«ΕΙΡΗΝΗ»: Ο Νίκος Καραθάνος μετατρέπει τον Αριστοφάνη σε μια εκρηκτική γιορτή ζωής. Λίγες ακόμα παραστάσεις για την έξοχη αυτή παράσταση.

04/09/2026 - 01:38

Του

Σταύρου Ξηντάρα

Υπάρχουν παραστάσεις που προσεγγίζουν ένα κλασικό έργο με δέος. Και υπάρχουν άλλες που το παίρνουν από το χέρι, το φέρνουν στο σήμερα, το αναποδογυρίζουν, το τραγουδούν, το χορεύουν και το μετατρέπουν σε μια ολοζώντανη θεατρική εμπειρία. Η «Ειρήνη» του Αριστοφάνη, όπως τη συνέλαβε και τη σκηνοθέτησε ο Νίκος Καραθάνος, ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.

Πρόκειται για μια παράσταση πληθωρική, αστεία, μουσική, συγκινητική και βαθιά πολιτική. Μια παράσταση που δεν επιχειρεί να «μουσειοποιήσει» τον Αριστοφάνη, αλλά να τον απελευθερώσει. Να τον αφήσει να μιλήσει με τη γλώσσα του σήμερα, χωρίς όμως να προδώσει ούτε στιγμή το πνεύμα του.

Και το αποτέλεσμα είναι απολαυστικό.

Ο Καραθάνος, ένας από τους πιο ιδιαίτερους και αναγνωρίσιμους θεατρικούς δημιουργούς της γενιάς του, σκηνοθετεί με φαντασία, τόλμη και εκείνη τη χαρακτηριστική του ικανότητα να δημιουργεί επί σκηνής έναν ολόκληρο κόσμο. Έναν κόσμο όπου το λαϊκό συναντά το ποιητικό, το γκροτέσκο τη συγκίνηση, η φάρσα το δράμα και η μουσική γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της αφήγησης.

Η «Ειρήνη» του δεν είναι απλώς μια αντιπολεμική παράσταση. Είναι ένα πανηγύρι απέναντι στη φρίκη. Ένα ξέσπασμα ζωής απέναντι στον θάνατο. Ένα κωμικό, θορυβώδες και βαθιά ανθρώπινο επιχείρημα υπέρ της ανάγκης του ανθρώπου να ζήσει, να αγαπήσει, να δημιουργήσει και να συνυπάρξει.

Ο Αριστοφάνης έγραψε την «Ειρήνη» σε μια εποχή κατά την οποία η κοινωνία είχε εξαντληθεί από τον πόλεμο. Και, αιώνες αργότερα, το έργο εξακολουθεί να μοιάζει ανατριχιαστικά επίκαιρο. Οι πόλεμοι, η βία, η ανασφάλεια, η εξουσία που αποφασίζει για τις ζωές των πολλών, παραμένουν εδώ.

Η παράσταση του Καραθάνου δεν χρειάζεται να φωνάξει αυτή την επικαιρότητα. Την κουβαλά μέσα της.

Σημαντικότατη συμβολή σε αυτή τη νέα «επίσκεψη» στον Αριστοφάνη έχει ο Φοίβος Δεληβοριάς, που υπογράφει τη διασκευή, το πρωτότυπο κείμενο και τα τραγούδια. Ο λόγος αποκτά σύγχρονο παλμό, χιούμορ και ποιητικότητα, ενώ η μουσική δεν λειτουργεί ως απλό διάλειμμα ανάμεσα στις σκηνές, αλλά ως οργανικό κομμάτι της παράστασης.

Η «Ειρήνη» γίνεται έτσι μια μεγάλη θεατρική και μουσική γιορτή.

Ένας θίασος σε διαρκή δημιουργική έκρηξη

Οι πάντες είναι εξαιρετικοί.

Ο πολυπληθής θίασος λειτουργεί με αξιοθαύμαστη συνοχή, σαν ένας οργανισμός που διαρκώς μεταμορφώνεται. Οι ηθοποιοί τραγουδούν, χορεύουν, παίζουν, αυτοσχεδιάζουν, περνούν από το γέλιο στη συγκίνηση και από την υπερβολή στη δραματική αλήθεια με εντυπωσιακή ευκολία.

