Μαγιορκίνης για ιό Δυτικού Νείλου: «Πού οφείλεται η έξαρση και πώς προστατευόμαστε»

Αυξημένη μετάδοση του ιού του Δυτικού Νείλου καταγράφεται φέτος στην Ανατολική Αττική, με τον Αναπληρωτή Καθηγητή Υγιεινής και Επιδημιολογίας Γκίκα Μαγιορκίνη να εξηγεί ότι η περιοχή εμφανίζει μια εικόνα διαφορετική σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Μιλώντας στο ΕΡΤnews, με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία έως τις 12 Αυγούστου, ο κ. Μαγιορκίνης υπενθύμισε ότι αυτή είναι η περίοδος κατά την οποία αναμένονται αυξημένα κρούσματα. Παρά την έξαρση, ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται για τη χρονιά με τα περισσότερα περιστατικά από το 2010, κάτι που βοηθά να μπει η κατάσταση στη σωστή διάσταση: υπάρχει αυξημένη επιτήρηση και ανησυχία, αλλά όχι λόγος πανικού—υπάρχει όμως λόγος για σωστή ενημέρωση και προστασία.

Ιός του Δυτικού Νείλου: Γιατί αυξήθηκαν τα κρούσματα στην Ανατολική Αττική

Σύμφωνα με τον κ. Μαγιορκίνη, η πιο ουσιαστική διαφορά σε σχέση με τα τελευταία τέσσερα έως πέντε χρόνια είναι η αυξημένη κυκλοφορία του ιού στην Ανατολική Αττική, σε επίπεδο που δεν είχε παρατηρηθεί τόσο έντονα παλαιότερα. Όπως εξήγησε, δεν είναι εύκολο να δοθεί μια απόλυτη και βέβαιη απάντηση για το γιατί ο ιός «ενεργοποιείται» περισσότερο σε συγκεκριμένες περιοχές και χρονικές στιγμές. Η μετάδοση του ιού του Δυτικού Νείλου δεν λειτουργεί γραμμικά: εξαρτάται από την αλυσίδα «πτηνό–κουνούπι–άνθρωπος», από τις τοπικές συνθήκες και από το πόσο «εγκατεστημένος» είναι ο ιός στο οικοσύστημα μιας περιοχής.

Για να υπάρξει μετάδοση στον άνθρωπο, το κουνούπι πρέπει πρώτα να τσιμπήσει μολυσμένο πτηνό. Στην αλυσίδα αυτή, ιδιαίτερη σημασία έχουν πτηνά όπως τα κοράκια, οι καρακάξες και οι κίσσες. Αν δεν υπάρχουν μολυσμένα πτηνά σε μια περιοχή, η μετάδοση είναι απίθανη—όπως τόνισε χαρακτηριστικά ο καθηγητής. Ένα επιπλέον στοιχείο που κάνει τη διαφορά είναι ότι τα κουνούπια δεν μετακινούνται σε μεγάλες αποστάσεις. Άρα, η εικόνα μιας περιοχής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τοπικούς πληθυσμούς κουνουπιών και από το αν στον ίδιο τόπο υπάρχουν μολυσμένοι πληθυσμοί πτηνών.

Με βάση αυτή τη λογική, περιοχές όπως τα Σπάτα και το Μαρκόπουλο εκτιμάται ότι μπορεί να φιλοξενούν την τρέχουσα περίοδο πληθυσμούς μολυσμένων πτηνών—κάτι που πιθανόν δεν συνέβαινε ή δεν είχε καταγραφεί στον ίδιο βαθμό τα προηγούμενα χρόνια. Αυτή η μεταβολή, ακόμη κι αν είναι δύσκολο να αποδειχθεί άμεσα, ταιριάζει με την εικόνα της αυξημένης κυκλοφορίας του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ανατολική Αττική.

Η πιθανή σύνδεση με τον «Ντάνιελ»

Ο κ. Μαγιορκίνης αναφέρθηκε και σε μια πιθανή ερμηνεία για το γιατί εμφανίζεται εντονότερα το φαινόμενο στην Ανατολική Αττική. Όπως σημείωσε, επί σειρά ετών μεγάλοι πληθυσμοί των συγκεκριμένων πτηνών ήταν εγκατεστημένοι στη Θεσσαλία, την Κεντρική Ελλάδα και τη Μακεδονία. Δεν αποκλείεται, λοιπόν, κάποιοι πληθυσμοί να μετακινήθηκαν νοτιότερα, αλλάζοντας τον «χάρτη» της κυκλοφορίας του ιού.

