

Το θέμα είχε πρωτοαπασχολήσει μέσα ενημέρωσης (AΝΤ1, Παραπολιτικά) από τον περασμένο Μάρτιο. Από τότε, οι αρμόδιες ελληνικές αρχές έδωσαν εξηγήσεις που δεν έπεισαν, ως φαίνεται, για να φτάσουμε στην τελική απάντηση της Κομισιόν, της 7ης Σεπτεμβρίου.

Τα προβληματικά έργα

Αντικείμενο του δειγματοληπτικού κοινοτικού ελέγχου αποτέλεσαν, ειδικότερα, τα πιο κάτω έργα:

• Πρόγραμμα επανένταξης αποφυλακιζόμενων κρατουμένων στην κοινωνία και την αγορά εργασίας (φορέας: Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής).
• Απασχόληση για νέους/νέες με αναπηρία (φορέας: Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία – ΕΣΑμεΑ).
• Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης – 3.700 άνεργοι ηλικίας 18-29 ετών (φορέας: Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας).
• 1.600 άνεργοι εγγεγραμμένοι στη ΔΥΠΑ (φορέας: Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής και Επικοινωνιών Ελλάδας).
• Απασχόληση για ανέργους (φορέας: Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδας).
• Απασχόληση ανέργων Φλώρινας (φορέας: Επιμελητήριο Φλώρινας).
• Παρεμβάσεις συμβουλευτικής, κατάρτισης και πιστοποίησης για εργαζόμενους σε επισφαλείς θέσεις σε Δ. Μακεδονία και Πελοπόννησο (φορέας: Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης και Εφαρμογής Τομέων Βιομηχανίας, Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή)

Πηγη Efsyn