Το έλλειµµα κράτους και η κρίση της δηµοκρατίας

Toυ ΧΑΡΗ ΤΣΙΟΚΑ *

Στις συζητήσεις της κοινωνίας διαµορφώνεται ένας κοινός τόπος:

Χρειαζόµαστε µια οικονοµία µε κανόνες. Μια οικονοµία που στηρίζει τη βιώσιµη ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.

Και αυτό προϋποθέτει ένα κράτος προσβάσιµο σε όλους.

Τα τελευταία χρόνια, όµως, ο ρόλος του κράτους υποχωρεί. Περιορίζεται στην καταστολή και αποσύρεται από τη διαµόρφωση κανόνων.

Αυτό είναι κρίσιµο. Χωρίς κανόνες που επιτρέπουν στο πολιτικό σύστηµα να ανταγωνίζεται µε προτάσεις διακυβέρνησης, δεν υπάρχει διέξοδος από την κρίση.

Η δηµοκρατία απαιτεί συµµετοχή.

Οι κανόνες πρέπει να διαµορφώνονται από την κοινωνία. Οι πολίτες θέλουν να εµπιστεύονται το κράτος -και αυτή η εµπιστοσύνη χτίζεται από κοινωνικές πλειοψηφίες.

Σήµερα υπάρχει βαθύ χάσµα. Μεταξύ κοινωνίας και πολιτικού συστήµατος.

Το πολιτικό σύστηµα λειτουργεί όλο και περισσότερο υπό την επιρροή ισχυρών οικονοµικών συµφερόντων. Ορισµένα κόµµατα εγκλωβίζονται σε εσωτερικές ισορροπίες ή σε ασαφείς ηγετικές εξουσιοδοτήσεις.

Στις διεργασίες αυτές εµπλέκονται και συστηµικά κέντρα.

Όταν αποτυγχάνουν, ενισχύουν την απαξίωση, τον θυµό και τις ακραίες φωνές.

Η απάντηση είναι σαφής:

Αξιοκρατία, εντιµότητα και επιστροφή της πολιτικής στην κοινωνία. Ένα κράτος προσβάσιµο, αλλά και ελεγχόµενο από όλους.

Αδύναµο κράτος, άνιση ανάπτυξη και πολιτικό αδιέξοδο

Το κράτος οφείλει να προστατεύει τους πολίτες: Από ανεργία, φτώχεια, ασθένεια και ανασφάλεια.

Σήµερα συµβαίνει το αντίθετο.

Η δηµόσια διοίκηση απαξιώνεται. Η αυτοδιοίκηση εξαρτάται από κεντρικές εγκρίσεις για βασικούς πόρους.

Οι περιφέρειες αποδυναµώνονται και ερηµώνουν.

Κρίσιµες αποφάσεις µεταφέρονται σε ιδιώτες συµβούλους, µε αδιαφάνεια και εξάρτηση.

Η πολιτική, από εργαλείο επίλυσης κοινωνικών και παραγωγικών προβληµάτων, µετατρέπεται σε επάγγελµα.

Τα βασικά δηµόσια αγαθά -παιδεία, υγεία, ασφάλιση, πρόσβαση στην τεχνολογία- δεν διασφαλίζονται ισότιµα.

Το αποτέλεσµα είναι σαφές:

Σπατάλη πόρων και προσαρµογή των πολιτικών στις ανάγκες ισχυρών οικονοµικών κύκλων.

Τα µνηµόνια µπορεί να φαίνεται ότι µείωσαν τα ελλείµµατα, αλλά δεν άλλαξαν το παραγωγικό µοντέλο.

Αντίθετα, ενίσχυσαν µηχανισµούς εξουσίας µε περιορισµένο δηµοκρατικό έλεγχο.

Η παραγωγική βάση συρρικνώνεται. Η ανάπτυξη είναι άνιση. Ο πλούτος συγκεντρώνεται σε λίγους.

Οι ανισότητες διευρύνονται, ενώ ο πληθυσµός γηράσκει. Η περιφέρεια ερηµώνει

Το πολιτικό προσωπικό υστερεί, µε λίγες εξαιρέσεις. Στα κόµµατα της αντιπολίτευσης κυριαρχεί µόνο ο αντι-Μητσοτακισµός.

Πολλοί κοµµατικοί µηχανισµοί επικεντρώνονται στη διατήρηση της ισχύος τους. Οχι στις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονοµίας.

Το αποτέλεσµα είναι απογοήτευση, αποχή και τιµωρητική ψήφος -όχι ουσιαστική πολιτική αλλαγή.

Χρειάζεται καθαρή διέξοδος. Με σαφείς επιλογές, κοινωνικές συµµαχίες και σχέδιο.

Το κρίσιµο ερώτηµα είναι:

Ποιοι µπορούν να ανασυγκροτήσουν την παραγωγική βάση µε δίκαιη συµµετοχή των συντελεστών και της νεολαίας;

Ποιοι δεσµεύονται για ένα κράτος υπέρ των πολλών;

Ποιοι µπορούν να διασφαλίσουν καθολική πρόσβαση στα δηµόσια αγαθά;

Συµπέρασµα:

Για τον προοδευτικό, αριστερό και οικολογικό χώρο, ο πήχης είναι σαφής:

Η ουσιαστική συµβολή σε µια πραγµατική πολιτική αλλαγή.

* π. Υπουργός