Δεν υπάρχουν αιώνιοι φίλοι, ούτε εχθροί

Tου ΠΑΝΟΥ ΤΡΙΓΑΖΗ *

Οταν οι αριστεροί λέµε ότι προσβλέπουµε σε µια δηµοκρατική και φιλειρηνική Τουρκία, οι δεξιοί µας απαντούν είτε ότι «η Τουρκία δεν αλλάζει» είτε ότι «ο τούρκος φίλος δεν πιάνεται». Όµως, το 1930, η Ελλάδα είχε υπογράψει ελληνοτουρκικό σύµφωνο φιλίας, µε τις υπογραφές Βενιζέλου και Κεµάλ.

Όµως, η διεθνής εµπειρία δείχνει ότι δεν υπάρχουν αιώνιοι φίλοι, ούτε αιώνιοι εχθροί, υπάρχουν αιώνια συµφέροντα, σύµφωνα µε τη ρήση του παλαιού βρετανού πρωθυπουργού Πάλµερστον. Άλλωστε, ιστορικά «αιώνιοι εχθροί», Γαλλία και Γερµανία, σήµερα είναι από κοινού η ατµοµηχανή ενοποίησης της Ευρώπης. Βεβαίως, τα συµφέροντα ποικίλουν και έχουν πολλά επίθετα. Ενίοτε το εθνικό συµφέρον ταυτίζεται µε το υπάρχον καθεστώς. Γι’ αυτό κι εν ονόµατί του έχουν διαπραχθεί µεγάλα εγκλήµατα, πχ. στην Κύπρο, προηγουµένως στην Μικρά Ασία.

Μετά τον Β΄ Παγκόσµιο Πόλεµο, εισχώρησαν στο πολιτικό λεξιλόγιο τα οικουµενικά συµφέροντα, δεδοµένου ότι µε την είσοδο στην πυρηνική εποχή γεννήθηκε ο κίνδυνος εξαφάνισης της ζωής στη Γη. Ένας πυρηνικός πόλεµος θεωρήθηκε και θεωρείται αδιανόητος από τις δυνάµεις της Αριστεράς, που όρισαν ως ιστορικό καθήκον τους την αποτροπή του, µέσω ευρύτατων κοινωνικών και πολιτικών συµµαχιών. Ανάλογος είναι ο κίνδυνος σήµερα από την Κλιµατική Αλλαγή.

Με τον Γκορµπατσόφ στο τιµόνι της Σοβιετικής Ένωσης, προβλήθηκε η αντίληψη ότι η ισορροπία στρατιωτικών δυνάµεων οφείλει να αντικατασταθεί από την ισορροπία συµφερόντων, προκειµένου οι διεθνείς σχέσεις να καταστούν σχέσεις ειρήνης και φιλίας, θεµελιωµένες στο διεθνές δίκαιο. Αν η άποψη αυτή ισχύει, που πιστεύω πως ισχύει, τότε η επίλυση των προβληµάτων στις σχέσεις Ελλάδας- Τουρκίας απαιτεί να αναζητήσουµε κοινά και ισορροπηµένα συµφέροντα µε την γειτονική χώρα. Για παράδειγµα, το να σωθεί το Αιγαίο από ενδεχόµενη οικολογική καταστροφή, µε θύµατα και τα ψάρια, που δεν φέρουν ελληνικά ούτε τουρκικά διακριτικά, αποτελεί κοινό συµφέρον των δύο χωρών και λαών.

Αιώνιος φίλος η Ρωσία;

Δυστυχώς, έχει αποδειχτεί ανεδαφικό ότι η Ρωσία αποτελεί αιώνιο φίλο της Ελλάδας. Αναφέροµαι στα µετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Γερµανούς φασίστες χρόνια, όταν οι Έλληνες κοµµουνιστές πίστευαν ότι η Σοβιετική Ένωση θα όρθωνε το ανάστηµά της έναντι της βρετανικής επιβουλής. Ήρθαν τα Δεκεµβριανά και ο εµφύλιος πόλεµος δεν αποφεύχθηκε, µε βαρύτατα ηττηµένες την Αριστερά, την εθνική ανεξαρτησία και την δηµοκρατία.

Επισηµαίνω επίσης ότι οι ρωσοτουρκικές σχέσεις ανθούν, ήδη από τα χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης, επεκτεινόµενες και στον τοµέα των εξοπλισµών (προµήθεια πυραύλων S-400 στην Τουρκία). Κάτι που θεωρώ φυσιολογικό, αφού η Ρωσία έχει κοινά συµφέροντα µε την Τουρκία, που στο Ουκρανικό ανέλαβε ρόλο µεσολαβητή, φιλοξενώντας στην Κωνσταντινούπολη ρωσο-ουκρανική διάσκεψη υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, για την εξαγωγή σιτηρών από την Οδησσό προς την Τουρκία ώστε να αποφευχθεί διεθνής διατροφική κρίση.

Προς άρση των αυταπατών ότι η Ρωσία είναι αιώνιος φίλος της Ελλάδας, επισηµαίνω και το ότι το Πατριαρχείο της Μόσχας, που συχνά λειτουργεί ως µοχλός εξωτερικής πολιτικής για τη Ρωσία, ανταγωνίζεται σφοδρά το Οικουµενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, διεκδικώντας από αυτό την πρωτοκαθεδρία στον ορθόδοξο χριστιανικό κόσµο. Εκ των υστέρων σκέφτοµαι, µήπως η αντίθεση της Ρωσίας στη συµφωνία των Πρεσπών δεν αφορούσε το ΝΑΤΟ, αλλά επειδή η συµφωνία αυτή άνοιξε τον δρόµο για την ένταξη της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Βόρειας Μακεδονίας στους κόλπους του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως.

* Υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