Λινάρι, το χρησιµότατον

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ της Μαριαλένας Χαραλαµποπούλο

Το λινάρι (Linum usitatissimum) είναι από τα αρχαιότερα φυτά που καλλιέργησε ο άνθρωπος µε σκοπό την κατασκευή νηµάτων για την παραγωγή υφασµάτων.

Το λινάρι είναι ετήσιο φυτό, µε ύψος 30 έως 100 εκατοστά και έχει δύο κύριες ποικιλίες, την «κλωστική» που καλλιεργείται για τις ίνες και την «σποροπαραγωγική» που καλλιεργείται για τους σπόρους της και το λινέλαιο.

Η καταγωγή του είναι από την περιοχή του Καυκάσου και δείγµατα λινών υφασµάτων από την νεολιθική εποχή βρέθηκαν σε άριστη κατάσταση σε ανασκαφές.

Στην Αίγυπτο το 3400 π.Χ. κατασκεύαζαν υφάσµατα και ρούχα από λινάρι, τα οποία υφαίνονταν σε αργαλειούς και στις πυραµίδες βρέθηκαν µούµιες τυλιγµένες µε λευκές λωρίδες από λινό ύφασµα.

Το φυσικό λευκό χρώµα του συµβόλιζε την αγνότητα και φοριόταν από όλες τις κοινωνικές τάξεις.

Στην αρχαία Ελλάδα, το φυτό ήταν γνωστό ως «λίνον» και χρησιµοποιούνταν ευρέως από την Μυκηναϊκή περίοδο για την κατασκευή ρούχων και εσωρούχων.

Στην µεσαιωνική Ευρώπη, τα µοναστήρια πρωτοστάτησαν στην παραγωγή και το λινό έγινε το βασικότερο κλωστικό υλικό, πριν την επικράτηση του βαµβακιού.

Το 789 µ.Χ., ο Γάλλος βασιλιάς Καρλοµάγνος εξέδωσε διάταγµα σύµφωνα µε το οποίο όλα τα νοικοκυριά έπρεπε να καλλιεργούν λινάρι και να υφαίνουν τα δικά τους λινά υφάσµατα. Η παράδοση συνεχίστηκε µέχρι και τον 18ο αιώνα, µε τα ρούχα, τα κλινοσκεπάσµατα και τα οικιακά υφάσµατα να κατασκευάζονται όλα στο σπίτι.

Με την Βιοµηχανική Επανάσταση και την εφεύρεση των µηχανών νηµατοποίησης λινού το 1810, η παραγωγή µεταφέρθηκε στα εργοστάσια.

Κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσµίου Πολέµου, οι ίνες λιναριού χρησιµοποιήθηκαν, λόγω της αντοχής τους, για σχοινιά, µουσαµάδες και στρατιωτικό εξοπλισµό.

Στην Ελλάδα, η χειρωνακτική επεξεργασία του λιναριού ήταν τόσο δύσκολη και επίπονη, που γέννησε την γνωστή λαϊκή φράση «του λιναριού τα πάθη».

Σήµερα, σχεδόν 2.000 χρόνια από τότε που ο Πλούταρχος εγκωµίασε την αγνότητά του, το λινό βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο της προσοχής λόγω του χαµηλού περιβαλλοντικού του αποτυπώµατος.

Η καλλιέργειά του έχει µικρές απαιτήσεις σε νερό. Επίσης, είναι φυσικά ανθεκτικό φυτό σε ασθένειες και απαιτεί λιγότερα χηµικά φυτοφάρµακα.

Λιναρόσπορος και λινέλαιο

Ο λιναρόσπορος είναι ο µικρός αλλά ισχυρός σπόρος του φυτού λινάρι.

Οι θεραπευτικές του ιδιότητες ήταν γνωστές από την αρχαιότητα.

Το χρησιµοποιούσαν ως καθαρτικό, ο Ιπποκράτης το συνιστούσε ως αντιφλεγµονώδες και ο Θεόφραστος ως φάρµακο για τον βήχα.

Θεωρείται «υπερτροφή» καθώς αποτελεί εξαιρετική πηγή φυτικών ινών, πρωτεϊνών, λιγνάνων, ω-3 και ω-6 λιπαρών οξέων.

Συµβάλλει στην υγεία της καρδιάς, του εντέρου και την ρύθµιση του βάρους.

