Η ιστορία της τσίχλας

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ της Μαριαλένας Χαραλαµποπούλου *

«Εχετε άγχος; Μασήστε τσίχλα. Έχετε αϋπνίες; Μασήστε τσίχλα. Έχετε κατάθλιψη; Ο κόσµος είναι εναντίον σας; Μασήστε τσίχλα».

Έτσι προωθούσε την τσίχλα ένα άρθρο το 1916, µία άποψη που διήρκησε για δεκαετίες.

Την δεκαετία του 1940, µια τετραετής µελέτη στο Barnard College διαπίστωσε, ότι το µάσηµα τσίχλας οδηγεί σε µείωση του στρες, χωρίς βέβαια να µπορεί να εξηγηθεί το γιατί.

«Όποιος µασάει τσίχλα χαλαρώνει και κάνει περισσότερη δουλειά. Το µάσηµα αυξάνει το κέφι και την αποφασιστικότητα», έγραψε η New York Times.

Άνθρωποι όλων των πολιτισµών µασούσαν το κολλώδες υλικό από ρητίνες δέντρων για να φτιάξουν κόλλα για τα εργαλεία τους και µία από τις παλαιότερες τσίχλες χρονολογείται πριν από 9.000 χρόνια στην Σκανδιναβία.

Οι αρχαίοι Έλληνες, µασούσαν µαστίχα για να καθαρίσουν τα δόντια τους αλλά και για γαστρικές διαταραχές, έλκος και δυσπεψία.

Στο Μεξικό, οι Μάγιας και οι Αζτέκοι, µασούσαν «τσίκλε» (chicle), µια ουσία που προέρχεται από το γαλακτώδες λάτεξ του τροπικού δέντρου σαποντίγια (sapodilla).

Το τσίκλε αποτέλεσε την βάση για την δηµιουργία και εµπορευµατοποίηση της σύγχρονης τσίχλας.

Η εξέλιξη της τσίχλας

Η τσίχλα, από τον φλοιό των δέντρων µέχρι να καταλήξει στην µορφή που γνωρίζουµε σήµερα, έχει διανύσει πολύ δρόµο.

Το τσίκλε έφτασε στις Ηνωµένες Πολιτείες στα τέλη του 1850, χάρη στον εξόριστο Μεξικανό πρόεδρο Αντόνιο ντε Σάντα Άννα.

Ο Σάντα Άννα ήθελε να δηµιουργήσει µια καινοτόµο εναλλακτική λύση για το καουτσούκ για να βγάλει κέρδος κι έτσι προσέγγισε τον Νεοϋορκέζο εφευρέτη Τόµας Άνταµς.

Μετά από αρκετές αποτυχηµένες προσπάθειες και πειράµατα, ο Άνταµς ήταν έτοιµος να τα παρατήσει, όταν είδε ένα κοριτσάκι να αγοράζει τσίχλες παραφίνης σε ένα φαρµακείο.

Τότε σκέφτηκε ότι το τσίκλε ήταν καλύτερο να χρησιµοποιηθεί ως τσίχλα!

Ο Άνταµς δεν ήταν ο πρώτος που πούλησε τσίχλες στο κοινό αλλά ήταν µακράν ο πιο επιτυχηµένος.

Δηµιούργησε µια εταιρεία η οποία εξελίχθηκε σε έναν από τους µεγαλύτερους κατασκευαστές τσίχλας (Chiclets) στην Αµερική.

Ο µεγάλος ανταγωνιστής του, ήταν ο Γουίλιαµ Ρίγκλεϊ Τζούνιορ, ιδιοφυΐα του µάρκετινγκ και αυτός ο οποίος καθιέρωσε την τσίχλα ως αµερικανική µόδα.

Ο Ρίγκλεϊ πουλούσε σαπούνια και µαγειρική σόδα και αρχικά µοίραζε δωρεάν τσίχλες, σε όσους τα αγόραζαν.

Όταν οι πελάτες του εκδήλωσαν µεγαλύτερο ενδιαφέρον για τις νόστιµες τσίχλες, εκείνος έστρεψε ολόκληρη την προσοχή του σε αυτές.

Δηµιούργησε διαφηµιστικές πινακίδες µήκους πολλών χιλιοµέτρων έξω από το Ατλάντικ Σίτι και έστειλε τσίχλες σε κάθε διεύθυνση που υπήρχε στον τηλεφωνικό κατάλογο των Η.Π.Α.