Η παράσταση διαθέτει ρυθμό, ενέργεια και μια διαρκή αίσθηση απρόβλεπτου. Και ακριβώς εκεί βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της σκηνοθεσίας: μέσα σε αυτή την ελεγχόμενη φαινομενική αναρχία, τίποτα δεν μοιάζει τυχαίο.

Όλοι υπηρετούν με συνέπεια τον ιδιαίτερο κόσμο που έχει δημιουργήσει ο Καραθάνος.

Αν όμως έπρεπε να ξεχωρίσει κανείς δύο ερμηνείες, τότε αναμφίβολα η Γαλήνη Χατζηπασχάλη και ο Θανάσης Αλευράς είναι εκείνοι που κυριολεκτικά κλέβουν την παράσταση.

Γαλήνη Χατζηπασχάλη και Θανάσης Αλευράς: δύο αστείρευτα κωμικά ταλέντα

Η Γαλήνη Χατζηπασχάλη είναι απολαυστική.

Με ένα αστείρευτο κωμικό ταλέντο, με ακρίβεια στον χρόνο, με εκφραστικότητα και μια σχεδόν ανεξάντλητη σκηνική ενέργεια, καταφέρνει να κάνει το κοινό να γελά, χωρίς ποτέ να καταφεύγει στην ευκολία.

Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο: πίσω από την κωμική της δεινότητα υπάρχει μια σπουδαία ηθοποιός. Γιατί στις δραματικές στιγμές της παράστασης η Χατζηπασχάλη είναι εξίσου πειστική, εξίσου αληθινή, εξίσου δυνατή.

Η μετάβαση από το γέλιο στη συγκίνηση γίνεται σχεδόν ακαριαία.

Το ίδιο ισχύει και για τον Θανάση Αλευρά. Ένας ηθοποιός με σπάνια αίσθηση της κωμωδίας, με απίστευτο σκηνικό ένστικτο και μια ικανότητα να δημιουργεί γέλιο ακόμη και με την παραμικρή κίνηση ή ματιά.

Ο Αλευράς διαθέτει αυτό το σπάνιο χάρισμα των πραγματικά μεγάλων κωμικών: δεν «κυνηγά» το γέλιο. Το προκαλεί σχεδόν αβίαστα.

Και όμως, όταν η παράσταση αλλάζει τόνο, είναι εκεί για να αποδείξει ότι πίσω από τον εξαιρετικό κωμικό υπάρχει ένας ηθοποιός με ουσία και δραματικό βάθος.

Δύο αστείρευτα κωμικά ταλέντα, λοιπόν, που όμως δεν περιορίζονται ούτε στιγμή στην κωμωδία. Και ακριβώς αυτή η διπλή τους δύναμη είναι που κάνει τις ερμηνείες τους τόσο ξεχωριστές.

Και στο τέλος… ο Νίκος Καραθάνος ως κωμικός

Μία από τις πιο ευχάριστες εκπλήξεις της παράστασης έρχεται προς το τέλος.

Ο ίδιος ο Νίκος Καραθάνος εμφανίζεται στη σκηνή κρατώντας έναν μικρό ρόλο. Και εδώ ο σπουδαίος σκηνοθέτης και ηθοποιός κάνει κάτι που ίσως δεν περιμένεις από εκείνον.

Υποδύεται έναν καθαρά κωμικό χαρακτήρα.

Και είναι πραγματικά υπέροχος.

Ο Καραθάνος, που το κοινό τον έχει συνδέσει με ιδιαίτερους, σκοτεινούς, ποιητικούς, συχνά βαθιά τραγικούς ήρωες, αποδεικνύεται ένας εξαιρετικός κωμικός. Με φυσικότητα, μέτρο και απίθανη αίσθηση του timing, προκαλεί γέλιο χωρίς να μοιάζει ποτέ ότι προσπαθεί.

Θα έλεγε κανείς, βλέποντάς τον σε αυτή τη μικρή αλλά τόσο απολαυστική εμφάνιση, ότι σε ολόκληρη την καριέρα του υπηρέτησε πιστά και με σεβασμό την κωμωδία.