Το λινέλαιο λαµβάνεται ως συµπλήρωµα διατροφής καθώς περιέχει το περισσότερο α-λινολενικό οξύ από όλα τα φυτικά έλαια αλλά χρησιµοποιείται και στην µαγειρική (ωµό).

Επίσης, ο λιναρόσπορος και τα παράγωγά του (έλαιο, πίτα) χρησιµοποιούνται ως ζωοτροφή υψηλής διατροφικής αξίας, για µηρυκαστικά και κατοικίδια ζώα και το λινέλαιο, κατόπιν ειδικής επεξεργασίας, για παρασκευή χρωµάτων, βερνικιών, σαπουνιών, τυπογραφικής µελάνης, παυσίπονων φαρµάκων, κ.ά.

Τέλος, µε την βιοµάζα του φυτού (άχυρο) παρασκευάζεται χαρτί για χαρτονοµίσµατα, τσιγαρόχαρτα κ.ά.

Το κόστος της «γρήγορης µόδας»

«Γρήγορη µόδα» (fast fashion) είναι το επιχειρηµατικό µοντέλο µαζικής παραγωγής ενδυµάτων µε χαµηλό κόστος, προκειµένου να ικανοποιηθούν οι συνεχώς µεταβαλλόµενες καταναλωτικές τάσεις.

Η βιοµηχανία της «γρήγορης µόδας» παράγει ρούχα χαριτωµένα και πάµφθηνα, ωστόσο, οι επιστήµονες προειδοποιούν ότι υπάρχει κίνδυνος να το πληρώσουµε ακριβά στο µέλλον.

Μεγάλες βιοµηχανίες fast fashion ρούχων, φαίνεται να χρησιµοποιούν ιδιαιτέρως τοξικά υφάσµατα, µε σοβαρούς κινδύνους τόσο για την υγεία µας όσο και για το περιβάλλον.

Τα ρούχα πλέον πετιούνται πολύ εύκολα και κάθε δευτερόλεπτο ένα φορτηγό γεµάτο µε ρούχα καταλήγει σε χωµατερές ή καίγεται.

Πολλά φθηνά ενδύµατα φέρουν υπολείµµατα χηµικών, όπως φθαλικές ενώσεις, υπερφθοριωµένες αλκυλιωµένες ουσίες (PFAS) και φορµαλδεΰδη που χρησιµοποιούνται για να καταστήσουν τα υφάσµατα αδιάβροχα, ανθεκτικά στους λεκέδες και ατσαλάκωτα.

Αυτές οι χηµικές ουσίες µπορούν να απορροφηθούν από το δέρµα µας -που είναι το µεγαλύτερο όργανο του σώµατός µας- προκαλώντας δερµατίτιδες, ενδοκρινικές διαταραχές και µεταβολικές ανωµαλίες.

Ειδικότερα το καλοκαίρι, που ιδρώνουµε περισσότερο, τα χηµικά αυτά διαλύονται στον ιδρώτα και απορροφώνται ευκολότερα από τους πόρους του δέρµατος.

Επιπλέον, οι βαφές και οι στάµπες που χρησιµοποιούνται περιέχουν ενώσεις µολύβδου, για να κάνουν τα χρώµατα να παραµένουν ζωντανά και ανθεκτικά, µε τους ερευνητές να τονίζουν ότι αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό κυρίως για τα µικρά παιδιά, τα οποία είναι πιο ευάλωτα στην έκθεση στον µόλυβδο και πιθανό να βάζουν τα ρούχα στο στόµα τους.

Η έκθεση στον µόλυβδο έχει συνδεθεί µε βλάβες στον εγκέφαλο και στο νευρικό σύστηµα, προβλήµατα συµπεριφοράς και άλλες επιπτώσεις στην υγεία.

Η υγεία µας δεν επηρεάζεται µόνο από αυτά που τρώµε αλλά και από αυτά που φοράµε.

Είναι σηµαντικό να επιλέγουµε φυσικά υφάσµατα και να ελέγχουµε τις ετικέτες των ρούχων για πιστοποιήσεις που εγγυώνται ότι έχουν γίνει έλεγχοι για επικίνδυνες χηµικές ουσίες.

Το δέρµα σας θα σας ευγνωµονεί!