Ο Γιάννης Νομικός μιλά στην kontra news για την έκθεσή του “Τριλογία” και τονίζει: «Είμαστε όλοι συνταξιδιώτες και ας κάνουμε αυτό το ταξίδι να αξίζει τον κόπο».

04/09/2026 - 01:02

Του

Σταύρου Ξηντάρα

Από τη μυρωδιά ενός εργαστηρίου κεραμικής στην οδό Γερανίου, όπου ο Γιάννης Νομικός βρέθηκε μόλις 14 ετών να μαθητεύει στον κόσμο της αρχαίας ελληνικής αγγειογραφίας, μέχρι τη Νέα Υόρκη, τις τοιχογραφίες, τις σπουδές, τα ταξίδια και την επιστροφή στην Αθήνα, η ζωή και η καλλιτεχνική του πορεία μοιάζουν με ένα μακρινό ταξίδι.

Ένα ταξίδι που δεν ακολουθεί ευθείες γραμμές, αν και ο ίδιος πιστεύει βαθιά ότι ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν υπάρχει μια αδιάσπαστη συνέχεια. Ο αρχαίος κόσμος, η ελληνική μυθολογία, η μνήμη και η καθημερινότητα συνυπάρχουν στο έργο του με τους ανθρώπους που συναντά σήμερα στους δρόμους της πόλης και με τις στιγμές που καταγράφει στο μπλοκ του.

Η αναδρομική έκθεση «Τριλογία», σε επιμέλεια της αρχαιολόγου και ιστορικού της τέχνης Ίριδας Κρητικού, θα εγκαινιαστεί στις 9 Σεπτεμβρίου στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών – Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία. Οι τρεις ενότητες του έργου του, παρά τις διαφορετικές αφετηρίες τους, συναντιούνται στην αναζήτηση του χρόνου, της μνήμης και της ανθρώπινης ύπαρξης.

Λίγο πριν από τα εγκαίνια της έκθεσης, ο Γιάννης Νομικός μιλά στην kontra news για τον αρχαίο κόσμο που εξακολουθεί να κατοικεί στη σκέψη του, για τη Νέα Υόρκη που τον διαμόρφωσε, για την Αθήνα στην οποία πάντα επιστρέφει, για τους ανθρώπους που συνάντησε στη ζωή του και για την ευγνωμοσύνη που αισθάνεται σήμερα, κοιτάζοντας πίσω σε μια διαδρομή πολλών δεκαετιών.

Screenshot

-Η «Τριλογία» σας μοιάζει να είναι στην ουσία ένα ταξίδι μέσα στον χρόνο: από την αρχαία ελληνική αγγειογραφία και τη μυθολογία μέχρι τους ανθρώπους που συναντάτε σήμερα στους δρόμους της Αθήνας. Τελικά, τι είναι αυτό που αναζητάτε μέσα στον χρόνο: το παρελθόν ή τον ίδιο τον άνθρωπο;

“Ο Αρχαίος κόσμος βρίσκεται στην σκέψη μου και για μένα το παρελθόν και το παρόν είναι μια συνεχής γραμμή. Σήμερα όταν σχεδιάζω κάποιον που βλέπω, είναι σαν τον αρχαίο ζωγράφο που σε ένα αγγείο περιέγραφε μια σκηνή που είδε. Εγώ την κάνω στο χαρτί. Συνεχίζω δηλαδή την παράδοση.”

-Ξεκινήσατε να μαθητεύετε στην τέχνη της αρχαίας αγγειογραφίας μόλις στα 14 σας και αυτή η εμπειρία φαίνεται να έχει αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα στη ζωγραφική σας. Τι ήταν αυτό που σας γοήτευσε τότε και εξακολουθεί να σας γοητεύει σήμερα στην αρχαία ελληνική τέχνη;

“Αυτή η απλή γραμμή ενός σχεδίου που απεικονίζει μια ιστορία, άλλοτε με συμβολισμό όπως η τρίαινα ή ο κεραυνός (Ποσειδώνας ή Δίας) και εν συνεχεία οι απλές σκηνές της καθημερινότητας. Εδώ υπάρχουν πολλά άλλα, που συνετέλεσαν στο να ξυπνήσουν μέσα μου αυτόν τον κόσμο.