Επίσης, προσέγγισε τον αµερικανικό στρατό κατά την διάρκεια του Α’ Παγκοσµίου Πολέµου, προωθώντας τις τσίχλες ως βοήθεια στους στρατιώτες για να κατευνάζουν την πείνα και να καθαρίζουν τα δόντια τους.

«Και όταν είστε νευρικοί, µπορείτε να τις µασάτε». Ο στρατός δέχτηκε αυτό το επιχείρηµα και από τότε έχει συµπεριλάβει την τσίχλα στις µερίδες τροφίµων του αµερικανικού στρατιωτικού προσωπικού!

Οι τσίχλες άρχισαν να γίνονται δηµοφιλείς αλλά η κάλυψη της ζήτησης γινόταν όλο και πιο δύσκολη καθώς τα δέντρα σαποντίγια αναπτύσσονται αργά και η συγκοµιδή του τσίκλε είναι δύσκολη και επικίνδυνη.

Μέχρι το 1930, είχε καταστραφεί το 1/4 των δέντρων σαποντίγια στο Μεξικό, εξαιτίας των κακών πρακτικών συγκοµιδής.

Την δεκαετία του 1950, οι κατασκευαστές τσίχλας άρχισαν να αναζητούν άλλες φυσικές πηγές κόµµεως, χωρίς όµως να βρουν κάποια που να µπορεί να συγκριθεί µε την ποιότητα και την ποσότητα του τσίκλε.

Έτσι, στράφηκαν στα συνθετικά – ή µε άλλα λόγια: στο πλαστικό.

Η συντριπτική πλειοψηφία των τσιχλών που διατίθενται στο εµπόριο είναι πλέον κατασκευασµένες από διάφορα µείγµατα συνθετικών πολυµερών µε βάση το πετρέλαιο.

Η «γοητεία» της τσίχλας

Για τους αρχαίους πολιτισµούς, η τσίχλα χρησίµευε στον καθαρισµό των δοντιών και στην ενίσχυση της στοµατικής υγείας.

Επίσης, βοηθούσε τους ανθρώπους να αποφύγουν την πείνα και την δίψα, όταν το φαγητό και το νερό δεν ήταν άµεσα διαθέσιµα.

Τελικά, εµείς γιατί µασάµε τσίχλα;

Οι ερευνητές δεν έχουν καταλήξει σε κάποιο οριστικό συµπέρασµα.

Ο Άνταµ φαν Κάστερεν, επιστήµονας εξελικτικής ανθρωπολογίας, υποστηρίζει ότι η ‘’γοητεία’’ της τσίχλας δεν έχει να κάνει µε µια προγονική σύνδεση µε µια εποχή που µασούσαν περισσότερο.

«Απλώς στους ανθρώπους αρέσει να κάνουν επαναλαµβανόµενα πράγµατα».

«Εγώ κουνάω τα πόδια µου όταν σκέφτοµαι», είπε.

Σκεφτείτε άλλες επαναλαµβανόµενες κινήσεις, όπως το χτύπηµα των δακτύλων, το σφίξιµο µιας µπάλας αντιστρές ή το κλικ ενός στυλό.

Στην σύγχρονη εποχή, η τσίχλα εξαπλώθηκε σε όλον τον κόσµο, ως αµερικανική συνήθεια, µέσω της ποπ κουλτούρας και των στρατιωτών και θεωρήθηκε είδος πρώτης ανάγκης.

Κάθε χρόνο παράγονται παγκοσµίως περίπου 1,74 τρισεκατοµµύρια τεµάχια τσίχλας, διαφορετικών ειδών: χωρίς ζάχαρη, µε βιταµίνες, µε περίεργες γεύσεις, µε νικοτίνη, ακόµα και βιοδιασπώµενες.

Η παγκόσµια αγορά τσίχλας είναι µια τεράστια βιοµηχανία πολλών δισεκατοµµυρίων δολαρίων, µε εκτιµήσεις που κυµαίνονται από 16 έως 29 δισεκατοµµύρια δολάρια ετησίως και προβλέψεις που αναµένουν συνεχή ανάπτυξη.

* Γεωπόνος,
Τεχνολόγος τροφίµων, Γ.Π.Α.