Το ότι η αυξημένη κυκλοφορία στην Ανατολική Αττική άρχισε να διαφαίνεται από το 2023 και μετά οδηγεί τον καθηγητή στην υπόθεση ότι ενδεχομένως να έπαιξε ρόλο και η κακοκαιρία «Ντάνιελ», η οποία έπληξε τη Θεσσαλία την ίδια περίοδο. Πρόκειται, ωστόσο, για υπόθεση και όχι για επιβεβαιωμένη αιτία. Σε κάθε περίπτωση, η επισήμανση αυτή δείχνει πόσο στενά συνδέονται τα λοιμώδη νοσήματα που μεταδίδονται με διαβιβαστές (όπως τα κουνούπια) με το περιβάλλον, τις μετακινήσεις άγριας ζωής και τις ακραίες καιρικές συνθήκες.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από σοβαρή νόσηση

Ιδιαίτερη προσοχή συνέστησε ο κ. Μαγιορκίνης στους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας. Όπως ανέφερε, η διάμεση ηλικία των ατόμων που εμφανίζουν βαριά συμπτώματα είναι τα 73 έτη, ενώ οι θάνατοι που έχουν καταγραφεί αφορούν άτομα άνω των 65 ετών. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται από τον ιό του Δυτικού Νείλου δεν αντιλαμβάνονται καν ότι έχουν προσβληθεί. Παρ’ όλα αυτά, περίπου ένας στους 150 μπορεί να εμφανίσει σοβαρά συμπτώματα, τα οποία ενδέχεται να σχετίζονται με νευρολογικές επιπλοκές, όπως εγκεφαλίτιδα.

Γι’ αυτό, ειδικά στις μεγαλύτερες ηλικίες, η προστασία από τα τσιμπήματα δεν είναι «υπερβολή», αλλά ουσιαστικό μέτρο πρόληψης. Ο καθηγητής συνέστησε:
– χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο δέρμα, σύμφωνα με τις οδηγίες,
– εντομοαπωθητικά/μέσα προστασίας στον χώρο,
– σίτες σε παράθυρα και πόρτες,
– μακρυμάνικα ρούχα και μακριά παντελόνια όταν η παραμονή σε περιοχή με πολλά κουνούπια είναι αναπόφευκτη,
– απομάκρυνση στάσιμων νερών από μπαλκόνια, κήπους και αυλές, καθώς αποτελούν σημεία αναπαραγωγής κουνουπιών.

Τα συμπτώματα που πρέπει να μας οδηγήσουν στο νοσοκομείο

Ο κ. Μαγιορκίνης τόνισε ότι υπάρχουν συγκεκριμένα συμπτώματα που πρέπει να κινητοποιήσουν άμεσα τον ασθενή. Στα σοβαρά περιστατικά μπορεί να εμφανιστούν υψηλός πυρετός και έντονος πονοκέφαλος, αλλά και σημεία που παραπέμπουν σε εγκεφαλίτιδα: λήθαργος, υπνηλία, σύγχυση, σπασμοί, δυσκαμψία του αυχένα, ακόμη και παράλυση. Πρόκειται, όπως υπογράμμισε, για εικόνα βαριάς κατάστασης που αντιμετωπίζεται αποκλειστικά στο νοσοκομείο, όπου μπορούν να γίνουν οι απαραίτητες εξετάσεις και η υποστηρικτική θεραπεία.

Τι ισχύει για τη γρίπη μετά τις διακοπές

Ο καθηγητής αναφέρθηκε και σε περιστατικά ανθρώπων που επιστρέφουν από διακοπές και εμφανίζουν συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη. Όπως εξήγησε, αυτή δεν είναι περίοδος κατά την οποία αναμένεται εκτεταμένη κυκλοφορία της γρίπης στο βόρειο ημισφαίριο. Παρ’ όλα αυτά, η αυξημένη ταξιδιωτική κίνηση από χώρες του νότιου ημισφαιρίου—όπως η Αυστραλία και χώρες της Νότιας Αμερικής—μπορεί να φέρει σποραδικά περιστατικά. Ο συγχρωτισμός και η στενή επαφή με ταξιδιώτες μπορούν να ευνοήσουν τη μετάδοση, χωρίς όμως να αναμένεται ευρεία εξάπλωση αυτή την περίοδο.

Ειδικά για τους νέους που κινούνται σε χώρους με έντονο συγχρωτισμό, όπως μπαρ και κλαμπ, η σύσταση είναι πρακτική: αν εμφανιστεί υψηλός πυρετός, καλό είναι να αποφεύγονται οι πολύ στενές επαφές και να υπάρχει ένα σύντομο διάστημα αποχής από τέτοιες δραστηριότητες, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος μετάδοσης.