Και όμως, αυτή η πλευρά του εμφανίζεται εδώ σαν μια υπέροχη αποκάλυψη.

Ίσως γιατί ο Καραθάνος γνωρίζει πολύ καλά ότι η κωμωδία και το δράμα δεν είναι δύο αντίθετοι κόσμοι. Συχνά είναι το ίδιο πράγμα, ιδωμένο από διαφορετική πλευρά.

Ένας θίασος γεμάτος πρόσωπα και εκπλήξεις

Και βέβαια, η επιτυχία της παράστασης δεν στηρίζεται μόνο στις δύο ερμηνείες που ξεχωρίζουν περισσότερο, αλλά σε έναν ολόκληρο θίασο που λειτουργεί με αξιοθαύμαστη συνοχή.

Η Έμιλυ Κολιανδρή διαθέτει τη γνώριμη σκηνική της ποιότητα και μια ερμηνευτική ακρίβεια που της επιτρέπει να κινείται με άνεση μέσα στον ιδιαίτερο, συχνά απρόβλεπτο κόσμο της παράστασης. Ο Γιάννης Κότσιφας, με την εμπειρία και την ιδιαίτερη θεατρική του παρουσία, αποτελεί ένα ακόμη πολύτιμο κομμάτι αυτού του πολυπρόσωπου σκηνικού παζλ.

Ο Πάνος Παπαδόπουλος υπηρετεί με ενέργεια και αίσθηση του συνόλου τη σκηνική πρόταση, ενώ η λαμπερή Ζέτα Μακρυπούλια ως στάρ Ελλάς …..Ειρήνη, εντάσσεται οργανικά στον κόσμο που δημιουργεί ο Καραθάνος, με μια παρουσία που έχει άνεση, ρυθμό και θεατρικότητα.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η παρουσία της Βάσως Καβαλιεράτου, μιας ηθοποιού με έντονη προσωπικότητα και σκηνική αλήθεια, που ξέρει να υπηρετεί τόσο την κωμική υπερβολή όσο και τις πιο ουσιαστικές στιγμές της παράστασης.

Από την πλευρά του ο Άγγελος Τριανταφύλλου, εκτός από τη συνεργασία του στη σκηνοθεσία και τη μουσική, συμμετέχει ενεργά σε αυτή τη μεγάλη συλλογική θεατρική γιορτή.

Ο Γιλμάζ Χουσμέν, με τη χαρακτηριστική του σκηνική δύναμη και τη στιβαρή παρουσία του, συμπληρώνει ιδανικά αυτόν τον πολύχρωμο θίασο.

Από εκεί και πέρα, οι υπόλοιποι ηθοποιοί — Άλκης Μπακογιάννης, Κωνσταντίνος Κοντογεωργόπουλος, Κωνσταντίνος Ζωγράφος, Γιάννης Σαμψαλάκης, Βασίλης Παπαδόπουλος, Σπύρος Μπόσγας και Αντώνης Χρήστου — συμβάλλουν όλοι ουσιαστικά στη δημιουργία αυτού του πυκνού και πολυφωνικού σκηνικού κόσμου. Σε μια παράσταση όπου η έννοια του συνόλου είναι καθοριστική, κανείς δεν μοιάζει πραγματικά περιττός. Όλοι αποτελούν κομμάτια ενός μεγάλου θεατρικού μηχανισμού που δουλεύει με ρυθμό, ενέργεια, μουσικότητα και συλλογικό πνεύμα.

Μια «Ειρήνη» που δεν φοβάται να είναι γιορτή

Η συνεργασία του Νίκου Καραθάνου με τον Φοίβο Δεληβοριά και τον Άγγελο Τριανταφύλλου έχει δημιουργήσει μια παράσταση που αρνείται να είναι προβλέψιμη.

Η σκηνογραφική πρόταση της Εύας Μανιδάκη, τα κοστούμια του Άγγελου Μέντη, οι φωτισμοί της Ελίζας Αλεξανδροπούλου, η κίνηση της Αμαλίας Μπένετ και η χορογραφία του Αλέξανδρου Σταυρόπουλου συνθέτουν έναν σκηνικό κόσμο γεμάτο εικόνες, χρώμα, ρυθμό και φαντασία.

