Καύσωνες: Δισ. οι απώλειες

Ένας κίνδυνος που μέχρι πρόσφατα αντιμετωπιζόταν κυρίως ως ζήτημα δημόσιας υγείας και κλιματικής πολιτικής αρχίζει να εγγράφεται με ολοένα μεγαλύτερα ποσά στους ισολογισμούς των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Η ακραία ζέστη περιορίζει την παραγωγικότητα, αλλάζει την καταναλωτική συμπεριφορά, προκαλεί προβλήματα στις μεταφορές και στις υποδομές και αυξάνει σημαντικά το λειτουργικό κόστος. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, ωστόσο, βρίσκεται αλλού: μεγάλο μέρος αυτών των οικονομικών απωλειών δεν καλύπτεται από τα παραδοσιακά ασφαλιστήρια συμβόλαια. Το μέγεθος της απόστασης μεταξύ πραγματικής ζημιάς και ασφαλιστικής προστασίας είναι εντυπωσιακό. Οι καύσωνες που έπληξαν την Ευρώπη το περασμένο καλοκαίρι εκτιμάται ότι προκάλεσαν περίπου 43 δισ. ευρώ απώλειες στην οικονομική παραγωγή, ενώ οι ασφαλιστικές αποζημιώσεις περιορίστηκαν κοντά στα 500 εκατ. ευρώ. Με άλλα λόγια, ένα τεράστιο μέρος του οικονομικού κόστους παρέμεινε στους ίδιους τους επιχειρηματίες, στους εργαζομένους και τελικά στην οικονομία, της Ευρώπης, αναδεικνύοντας ένα ασφαλιστικό κενό που αναμένεται να γίνεται μεγαλύτερο όσο αυξάνονται η ένταση και η συχνότητα των ακραίων θερμοκρασιών. Η αλλαγή είναι ήδη ορατή στην καθημερινότητα ευρωπαϊκών πόλεων.

Στην Πάντοβα της Ιταλίας, για παράδειγμα, ακόμη και μια συνήθεια ηλικίας άνω του ενός αιώνα, το απογευματινό απεριτίβο, έχει αρχίσει να μετακινείται χρονικά λόγω της ζέστης. Όταν οι θερμοκρασίες παραμένουν πολύ υψηλές στις 6 ή στις 7 το απόγευμα, οι καταναλωτές αποφεύγουν τις υπαίθριες βεράντες και παραμένουν σε κλιματιζόμενους χώρους. Για τις επιχειρήσεις εστίασης αυτό μεταφράζεται απευθείας σε χαμένο τζίρο. Σε έρευνα περίπου 600 επιχειρήσεων φιλοξενίας και εστίασης στην πόλη και την ευρύτερη περιοχή, περισσότερες από οκτώ στις δέκα ανέφεραν μείωση εσόδων περίπου 20% κατά τη διάρκεια του καύσωνα. Σε έναν κλάδο με περιορισμένα περιθώρια, μια τέτοια υποχώρηση μπορεί ουσιαστικά να εξανεμίσει την κερδοφορία. Οι συνέπειες, όμως, δεν περιορίζονται στα εστιατόρια και στα καφέ. Οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να προκαλέσουν καθυστερήσεις στα σιδηροδρομικά δίκτυα, να περιορίσουν τις αγροτικές αποδόσεις, να αυξήσουν τις ενεργειακές ανάγκες των εργοστασίων και να μειώσουν την παραγωγικότητα εργαζομένων που εκτίθενται στη ζέστη. Η ιδιαιτερότητα των καυσώνων βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο προκαλούν ζημιές. Μια πλημμύρα μπορεί να καταστρέψει ένα εργοστάσιο και μια καταιγίδα μια εγκατάσταση. Η ακραία ζέστη, αντίθετα, μπορεί να αφήσει το κτίριο ανέπαφο, αλλά να περιορίσει δραματικά τη λειτουργία της επιχείρησης. Ακριβώς εκεί εμφανίζεται το κενό των παραδοσιακών ασφαλιστικών προϊόντων, τα οποία έχουν σχεδιαστεί κυρίως γύρω από την ύπαρξη άμεσης υλικής ζημιάς. Ενδεικτικό είναι ότι σε έρευνα 9.000 ευρωπαϊκών μικρομεσαίων επιχειρήσεων, μόλις το 28% διέθετε κάλυψη διακοπής εργασιών μέσω ασφάλισης περιουσίας. Ακόμη μικρότερο, μόλις 17%, ήταν το ποσοστό όσων είχαν ασφαλιστική προστασία έναντι διακοπής λειτουργίας χωρίς να έχει προηγηθεί φυσική ζημιά. Το πρόβλημα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς η Ευρώπη αποτελεί την ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρο. Στις 11 Αυγούστου, η μέση θερμοκρασία στη Δυτική Ευρώπη βρέθηκε σχεδόν 10 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1961-1990. Ήδη το 35% των επιχειρήσεων που παρακολουθούνται μέσω περιβαλλοντικών γνωστοποιήσεων αναγνωρίζει τους καύσωνες ως παράγοντα κινδύνου. Η ανησυχία είναι εντονότερη σε μεταποίηση, υπηρεσίες, υποδομές και τρόφιμα. Η ζέστη λειτουργεί επιπλέον ως πολλαπλασιαστής κινδύνου. Συνδυάζεται με ξηρασία, αυξημένη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, λειψυδρία και πυρκαγιές, δημιουργώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις που είναι δύσκολο να προβλεφθούν και ακόμη δυσκολότερο να ασφαλιστούν με συμβατικούς όρους.