Ολοταχώς για συµφωνία ή προς επανέναρξη των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή;

Tου ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΥΚΟΚΑΠΗ *’

Οι εξελίξεις στον πόλεµο στον Κόλπο είναι πλέον ανατρεπτικές σε τέτοιο βαθµό, ώστε µοιάζει πλέον αδύνατη κάθε πρόβλεψη. Είναι χαρακτηριστικό ότι «κοιµηθήκαµε» µε την «Επιχείρηση Freedom» για το Ορµούζ που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραµπ και λίγες ώρες µετά «ξυπνήσαµε» µε τον ίδιο να ανακοινώνει την αναστολή της, προκρίνοντας ξανά την διαπραγµατευτική οδό, για την οποία δηλώνει µάλιστα αισιόδοξος!

Είχαν προηγηθεί οι ποµπώδεις δηλώσεις των υπουργών Πολέµου και Εξωτερικών, Πιτ Χέγκσεθ και Μάρκο Ρούµπιο, οι οποίοι προανήγγειλαν… την επιτυχία της επιχείρησης, η οποία θυµίζουµε πως ήταν για τον απεγκλωβισµό πλοίων από τα Στενά!

Συσχετισµοί

Πάντως, σύµφωνα µε διεθνή δηµοσιεύµατα, ήταν η καθοριστική στάση της Σαουδικής Αραβίας που απέτρεψε την επιχείρηση, καθώς το σουνιτικό βασίλειο αρνήθηκε να επιτρέψει την χρήση των βάσεων και του εναέριου χώρου του στις ΗΠΑ, δείγµα των νέων ισορροπιών και συµµαχιών που διαµορφώνονται στον Κόλπο.

Από την µια του διαµεσολαβητή Πακιστάν µε την Σαουδική Αραβία (µε την Τουρκία να επιδιώκει να µπει σφήνα) και από την άλλη η όλο και µεγαλύτερη σύµπλευση Ηνωµένων Αραβικών Εµιράτων και Ισραήλ, που φτάνει ως και την ανάπτυξη του συστήµατος αεράµυνας Iron Beam στα Εµιράτα.

Τα οποία ΗΑΕ απαγκιστρώνονται όλο και περισσότερο από την Σαουδική Αραβία, όπως δείχνουν µία σειρά εξελίξεων, µε τελευταία βεβαίως την αποχώρηση τους από τον ΟΠΕΚ.

Ίσως δεν είναι διόλου τυχαίο ότι ήταν τα Εµιράτα που αντιµετώπισαν ένα κύµα επιθέσεων εν µέσω εκεχειρίας, αν και η ιρανική διάψευση περί εµπλοκής σε αυτές, ήρθε για να µπερδέψει ακόµα περισσότερο τα πράγµατα.

Διαψεύσεις

Θυµίζουµε ότι το Ιράν έχει διαψεύσει µία σειρά επιθέσεων που του αποδίδονται, µεταξύ άλλων, αυτής σε νοτιοκορεατικό πλοίο στο Ορµούζ, τις εκτοξεύσεις πυραύλων στην τουρκική επικράτεια, την εκτόξευση πυραύλου στην βάση Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό, την επίθεση µε drones στην αυτόνοµη περιοχή Ναχιτσεβάν του Αζερµπαϊτζάν, κτλ.

Εκτιµούµε πως είναι δύσκολο να αποδοθούν αυτές στο σύνολο τους σε ισραηλινές, ή αµερικανικές προβοκάτσιες. Υπάρχει και η εκδοχή αυτές να οφείλονται σε αυτονόµηση µέρους των Φρουρών της Επανάστασης ή των ιρανικών ενόπλων δυνάµεων, καθώς παραµένει εντελώς συγκεχυµένο το ποιος ασκεί την εξουσία στο Ιράν. Ο ίδιος ο Τραµπ έχει δηλώσει χαρακτηριστικά πως «δεν ξέρουµε».

Σκιώδης στόλος

Αυτό που ξέρουµε είναι ότι παραµένει στο τραπέζι ο αµερικανικός αποκλεισµός των ιρανικών λιµένων, που αναµφισβήτητα πιέζει το Ιράν, αλλά όχι στο σηµείο ώστε να δώσει «γη και ύδωρ», όπως προσδοκούσε ο Τραµπ µε την έναρξη του.

Με τον «σκιώδη στόλο» του, µε πετρελαιοφόρα δεξαµενόπλοια να αλλάζουν σηµαίες και να απενεργοποιούν τα συστήµατα εντοπισµού, το Ιράν “σπάει” τον αποκλεισµο, ενώ προφανώς και αυτός είναι αδύνατον να επιβληθεί στο µήκος των χερσαίων συνόρων του Ιράν, που ξεπερνούν τα 8.000 χιλιόµετρα και φτάνουν σε επτά χώρες. Όπως είναι και αδύνατον να επιβληθεί αποκλεισµός στην Κασπία Θάλασσα.