Έτσι και εγώ με τα καθημερινά σκίτσα απεικονίζω πρόσωπα και σκηνές με απλές γραμμές και αφηγούμαι μια ιστορία.”

-Το 1974 φύγατε για τη Νέα Υόρκη και εκεί, ως αυτοδίδακτος ζωγράφος, βρεθήκατε να συνεργάζεστε με σημαντικούς διακοσμητές και αρχιτέκτονες, να δημιουργείτε τοιχογραφίες και αργότερα να σπουδάζετε στην Art Students League. Πόσο διαφορετικός ήταν ο Γιάννης Νομικός που έφυγε από την Αθήνα από εκείνον που τελικά διαμόρφωσε η Νέα Υόρκη;

“Υπήρχε πάντα ένα βασικό καλούπι που άρχισε να εμπλουτίζεται με την πάροδο του χρόνου, ο χαρακτήρας μου βασικά είχε στοιχεία Αγάπη – κατανόηση- υπομονή- ευγνωμοσύνη που με ακολουθούσαν.

Οι εμπειρίες και αυτά που απέκτησα με την μελέτη και την μάθηση, όσον αφορά στην τέχνη και στην ζωή, είμαι ένας τέλειος άλλος Γιάννης.”

-Έχετε ζωγραφίσει πάνω σε εξαιρετικά ανορθόδοξες επιφάνειες — από αυγά στρουθοκαμήλου και κώνους κυκλοφορίας μέχρι κρανία — ενώ παράλληλα επιστρέφατε διαρκώς στην αρχαία ελληνική παράδοση. Είναι η ζωγραφική σας ένας διάλογος ανάμεσα στο αρχαίο και το σύγχρονο ή μια προσπάθεια να αποδείξετε ότι αυτά τα δύο τελικά δεν απέχουν τόσο πολύ;

“Ακριβώς όπως το περιγράφεις, είναι μια συνεχής ευθεία. Εγώ αισθάνομαι ότι έχω μια σύνδεση αδιάσπαστη, που ορισμένες φορές χρειάζεται να φανερωθεί.”

-Το σχέδιο υπήρξε, όπως λέτε, ο «πολύτιμος σύντροφός» σας σε όλη σας τη ζωή, αφού ταξιδεύετε πάντα με ένα μπλοκ και καταγράφετε πρόσωπα και χώρους. Τι βλέπει ένας ζωγράφος στους ανθρώπους και στις πόλεις που ίσως δεν βλέπει ένας απλός περαστικός;

“Προσωπικά εκστασιάζομαι όταν βρεθώ σε ένα χώρο όπου μπορώ να ξεκινήσω την αφήγηση του τι βλέπω. Εννοώ φυσικά το σκίτσο. Χαίρομαι για το ό,τι βλέπω γύρω μου. Από τον χώρο που με περιβάλλει και τον κόσμο που κινείται μέσα σε αυτόν. Όλοι και όλα είναι ένας πίνακας που συνεχώς κινείται και αλλάζει και εγώ προσπαθώ να τον παρουσιάσω. Είμαι ευγνώμων για την παρουσία αυτών και την δική μου. Και αυτό το παρουσιάζω στο έργο που θα δούμε στην έκθεση.

ΧΑΙΡΟΜΑΙ ΠΟΥ ΕΙΣΑΙ ΕΔΩ

I AM GLAD THAT YOU’ RE HERE

Θέλω να πω ότι είμαστε όλοι συνταξιδιώτες και ας κάνουμε αυτό το ταξίδι να αξίζει τον κόπο.”

-Ζήσατε για δεκαετίες στη Νέα Υόρκη, γίνατε Αμερικανός πολίτης, αλλά τελικά επιστρέψατε στην Αθήνα και, όπως αναφέρει το βιογραφικό σας, «πάντα επιστρέφετε στην πατρίδα». Τι είναι αυτό που σας τραβάει ξανά και ξανά στην Αθήνα; Είναι ένας τόπος ή είναι η μνήμη ενός τόπου;

“Η αλήθεια είναι ότι το ίδιο μου συμβαίνει και για την Νέα Υόρκη. Στο μυαλό μου ζω και εκεί και εδώ. Φυσικά εδώ γεννήθηκα και λογικό είναι να αισθάνομαι αγάπη και άνεση στην Αθήνα. Θα μπορούσα να αναφέρω πολλά που συνετέλεσαν σε αυτήν την απόφαση. Αυτό που επακολούθησε με τον ερχομό μου στην Ελλάδα δεν θα συνέβαινε αν έμενα εκεί.”

