Νέο φορολογικό νομοσχέδιο: Το πλαίσιο για τον επενδυτικό «κουμπαρά» – Αφορολόγητα τα φιλοδωρήματα έως 6.000 ευρώ

Σημαντικές αλλαγές στη φορολογία και στην οικονομική στήριξη των οικογενειών περιλαμβάνει το νέο φορολογικό νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση. Μεταξύ των βασικών ρυθμίσεων ξεχωρίζουν ο νέος επενδυτικός «κουμπαράς» για τα παιδιά, η παράταση των φορολογικών κινήτρων για ηλεκτρονικές αποδείξεις από επαγγέλματα με υψηλή φορολογική παραβατικότητα και η αύξηση του αφορολόγητου ορίου για τα φιλοδωρήματα στα 6.000 ευρώ ετησίως.

Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις έχουν διπλό στόχο: αφενός να ενισχύσουν την οικογενειακή αποταμίευση και τη δημιουργία κεφαλαίου για τη νέα γενιά και αφετέρου να περιορίσουν τη φοροδιαφυγή, ενθαρρύνοντας τις ηλεκτρονικές πληρωμές και τη δήλωση των πραγματικών εισοδημάτων.

Ο επενδυτικός «κουμπαράς» για τα παιδιά

Κεντρική θέση στο νομοσχέδιο καταλαμβάνει ο Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων, γνωστός ως Α.Ε.Λ.Α. Πρόκειται για έναν ειδικό λογαριασμό μακροχρόνιας αποταμίευσης και επένδυσης, ο οποίος θα μπορεί να ανοίγει για παιδιά που γεννιούνται στην Ελλάδα ή πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις υπαγωγής.

Το μέτρο αφορά, σε πρώτη φάση, βρέφη ηλικίας έως δύο ετών, δηλαδή παιδιά που γεννήθηκαν την περίοδο 2025-2026. Η εφαρμογή του νέου πλαισίου προγραμματίζεται να ξεκινήσει το 2027.

Ο λογαριασμός θα είναι μοναδικός για κάθε παιδί και θα μπορεί να δημιουργηθεί από τον γονέα, τον ασκούντα τη γονική μέριμνα ή το πρόσωπο που έχει την επιμέλεια. Η αίτηση θα υποβάλλεται στον πάροχο που θα επιλεγεί, υπό την προϋπόθεση ότι το παιδί δεν έχει συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του κατά την ημερομηνία υποβολής.

Κρατική συνεισφορά έως 1.200 ευρώ τον χρόνο

Το βασικό χαρακτηριστικό του επενδυτικού «κουμπαρά» είναι η ισόποση κρατική ενίσχυση. Για κάθε επιλέξιμη εισφορά που καταβάλλεται στον λογαριασμό, το Δημόσιο θα συνεισφέρει ποσό ίσο με το 100% της εισφοράς, έως το ανώτατο όριο των 1.200 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος.

Το όριο αυτό προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% κάθε πέντε χρόνια. Παράλληλα, το συνολικό ποσό των ιδιωτικών εισφορών σε κάθε Α.Ε.Λ.Α. δεν θα μπορεί να υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ ετησίως. Ωστόσο, ακόμη και αν οι οικογενειακές καταβολές ξεπεράσουν το ποσό που αντιστοιχεί στην ανώτατη κρατική συμμετοχή, η ενίσχυση του Δημοσίου θα παραμένει περιορισμένη στο προβλεπόμενο όριο.

Η κρατική συνεισφορά θα καταβάλλεται κατά κανόνα σε μηνιαία βάση για εισφορές έως 100 ευρώ τον μήνα. Επειδή οι καταβολές μπορεί να διαφέρουν από μήνα σε μήνα, θα πραγματοποιείται ετήσια εκκαθάριση για το σύνολο των εισφορών που έχουν καταβληθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου κάθε έτους.

Στον λογαριασμό δεν θα μπορούν να καταθέτουν χρήματα μόνο οι γονείς. Δικαίωμα εισφοράς θα έχουν και άλλα φυσικά πρόσωπα, όπως παππούδες, γιαγιάδες και συγγενείς. Για παράδειγμα, εάν καταβάλλονται 50 ευρώ κάθε μήνα, η οικογένεια θα συγκεντρώνει 600 ευρώ ετησίως και το κράτος θα προσθέτει άλλα 600 ευρώ. Με εισφορές 100 ευρώ τον μήνα, η ετήσια κρατική ενίσχυση θα φτάνει το ανώτατο ποσό των 1.200 ευρώ.

Επιλογή επενδυτικού προφίλ και προστασία των κεφαλαίων

Οι γονείς ή οι ασκούντες την επιμέλεια θα μπορούν να επιλέγουν τον τρόπο διαχείρισης των χρημάτων, ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου που επιθυμούν να αναλάβουν. Προβλέπονται τέσσερα επενδυτικά προφίλ:

– Συντηρητικό: 100% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 0% σε μετοχές.
– Ισορροπημένο: 70% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 30% σε μετοχές.
– Αναπτυξιακό: 30% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 70% σε μετοχές.
– Δυναμικό: 0% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 100% σε μετοχές.

