Ιουλιανά της αποστασίας και Ιουλιανά της Κύπρου

Tου ΠΑΝΟΥ ΤΡΙΓΑΖΗ *

O αγωνιστής της ειρήνης Χρήστος Οικονόµου, πρόεδρος της Πανελλήνιας Οργάνωσης Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης-ΠΟΑΕ), µας υπενθύµισε ότι 15 Ιουλίου συνέβησαν δύο εθνικές τραγωδίες.

Η πρώτη, 15 Ιουλίου 1965, όταν η κυβέρνηση του Γεώργιου Παπανδρέου, πρωθυπουργού του 52% στις εκλογές του Φλεβάρη 1964, υποχρεώθηκε σε παραίτηση µε παλατιανό πραξικόπηµα, το οποίο συνοδεύτηκε από αποστασία δεκάδων βουλευτών της Ένωσης Κέντρου, για να υπάρξει δοτός πρωθυπουργός ο Γεώργιος Αθανασιάδης-Νόβας, γνωστός από τους γελοιογράφους της εποχής ως «Γαργάλατας».

Κατά τον Γεώργιο Παπανδρέου, ήταν ο «κατεψυγµένος» πρωθυπουργός, καθώς φεύγοντας ο ίδιος από το παλάτι, ο τότε µονάρχης Κωνσταντίνος έβγαλε από το ψυγείο τον Νόβα, ορκίζοντάς τον πρωθυπουργό στην θέση του Γέρου της Δηµοκρατίας.

Όσο για το «Γαργάλατας», ο Νόβας ως ποιητής, είχε γράψει σε ποίηµά του

«κι ήτανε τα στήθη σου άσπρα σαν τα γάλατα

και µού’ λεγες γαργάλατα, γαργάλατα».

Το πραξικόπηµα

Το παλατιανό πραξικόπηµα και την αποστασία συνόδευσαν τα λεγόµενα «Ιουλιανά», µεγάλες λαϊκές διαδηλώσεις κατά της αντιδηµοκρατικής εκτροπής, µεγάλης διάρκειας, µε έναν νεκρό, το µέλος της Νεολαίας Λαµπράκη και φοιτητή Σωτήρη Πέτρουλα, στην συµβολή των οδών Σταδίου και Εδουάρδου Λο, στις 21 Ιουλίου 1965.

Παρά τις ισχυρότατες ενωτικές αντιδράσεις σύσσωµου του δηµοκρατικού κόσµου που έµειναν στην ιστορία, η αποστασία συνεχίστηκε µε πρωθυπουργούς τον Στέφανο Στεφανόπουλο και τον Ηλία Τσιριµώκο, πρώην υπουργό της κυβέρνησης του ΕΑΜ, στην ελεύθερη Ελλάδα, µετά τις Κορυσχάδες. Η λαϊκή εκείνη παλίρροια δυστυχώς δεν έσωσε την διαφαινόµενη πορεία δηµοκρατικής ανάπλασης της χώρας µας, την οποία µαταίωσε πλήρως, περίπου δυο χρόνια µετά, το στρατιωτικο-φασιστικό πραξικόπηµα της 21ης Απριλίου 1967. Μαύρη µέρα για την Ελλάδα και την Κύπρο, όπως αποδείχθηκε µε τα δεύτερα «Ιουλιανά».

Η τραγωδία της Κύπρου

Τα δεύτερα «Ιουλιανά» αφορούν την Κυπριακή τραγωδία, µε δύο πράξεις µέσα σε µια εβδοµάδα, δεδοµένου ότι στις 15 Ιουλίου 1974 διαπράχθηκε προδοσία στο νησί της Αφροδίτης, µε το πραξικόπηµα της Χούντας του Ιωαννίδη και της ιδίων αντιλήψεων ΕΟΚΑ Β’, µε στόχο την ανατροπή και δολοφονία του προέδρου Μακάριου, πολιτικού αρχηγού της πρώτης ΕΟΚΑ, που ως πρόεδρος υποστηριζόταν από το ΑΚΕΛ. Γι’ αυτό, η Δεξιά τον χαρακτήριζε «κόκκινο παπά» το δε αµερικανικό Στέιτ Ντιπάρτµεντ «Κάστρο της Μεσογείου». Πασίγνωστο ότι η Κυπριακή Δηµοκρατία µε πρόεδρο τον Μακάριο, διατηρούσε καλές σχέσεις µε την Σοβιετική ένωση, ενώ από το 1962 εντάχθηκε στο κίνηµα των Αδεσµεύτων χωρών και όχι στο ΝΑΤΟ, όπως ήθελε τότε η Αθήνα µε πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Καραµανλή.

Με το χουντικό πραξικόπηµα άνοιξε η «κερκόπορτα» για την εφαρµογή του σχεδίου «Αττίλας», εκ µέρους της Άγκυρας, πέντε µέρες µετά, µε συνέπεια την κατοχή του 37% του εδάφους της Κυπριακής Δηµοκρατίας, που συνεχίζεται 52 χρόνια µετά, χωρίς λύση στον ορίζοντα, παρά τις αποφάσεις του Συµβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Όπως στην Ελλάδα, έτσι και στην Κυπριακή τραγωδία είχε βάλει το χέρι της η CIA, γι’ αυτό και το 1974 διαδηλώναµε µε το σύνθηµα «Kissinger murderer»), δηλαδή, «δολοφόνε Κίσινγκερ».

Δίδαγµα µεγάλο ότι ο υπερπατριωτισµός, που στην περίπτωση της Κύπρου εκµεταλλεύθηκε το σύνθηµα της «Ένωσης», κατά κανόνα οδηγεί σε εθνικές τραγωδίες. Το ίδιο είχε συµβεί το 1920, µε το σύνθηµα «Οίκαδε» για να χάσει τις εκλογές ο Ελευθέριος Βενιζέλος και να τις κερδίσει ο Δηµήτριος Γούναρης και το τότε Παλάτι.

* Πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Διεθνών Οργανισµών και Παγκοσµιοποίησης-ΠΑΔΟΠ