Το Axios σηµείωνε ότι ο Τραµπ είχε δύο επιλογές δυναµικής δράσης – εκτιµούµε ως παντελώς απίθανο το σενάριο µιας χερσαίας επέµβασης για την υφαρπαγή του ουρανίου του Ιράν από εγκαταστάσεις στο Νατάνζ ή το Ισφαχάν – και αυτές ήταν οι εξής: Η επανέναρξη του πολέµου, µε πλήγµατα και σε ενεργειακές υποδοµές του Ιράν, µε ό,τι και αν αυτό σήµαινε για τα ιρανικά αντίποινα στις χώρες του Κόλπου.

Πλήγµατα

Και όποιος έχει διάθεση να υποτιµήσει τα ιρανικά πλήγµατα, ήρθε και η αποκάλυψη της Washigton Post, ότι το Ιράν προκάλεσε µεγαλύτερα πλήγµατα στις αµερικανικές βάσεις, από ό,τι είχε εκτιµηθεί. Αυτά περιλαµβάνουν ζηµιές σε αεροσκάφη, αεράµυνα, ραντάρ κτλ, µε ειδικούς µάλιστα να µιλάνε για πλήγµατα ακριβείας, κάτι που µας οδηγεί στο συµπέρασµα ότι όντως Ρωσία και Κίνα παρέχουν πολύτιµες δορυφορικές πληροφορίες στο Ιράν.

Η δεύτερη επιλογή είναι µία χερσαία απόβαση σε νησίδα του Ορµούζ ή στις παράκτιες ακτές του Ιράν, γεγονός που θα έφερνε τις αµερικανικές δυνάµεις έκθετες στα ιρανικά πυρά και θα σήµανε απώλειες στις τάξεις των αµερικανικών δυνάµεων.

Προς συµφωνία… µε συµβιβασµούς

Τελικώς, ο Τραµπ επέλεξε την συνέχιση του αποκλεισµού, σε συνδυασµό µε µία φιλόδοξη επιχείρηση απεγκλωβισµού δεξαµενόπλοιων από το Ορµούζ, επιχείρηση που έληξε πριν καν αρχίσει. Εποµένως, ο Τραµπ δίνει ακόµα µία ευκαιρία για διαπραγµατεύσεις, προσδοκώντας σε µία νέα συµφωνία, εξ ου και έχει έχουµε νέες διορίες και τελεσίγραφα… Πάντως αραβικά ΜΜΕ ήδη την προεξοφλούν, µέχρι την στιγµή που γράφονται αυτές οιγ ραµµές.

Η συµφωνία αυτή πρέπει να περιλαµβάνει µία απόφαση για το Στενό του Ορµούζ, το οποίο να σηµειωθεί ότι ήταν κανονικά ανοιχτό, πριν την επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν και προφανώς την άρση του αµερικανικού αποκλεισµού.

Θα έχει σίγουρα κάποιον συµβιβασµό για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραµµα – το Ιράν έχει δείξει ότι είναι πρόθυµο επί αυτού, ήδη από την Συµφωνία µε την κυβέρνηση Οµπάµα, από την οποία ο Τραµπ αποσύρθηκε µονοµερώς.

Όµως, υπάρχουν και ουκ ολίγα «αγκάθια»: Η Συµφωνία θα περιλαµβάνει κάποια µόνιµη εκεχειρία για τον Λίβανο, όπου οι ισραηλινοί βοµβαρδισµοί συνεχίζονται, όπως και οι επιθέσεις της Χεζµπολάχ; Θα ζητηθεί έλεγχος και επί του βαλλιστικού-πυραυλικού προγράµµατος του Ιράν, όπως παγίως πιέζει το Ισραήλ και δέχονται οι ΗΠΑ;

Μήπως προκύψει πάλι ένα νέο αδιέξοδο και οδηγηθούµε εκ νέου σε συγκρούσεις, αφού ο Τραµπ έχει πλέον απαλλαγεί από την διορία των 60 ηµερών που προβλέπει το Κογκρέσο; Όπως θύµισε και ο Χέγκσεθ, «η διορία αυτή µε την εκεχειρία έχει µηδενιστεί», άρα αν ξαναρχίσουν οι συγκρούσεις, «µετράµε από την αρχή»…

Από την άλλη, το να επισκεφτεί ο Τραµπ την Κίνα, εν µέσω ενός νέου πολέµου και υπό τις συνθήκες, µοιάζει όλο και πιο απίθανο και δεν είναι διόλου τυχαίες οι εκκλήσεις του Πεκίνου για διπλωµατική λύση, που γίνονται και προς Τεχεράνη πλευρά. Εκτός, αν τα πράγµατα «παγώσουν», µε το ενδεχόµενο µιας ανάφλεξης να παραµένει ανοιχτό…

* Πολιτικός επιστήµονας, Δηµοσιογράφος