Στις επενδύσεις σταθερού εισοδήματος περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια ομολόγων και καταθέσεις. Οι τοποθετήσεις θα μπορούν να γίνονται σε αμοιβαία κεφάλαια, ETF, μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Αντίθετα, αποκλείονται προϊόντα υψηλού κινδύνου, όπως τα κρυπτοστοιχεία, τα προϊόντα μόχλευσης, καθώς και ορισμένα σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα και παράγωγα. Η διακράτηση μετρητών θα περιορίζεται, κατά κανόνα, στο 5% της συνολικής αξίας του χαρτοφυλακίου, με δυνατότητα προσωρινών εξαιρέσεων.

Πάροχοι των υπηρεσιών Α.Ε.Λ.Α. θα μπορούν να είναι πιστωτικά ιδρύματα, επιχειρήσεις παροχής επενδυτικών υπηρεσιών και ασφαλιστικές επιχειρήσεις. Παράλληλα, θα υπάρχει δυνατότητα μεταφοράς του λογαριασμού από έναν πάροχο σε άλλον, χωρίς απώλεια των φορολογικών ευεργετημάτων ή των δικαιωμάτων που συνδέονται με αυτόν.

Τα κεφάλαια θα παραμένουν δεσμευμένα έως τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του δικαιούχου. Εξαιρέσεις προβλέπονται σε περιπτώσεις θανάτου του γονέα ή του παιδιού, καθώς και σε σοβαρά προβλήματα υγείας που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση και πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.

Με την ενηλικίωση, ο Α.Ε.Λ.Α. θα μετατρέπεται σε προσωπικό περιουσιακό δικαίωμα του παιδιού. Οι εισφορές, η κρατική συνεισφορά και οι αποδόσεις των επενδύσεων θα είναι αφορολόγητες. Επιπλέον, δεν θα θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα και δεν θα συνυπολογίζονται για την αξιολόγηση εισοδηματικών ή άλλων κριτηρίων κοινωνικών παροχών.

Παράταση του κινήτρου για τις ηλεκτρονικές αποδείξεις

Το νομοσχέδιο παρατείνει έως και το 2027 τα φορολογικά κίνητρα για ηλεκτρονικές πληρωμές σε επαγγελματικούς κλάδους όπου παρατηρείται αυξημένος κίνδυνος φοροδιαφυγής. Στις κατηγορίες αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, δικηγόροι, υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, ελαιοχρωματιστές, κομμωτήρια και ταξί.

Το μέτρο προβλέπει ότι ποσοστό 30% των δαπανών που πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά για αμοιβές σε συγκεκριμένα επαγγέλματα αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημα, με ανώτατο όριο τα 5.000 ευρώ τον χρόνο. Στόχος είναι να ενισχυθεί το κίνητρο των καταναλωτών να πληρώνουν με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο και να ζητούν απόδειξη.

Ειδική μεταχείριση ισχύει για ιατρικές, οδοντιατρικές και κτηνιατρικές δαπάνες. Όταν εξοφλούνται ηλεκτρονικά, υπολογίζονται στο διπλάσιο για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου ηλεκτρονικών συναλλαγών, το οποίο αντιστοιχεί στο 30% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος. Έτσι, πληρωμή 300 ευρώ για ιατρική υπηρεσία υπολογίζεται ως δαπάνη 600 ευρώ.

Φιλοδωρήματα αφορολόγητα έως 6.000 ευρώ

Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τα φιλοδωρήματα. Το νέο φορολογικό νομοσχέδιο αυξάνει το αφορολόγητο όριο στα 6.000 ευρώ ετησίως, είτε αυτά καταβάλλονται απευθείας από τους πελάτες είτε εισπράττονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών.

Η ετήσια διαμόρφωση του ορίου, αντί του προηγούμενου μηνιαίου περιορισμού, αναμένεται να διευκολύνει ιδιαίτερα τους εποχικά εργαζόμενους στον τουρισμό και την εστίαση. Για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος που απασχολείται έξι μήνες μέσα στο έτος μπορεί να λάβει έως και 1.000 ευρώ τον μήνα σε φιλοδωρήματα χωρίς φορολόγηση, εφόσον το συνολικό ποσό δεν ξεπεράσει τις 6.000 ευρώ σε ετήσια βάση.

Η ρύθμιση εφαρμόζεται αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου 2026 και αποσκοπεί στην προσαρμογή της φορολογίας στις πραγματικές συνθήκες εργασίας των εργαζομένων σε κλάδους με έντονη εποχικότητα.

Συνολικά, το νέο πλαίσιο συνδυάζει την ενίσχυση της αποταμίευσης, την προώθηση των επενδύσεων για τα παιδιά, τη διευκόλυνση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και την ελάφρυνση των εργαζομένων που λαμβάνουν φιλοδωρήματα. Ο επενδυτικός «κουμπαράς» δημιουργεί μια νέα δυνατότητα μακροχρόνιας οικονομικής στήριξης των παιδιών, ενώ οι υπόλοιπες ρυθμίσεις επιχειρούν να κάνουν τη φορολογία πιο λειτουργική και αποτελεσματική.