Η μουσική του Φοίβου Δεληβοριά και του Άγγελου Τριανταφύλλου, με την ορχήστρα επί σκηνής, αποτελεί έναν από τους βασικούς πυρήνες της παράστασης.

Γιατί η «Ειρήνη» εδώ δεν είναι μόνο ένα αίτημα.

Είναι τραγούδι.

Είναι γέλιο.

Είναι πανηγύρι.

Είναι η ανάγκη του ανθρώπου να επιστρέψει στη ζωή.

Και μέσα σε έναν κόσμο που συνεχίζει να παράγει πολέμους και να συνηθίζει τη βία, αυτή η αριστοφανική φωνή ακούγεται σήμερα πιο αναγκαία από ποτέ.

Ο Νίκος Καραθάνος δεν ανεβάζει απλώς τον Αριστοφάνη.

Τον επισκέπτεται.

Τον ακούει.

Τον αφήνει να μιλήσει.

Και στο τέλος μάς θυμίζει κάτι που ίσως έχουμε αρχίσει να ξεχνάμε: ότι η ειρήνη δεν είναι μια αφηρημένη έννοια.

Είναι η ίδια η ζωή.

Μια παράσταση πληθωρική, ευφάνταστη, ξεκαρδιστική, συγκινητική και βαθιά πολιτική.

INFO ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

EΙΡΗΝΗ

Μια επίσκεψη στο έργο του Αριστοφάνη

Διασκευή – Πρωτότυπο Κείμενο – Τραγούδια: Φοίβος Δεληβοριάς
Σκηνοθεσία – Σύλληψη: Νίκος Καραθάνος
Συνεργασία στη σκηνοθεσία: Άγγελος Τριανταφύλλου
Συνεργάτις δραματουργός: Έρι Κύργια
Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη
Κοστούμια: Άγγελος Μέντης
Μουσική: Φοίβος Δεληβοριάς, Άγγελος Τριανταφύλλου
Φωτισμοί: Ελίζα Αλεξανδροπούλου
Κίνηση: Αμαλία Μπένετ
Χορογραφία: Αλέξανδρος Σταυρόπουλος
Σύμβουλος επί του αρχαίου κειμένου: Γιάννης Αστερής

Βοηθοί σκηνοθέτες: Δημήτρης και Ορέστης Σταυρόπουλος
Βοηθός σκηνογράφου: Μαρία Καλοφούτη
Βοηθός β’ σκηνογράφου: Μαρίλια Διάφα
Βοηθός ενδυματολόγου: Αλεξάνδρα Αναστασία Φτούλη
Βοηθός σκηνοθέτη: Ναυσικά Κίρκη

Μακιγιάζ: Όλγα Φαλέι
Κομμώσεις: Θωμάς Γαλαζούλας
Φωτογραφίες promo: Ελίνα Γιουνανλή

Υπεύθυνη Περιοδείας: Κατερίνα Καμαρινοπούλου
Επικοινωνία – Γραφείο Τύπου: Μαρία Τσολάκη
Social Media – Διαφήμιση: Renegade Media, Βασίλης Ζαρκαδούλας

Διεύθυνση παραγωγής: Έφη Πανουργιά
Εκτέλεση παραγωγής: Γιάννης Κουλούρης, Κατερίνα Καμαρινοπούλου

Παραγωγή: Θεατρικές Παραγωγές Τεχνηχώρος
Συμπαραγωγή: Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου

ΔΙΑΝΟΜΗ

Γαλήνη Χατζηπασχάλη, Θανάσης Αλευράς, Έμιλυ Κολιανδρή, Γιάννης Κότσιφας, Πάνος Παπαδόπουλος, Ζέτα Μακρυπούλια, Βάσω Καβαλιεράτου, Φοίβος Δεληβοριάς, Νίκος Καραθάνος, Άγγελος Τριανταφύλλου, Γιλμάζ Χουσμέν, Άλκης Μπακογιάννης, Κωνσταντίνος Κοντογεωργόπουλος, Κωνσταντίνος Ζωγράφος, Γιάννης Σαμψαλάκης, Βασίλης Παπαδόπουλος, Σπύρος Μπόσγας, Αντώνης Χρήστου.