Στη δημόσια διαβούλευση ο Νέος Κώδικας της Αυτοδιοίκησης – Τί αλλάζει στις αυτοδιοικητικές εκλογές

Στη φάση της δημόσιας διαβούλευσης “πέρασε” μετά από αρκετές αναβολές, προ-διαβούλευση και αναμονή ο Νέος Κώδικας που θα διέπει τη λειτουργία της Αυτοδιοίκησης χθες, το βράδυ της Τετάρτης 20/5.

Σημειώνεται πως πρόκειται για ένα νομοθέτημα 761 άρθρων, το οποίο ενσωματώνει και εκσυγχρονίζει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες διατάξεις που αφορούν κάθε πτυχή της λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών της χώρας.

Πέραν αυτών φέρνει σειρά αλλαγών στο εκλογικό σύστημα κααταργώντας εξ’ ολοκλήρου τον β’ γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών. Ο Δήμαρχος και ο Περιφερειάρχης θα εκλέγονται με 42%+1 του συνόλου των ψήφων, ενώ το σενάριο του β’ γύρου θα εξαλειφθεί εντελώς, καθώς θα προβλέπονται εναλλακτικές ψήφοι (ψήφοι σε δεύτερο συνδυασμό) που θα προσμετρώνται σε δεύτερη καταμέτρηση σε περίπτωση που δεν ξεπεραστεί το κατώφλι του 42%+1.

Ακόμα, προβλέπονται δικαίωμα ψήφου σε δεύτερο συνδυασμό, ηλεκτρονικές κάλπες και δημοψηφίσματα, δυνατότητα πρόωρων εκλογών, ξεκαθάρισμα αρμοδιοτήτων μεταξύ δήμων περιφέρειας και κεντρικού κράτους κράτους, το νέο “δημοτικό ΕΝΦΙΑ” (Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης), αλλαγές στις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τίθενται σε αργία οι δήμαρχοι, δυνατότητα χορήγησης επιδομάτων γέννησης, όπως και αλλαγές στην περίφημη διάταξη “Βορίδη”.

Παράλληλα, ενσωματώνει το καίριο για την αυτοδιοίκηση που αποτελέι πάγιο αίτημα της ΚΕΔΕ άρθρο 259 του νόμου 3852/2010 που αφορά τους πόρους των δήμων. Με το συγκεκριμένο άρθρο προβλέπεται ότι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (Κ.Α.Π.) των δήμων προέρχονται από πηγές του Κρατικού Προϋπολογισμού και το κόστος των αρμοδιοτήτων που μεταβιβάζονται με τον παρόντα νόμο στους δήμους, εφόσον είναι ανώτερο από τα έσοδα των ΚΑΠ καλύπτεται με αύξηση των ποσοστών των ΚΑΠ των αντιστοίχων κωδικών εσόδων του Κρατικού Προϋπολογισμού.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΥΠΕΣ, το έργο αυτό, το οποίο θα κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή εντός του Ιουνίου, θεσπίζει ένα νέο, ενιαίο και ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο που αποτελεί καταλύτη για μια πιο αποτελεσματική, συμμετοχική και ισχυρή τοπική διακυβέρνηση, κλείνοντας μια εκκρεμότητα δεκαετιών για την τοπική αυτοδιοίκηση της χώρας. Ταυτόχρονα, αφορά και στον κάθε πολίτη, καθώς ενισχύει την ενεργή συμμετοχή όλων στις τοπικές υποθέσεις και διευκολύνει την καθημερινή επαφή με τις τοπικές αρχές.

«Μετά από 1,5 χρόνο συστηματικής δουλειάς και συνεργασίας στελεχών του Υπουργείου Εσωτερικών, της αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού, αιρετών εκπροσώπων και λειτουργών της

δημόσιας διοίκησης, έχουμε τη μεγάλη χαρά να παρουσιάζουμε, επίσημα πλέον, τον – για πρώτη φορά – ενιαίο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ευελπιστώ ότι θα αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο και πυξίδα για να γυρίσουμε όλοι μαζί μια νέα σελίδα στην ιστορία της τοπικής αυτοδιοίκησης» δήλωσε ο Υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος.

Τονίζεται πως το νομοσχέδιο του Νέου Κώδικα για τη λειτουργία της Αυτοδιοίκησης θα παραμείνει σε δημόσια διαβούλευση μέχρι το πρωί της 4ης Ιουνίου στις 09:00.

Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελείται από 6 βιβλία:

• Το πρώτο βιβλίο περιέχει οργανωτικές διατάξεις για τη συγκρότηση της τοπικής αυτοδιοίκησης, την κατηγοριοποίηση των δήμων, τον τρόπο εκλογής δημοτικών και περιφερειακών αρχών και το πλαίσιο ελέγχου των προεκλογικών δαπανών.
• Στο δεύτερο βιβλίο περιγράφεται αναλυτικά το σύστημα διακυβέρνησης των δήμων, η ταξινόμηση των νομικών προσώπων της αυτοδιοίκησης και η καταστατική θέση των αιρετών.
• Οι αρμοδιότητες, η καταγραφή τους και ο τρόπος άσκησης αυτών περιέχεται στο τρίτο βιβλίο, δίνοντας έμφαση στην αποτελεσματική άσκηση των αρμοδιοτήτων από όλους τουςδήμους και τις περιφέρειες της χώρας, ανεξαρτήτως του μεγέθους τους ή των ιδιαιτέρων χαρακτηριστικών τους.
• Στο τέταρτο βιβλίο συντελείται μια μεγάλη αλλαγή σε όλο το πλαίσιο της οικονομικής διαχείρισης των δήμων και των περιφερειών, με στόχο τη διευκόλυνση της οικονομικής τους λειτουργίας.
• Η συνταγματική επιταγή για τον έλεγχο αποκλειστικά της νομιμότητας των πράξεων των ΟΤΑ ρυθμίζεται στο πέμπτο βιβλίο, εισάγοντας ένα αντικειμενικό σύστημα ελέγχου εποπτείας.
• Τέλος, το έκτο βιβλίο επικεντρώνεται σε γενικές διατάξεις που αφορούν στη λειτουργία της αυτοδιοίκησης, με σημαντικότερη την ενσωμάτωση στο ελληνικό δίκαιο του πρόσθετου πρωτοκόλλου του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.

Δείτε αναλυτικά το νομοσχέδιο του ΥΠΕΣ:

Αναλυτικά το ενημερωτικό σημείωμα του ΥΠΕΣ:

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί το πρώτο επίπεδο διακυβέρνησης, στο οποίο ο πολίτης συναντιέται καθημερινά με το κράτος. Είναι ο χώρος όπου οι δημόσιες πολιτικές μετατρέπονται σε υπηρεσίες προς τους πολίτες, σε έργα και παρεμβάσεις που επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής όλων. Από τη διαχείριση της καθημερινότητας – την καθαριότητα, τον φωτισμό, τις υποδομές – έως την τοπική ανάπτυξη, την κοινωνική πολιτική και την πολιτική προστασία, οι δήμοι και οι περιφέρειες βρίσκονται στον πυρήνα της λειτουργίας της σύγχρονης πολιτείας.

Ωστόσο, η εξέλιξη του θεσμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα υπήρξε διαχρονικά αποτέλεσμα πολλαπλών μεταρρυθμίσεων, οι οποίες, αν και συνέβαλαν στην ενίσχυση της αποκέντρωσης, οδήγησαν ταυτόχρονα σε ένα σύνθετο θεσμικό πλαίσιο. Από τον «Καποδίστρια» (ν. 2539/1997, Α’ 244) έως τον Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α’ 114), τον «Καλλικράτη» (ν. 3852/2010, Α’ 87) και τις μεταγενέστερες παρεμβάσεις, η διοικητική οργάνωση της χώρας μεταβλήθηκε ουσιωδώς με τη δημιουργία μιας ισχυρής αυτοδιοίκησης, χωρίς όμως να συνοδευτεί, σε επόμενη φάση, από ένα λειτουργικό και σύγχρονο κανονιστικό πλαίσιο που θα διέπει την οργάνωσή της.

Το αποτέλεσμα ήταν η διαμόρφωση ενός πλέγματος διατάξεων που χαρακτηρίζεται από πολυνομία, αλληλοεπικαλύψεις, ερμηνευτικές ασάφειες και διοικητικές δυσχέρειες. Οι αιρετές αρχές, τα στελέχη της διοίκησης, αλλά και οι ίδιοι οι πολίτες, καλούνται συχνά να δράσουν μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η σαφήνεια των κανόνων δεν είναι δεδομένη και η αποτελεσματικότητα των διαδικασιών περιορίζεται από θεσμικές αδυναμίες.

Παράλληλα, οι κοινωνικές, οικονομικές και τεχνολογικές εξελίξεις έχουν μεταβάλει ριζικά τις απαιτήσεις της κοινωνίας προς τη δημόσια διοίκηση και ασφαλώς και προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Η ανάγκη για ταχύτητα και διαφάνεια, η απαίτηση για λογοδοσία των οργάνων διοίκησης και η εμβάθυνση της συμμετοχής των δημοτών στη λήψη των αποφάσεων καθίστανται πλέον απαραίτητες. Οι πολίτες δεν αρκούνται σε μια παθητική σχέση με το κράτος, αλλά επιδιώκουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των αποφάσεων που τους αφορούν. Ταυτόχρονα, η ψηφιακή μετάβαση δημιουργεί νέες δυνατότητες για την παροχή υπηρεσιών, αλλά και νέες προκλήσεις για την οργάνωση και λειτουργία των θεσμών.