Το Πάσχα των Ελλήνων

Tης Μαριαλένας Χαραλαµποπούλου *

Πάσχα πλατύ. Πάσχα τρανό σαν την καρδιά µας.

Πάσχα για οχτρούς. Πάσχα για φίλους. Πάσχα για όλους.

—————————

Άγγελος Σικελιανός

Tο Πάσχα είναι αδιαµφισβήτητα η µεγαλύτερη γιορτή της Χριστιανοσύνης.

«Πάσχα το καινόν» και «πανήγυρις πανηγύρεων», σύµφωνα µε τους πασχαλινούς ύµνους, αποτελεί για τον ελληνικό λαό λαµπρή ηµέρα, καθώς και η φύση «βρίσκεται στην πιο καλή της ώρα».

Το Πάσχα µε απόφαση της Α’ Οικουµενικής Συνόδου, το 325 µ.Χ., ορίστηκε να εορτάζεται την πρώτη Κυριακή µετά την πανσέληνο που ακολουθεί την εαρινή ισηµερία, υπό την προϋπόθεση ότι δεν συµπίπτει µε το εβραϊκό Πάσχα.

Η περίοδος του Πάσχα αρχίζει µε την Σαρακοστή, η οποία είναι µία προετοιµασία, σωµατική και πνευµατική, συνεχίζεται µε την κατάνυξη της Μεγάλης Εβδοµάδος και φτάνει στο βράδυ της Ανάστασης, µε τις στολισµένες λαµπάδες, το τσούγκρισµα των κόκκινων αβγών και τις µυρωδάτες µαγειρίτσες!

Την ηµέρα της Λαµπρής, όλη η Ελλάδα πάλλεται σε γιορτινούς ρυθµούς!

Συγγενείς, φίλοι και γνωστοί συγκεντρώνονται γύρω από το αρνί που σουβλίζεται, χορεύοντας και τραγουδώντας!

Το υπαίθριο σούβλισµα του αρνιού είναι από τα παλαιότερα ελληνικά έθιµα, µε ρίζες στην αρχαία Ελλάδα.

Σύµφωνα µε την παράδοση, οι αρχαίοι Έλληνες, σαράντα ηµέρες µετά τον θάνατο των συγγενών, µαγείρευαν δίπλα από τον τάφο, καθώς πίστευαν ότι στο γεύµα που δίνεται µετά την ταφή και στο µνηµόσυνο, συµµετέχει και ο ίδιος ο κεκοιµηµένος.

Για να τον τιµήσουν, έψηναν αρνιά σε εστίες, έπιναν κρασί και χόρευαν.

Οι Κλέφτες και οι Αρµατολοί, κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας, όταν έκαναν ανακωχή, σούβλιζαν αρνιά πιστεύοντας ότι ο τιµώµενος Χριστός θα χαρίσει την «ανάσταση» και στο πολύπαθο γένος µας.

Πασχαλινά Έθιµα

Το Πάσχα στην Ελλάδα είναι µια πανδαισία από έθιµα και παραδόσεις που αποτελούν συνδετικό κρίκο για τις παλιές µε τις νέες γενιές.

Το «κάψιµο» του Ιούδα, οι Αλογοδροµίες στην Χαλκιδική, οι Αυγοµαχίες στις Σέρρες, η αναπαράσταση της Αποκαθήλωσης του Εσταυρωµένου στην Κοζάνη, η Ανάσταση σε κοιµητήρια, ο Ρουκετοπόλεµος στην Χίο, οι Μπότηδες της Κέρκυρας, τα Αερόστατα στο Λεωνίδιο, τα Φαναράκια της Λαµπρής στην Β. Εύβοια και ο Σαϊτοπόλεµος στην Καλαµάτα, είναι µόνο µερικά από τα έθιµα που κάνουν τόσο ξεχωριστό το Πάσχα στην Ελλάδα!

Ρουκετοπόλεµος στην Χίο

Πάσχα στην Χίο σηµαίνει… ρουκετοπόλεµος!

Ο ρουκετοπόλεµος είναι ένα έθιµο που έχει τις ρίζες του στην εποχή της Τουρκοκρατίας και πραγµατοποιείται στο Βροντάδο της Χίου.