-Η επιμελήτρια Ίρις Κρητικού μιλά για «ορατά και αόρατα ίχνη» της ανθρώπινης παρουσίας και για έργα που δεν αφηγούνται μια ιστορία με αρχή και τέλος, αλλά ενεργοποιούν τη μνήμη του θεατή. Εσείς, όταν ολοκληρώνετε έναν πίνακα, θέλετε να του δίνετε μια συγκεκριμένη ιστορία ή προτιμάτε να αφήνετε ένα κομμάτι της ιστορίας στον θεατή;

“Εδώ η αναφορά του ονόματος της κυρίας Ιρις Κριτικού με αναγκάζει να πω λίγα λόγια. Για μένα έχει μια αίσθηση σαν κάτι από την μυθολογία. Θα προτιμούσα να αφήσω το έργο χωρίς τίτλο, αλλά καμιά φορά χρειάζεται να πούμε τα σύκα, σύκα και την σκάφη, σκάφη.”

-Είστε ένας καλλιτέχνης που ξεκίνησε ουσιαστικά μόνος, έζησε και εργάστηκε σε διαφορετικές χώρες και πολιτιστικά περιβάλλοντα και τώρα παρουσιάζει μια αναδρομική έκθεση στην Αθήνα, σε έναν χώρο με τόσο έντονο ιστορικό φορτίο. Αν μπορούσατε να σταθείτε απέναντι στον 14χρονο Γιάννη που ξεκινούσε τότε να ζωγραφίζει αρχαία αγγεία, τι θα του λέγατε σήμερα;

“Ήρθαμε ένα μακρινό και όμορφο ταξίδι μαζί μικρέ Γιάννη, από την μυρωδιά που είχε το εργαστήριο κεραμικής στην Αθήνα και τα Χρώματα της Σχολής στη Νέα Υόρκη. Την βοήθεια όλων αυτών των ωραίων ανθρώπων που συναντήσαμε, όπως τον υπέροχο δάσκαλο που μας είχε πει…

έχεις ταλέντο Yianni αλλά όπως η Μαρία Κάλας αν δεν είχε πάει στο Ωδείο τώρα θα τραγουδούσε στην κουζίνα της. Κάτσε λοιπόν εδώ να σου φανερώσω τι γνωρίζω.

Τους χρωστάμε ευγνωμοσύνη. Φυσικά έχουν την αγάπη μας. Και με την έκθεση αυτή, έχουμε την αίσθηση επιβράβευσης και πραγματικής συγκίνησης. Από το εργαστήριο Μυκηναι στην οδό Γερανίου, τώρα στο Μουσείο της Πόλης των Αθηνών.”

Η διαδρομή του Γιάννη Νομικού, από το εργαστήριο «Μυκήναι» της οδού Γερανίου μέχρι το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών, μοιάζει πράγματι με ένα μακρινό και όμορφο ταξίδι.

Ένα ταξίδι που πέρασε από την Αθήνα στη Νέα Υόρκη και ξανά πίσω. Από την αρχαία ελληνική αγγειογραφία στις τοιχογραφίες και από εκεί στα καθημερινά σκίτσα ανθρώπων που συναντά στους δρόμους της πόλης.

Και ίσως αυτή η αίσθηση της συνέχειας να βρίσκεται στον πυρήνα της «Τριλογίας» του. Γιατί για τον ίδιο το παρελθόν και το παρόν δεν χωρίζονται. Είναι μια συνεχής γραμμή.

Μέσα σε αυτή τη γραμμή υπάρχουν άνθρωποι, εικόνες, μνήμες, δάσκαλοι, πόλεις και στιγμές. Υπάρχει, πάνω απ’ όλα, η ευγνωμοσύνη για όσους συναντήθηκαν στον δρόμο του.

Και υπάρχει μια φράση που συνοψίζει ίσως καλύτερα από κάθε άλλη τον τρόπο με τον οποίο ο Γιάννης Νομικός βλέπει τον κόσμο:

«Χαίρομαι που είσαι εδώ».

Γιατί, τελικά, είμαστε όλοι συνταξιδιώτες. Και, όπως λέει και ο ίδιος, ας κάνουμε αυτό το ταξίδι να αξίζει τον κόπο.