Είναι γνωστός σε όλο τον κόσµο και µάλιστα υπάρχουν πλήθη επισκεπτών που έρχονται από άλλες χώρες για να θαυµάσουν το υπερθέαµα!

Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, οι δύο αντίπαλες ενορίες του Βροντάδου, Άγιος Μάρκος και Παναγία Ερειθιανή, επιδίδονται σε έναν «πόλεµο» πυροτεχνηµάτων!

Αυτοσχέδιες ρουκέτες εκτοξεύονται από τις δύο ενορίες, στοχεύοντας η µία το καµπαναριό της άλλης.

Ο ανοιξιάτικος ουρανός κατακλύζεται από τις πολύχρωµες λάµψεις και τους κρότους χιλιάδων φλεγόµενων ρουκετών που δηµιουργούν µια φαντασµαγορική ατµόσφαιρα εντυπωσιάζοντας όλους τους επισκέπτες!

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, οι Βρονταδούσιοι χρησιµοποιούσαν µικρά κανόνια µε δυνατούς κρότους για τον εορτασµό του Πάσχα.

Οι Τούρκοι, φοβούµενοι ότι οι Έλληνες µπορούσαν να χρησιµοποιήσουν τα κανόνια εναντίον τους, τα απαγόρευσαν και έτσι, τα αντικατέστησαν µε αυτοσχέδιες ρουκέτες.

Την Κυριακή του Πάσχα γίνεται η καταµέτρηση των ρουκετών στους στόχους τους και αναδεικνύεται ο νικητής.

Οι δύο αντίπαλες ενορίες δίνουν ξανά ραντεβού για την επόµενη χρονιά, διατηρώντας έτσι την παράδοση πολλών χρόνων!

Οι «Μπότηδες» της Κέρκυρας

Στις 11 το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, αµέσως µετά την ακολουθία της Πρώτης Ανάστασης και ενώ οι καµπάνες ηχούν χαρµόσυνα, πραγµατοποιείται το έθιµο των «µπότηδων».

Οι Φιλαρµονικές παίζουν χαρούµενα εµβατήρια και µέσα σε µια εορταστική ατµόσφαιρα, οι κάτοικοι πετούν στάµνες και κανάτια διαφόρων µεγεθών, τους λεγόµενους «µπότηδες», γεµάτα µε νερό, από τα µπαλκόνια τους.

Το έθιµο λέγεται, ότι προέρχεται είτε από τους αρχαίους Έλληνες, οι οποίοι τον Απρίλιο γιόρταζαν την αρχή της γεωργικής περιόδου και πετούσαν τα παλιά κανάτια και γέµιζαν τα καινούρια µε νέους καρπούς είτε από την Ενετοκρατία, που πετούσαν παλιά πράγµατα για να τους φέρει ο νέος χρόνος καινούρια!

Σήµερα, έχει µείνει να συµβολίζει το κακό που φεύγει από τα σπίτια, γι’ αυτό και λένε ότι πρέπει να πάρεις ένα κοµµάτι από κάποιο σπασµένο κανάτι για καλοτυχία!

Αερόστατα στο Λεωνίδιο

Στο Λεωνίδιο Κυνουρίας αναβιώνει ένα από τα πλέον φαντασµαγορικά έθιµα του Πάσχα.

Με το που ακούγεται το «Χριστός Ανέστη», από τις πέντε ενορίες του Λεωνιδίου, εκατοντάδες αυτοσχέδια πολύχρωµα αερόστατα υψώνονται και φωτίζουν τον ουρανό το βράδυ της Ανάστασης!

Αφού διαγράψουν την µαγική τροχιά τους, χάνονται στην θάλασσα.

Σαϊτοπόλεµος στην Καλαµάτα

Ο σαϊτοπόλεµος είναι ένα εντυπωσιακό, παραδοσιακό έθιµο που αναβιώνει στην Καλαµάτα κάθε Κυριακή του Πάσχα, µε ρίζες από τους αγώνες του 1821. Οµάδες («µπουλούκια») µε χάρτινες σαΐτες γεµάτες µπαρούτι δηµιουργούν µια ατµόσφαιρα «ζεϊµπέκικου της φωτιάς» στην δυτική παραλία της πόλης, αναπαριστώντας την αναχαίτιση του τουρκικού ιππικού.

Χριστός Ανέστη!!!