Επιστρέφει η αφρικανική σκόνη: Ποιες περιοχές θα επηρεάσει και πότε υποχωρεί

Νέο επεισόδιο αφρικανική σκόνη ξεκινά από τη Δευτέρα (27/7), καθώς αέριες μάζες από τη Βόρεια Αφρική μεταφέρουν λεπτά σωματίδια προς την Ελλάδα, επηρεάζοντας σταδιακά μεγάλο μέρος της χώρας. Το φαινόμενο είναι γνώριμο στην Ανατολική Μεσόγειο, όμως κάθε φορά διαφέρει: άλλοτε η σκόνη παραμένει κυρίως ψηλά και γίνεται αντιληπτή ως «θαμπάδα» στον ορίζοντα, κι άλλοτε κατεβαίνει χαμηλότερα και επιβαρύνει περισσότερο τον αέρα που αναπνέουμε. Σε αυτό το επεισόδιο, σύμφωνα με τον Κόμβο πληροφόρησης για την Ατμοσφαιρική Σύσταση στην Ελλάδα (AtmoHub), η μεταφορά της αφρικανική σκόνη θα είναι πιο εμφανής στα ανώτερα ατμοσφαιρικά στρώματα, ενώ χαμηλότερες—αλλά όχι αμελητέες—συγκεντρώσεις αναμένονται και κοντά στην επιφάνεια.

Με απλά λόγια, σε πολλές περιοχές η αφρικανική σκόνη μπορεί να «φαίνεται» περισσότερο απ’ όσο θα «μετριέται» στο επίπεδο της αναπνοής: ουρανός λιγότερο καθαρός, μειωμένη διαύγεια, πιο θαμπή εικόνα στο βάθος. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν απαιτείται προσοχή, ειδικά σε ζώνες όπου οι τοπικές συνθήκες ευνοούν την καθοδική μεταφορά σωματιδίων.

Αφρικανική σκόνη: Πότε κορυφώνεται και πότε υποχωρεί

Η εξέλιξη του επεισοδίου έχει συγκεκριμένο χρονικό «παράθυρο». Η μεταφορά ξεκινά τη Δευτέρα (27/7), ενισχύεται μέσα στην Τρίτη (28/7)—οπότε και αναμένονται οι μέγιστες συγκεντρώσεις—και στη συνέχεια προβλέπεται να εξασθενήσει σταδιακά έως και την Τετάρτη (29/7), καθώς αλλάζει η ατμοσφαιρική κυκλοφορία στην περιοχή.

Σημαντικό είναι ότι η υποχώρηση της αφρικανική σκόνη δεν θα είναι απαραίτητα απότομη. Ακόμη κι αν το φαινόμενο γίνεται έντονα αντιληπτό οπτικά την Τρίτη, ο «καθαρισμός» της ατμόσφαιρας συνήθως έρχεται προοδευτικά. Η ταχύτητα βελτίωσης μπορεί να διαφέρει από περιοχή σε περιοχή, ανάλογα με:
– τους τοπικούς ανέμους (ένταση και διεύθυνση),
– την υγρασία,
– την ανάμειξη των αερίων μαζών (δηλαδή πόσο «ανακατεύονται» τα χαμηλά με τα υψηλά στρώματα).

Περιοχές που θα επηρεαστούν περισσότερο από την αφρικανική σκόνη

Με βάση τις εκτιμήσεις για την Τρίτη (28/7), αυξημένες συγκεντρώσεις αφρικανική σκόνη αναμένονται κυρίως σε:
– Στερεά Ελλάδα
– Αττική
– Πελοπόννησο
– Κρήτη
– Νησιά Ιονίου
– Κυκλάδες
– Δωδεκάνησα

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη νότια Πελοπόννησο, καθώς σε τμήματα όπως η Λακωνία, η Μεσσηνία, η Αχαΐα και η περιοχή του Άργους οι συγκεντρώσεις ενδέχεται παροδικά να επηρεάσουν και την επιφάνεια. Σε αυτές τις ζώνες, η ποιότητα του αέρα μπορεί να βρεθεί οριακά επιβαρυμένη, με τιμές γύρω στα ~50 μg/m³, όπως σημειώνει το AtmoHub. Παρότι οι τιμές αυτές δεν σημαίνουν πάντα σοβαρό πρόβλημα για όλους, είναι αρκετές για να προκαλέσουν ενόχληση σε πιο ευαίσθητα άτομα ή σε όσους εκτίθενται για πολλές ώρες σε εξωτερικό χώρο.

Τι σημαίνει όταν η αφρικανική σκόνη μένει «ψηλά»

Το AtmoHub επισημαίνει ότι σε αυτό το επεισόδιο το μεγαλύτερο μέρος του φορτίου αφρικανική σκόνη θα παραμείνει σε υψηλότερα ατμοσφαιρικά στρώματα. Αυτό έχει πρακτική σημασία: όταν η σκόνη δεν κατεβαίνει κοντά στο έδαφος, η αύξηση των αιωρούμενων σωματιδίων (PM₁₀) στο επίπεδο που αναπνέουμε τείνει να είναι πιο περιορισμένη.

Ωστόσο, ακόμη και όταν η σκόνη βρίσκεται κυρίως «ψηλά», μπορούν να εμφανιστούν τοπικές εξάρσεις. Αυτό μπορεί να συμβεί:
– όταν υπάρχουν καθοδικά ρεύματα που «σπρώχνουν» σωματίδια χαμηλότερα,
– όταν οι θερμικές αναταράξεις της ημέρας ενισχύουν την ανάμειξη των στρωμάτων,
– όταν τοπικοί άνεμοι μεταφέρουν ή εγκλωβίζουν σωματίδια σε αστικές/κλειστές γεωγραφικά περιοχές.

Γι’ αυτό η παρακολούθηση της κατάστασης σε πραγματικό χρόνο (μέσω μετρήσεων και επικαιροποιημένων προγνώσεων) είναι ιδιαίτερα χρήσιμη, ειδικά σε περιοχές που βρίσκονται στον «διάδρομο» της μεταφοράς.

Πρακτικές συστάσεις για ευπαθείς ομάδες και καθημερινότητα

Κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου αφρικανική σκόνη, προσοχή χρειάζονται κυρίως όσοι ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες: άτομα με αναπνευστικά ή καρδιαγγειακά προβλήματα, ηλικιωμένοι και μικρά παιδιά. Η βασική σύσταση είναι να ενημερώνονται τακτικά για την ποιότητα του αέρα, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου οι συγκεντρώσεις μπορεί να αυξηθούν πρόσκαιρα κοντά στην επιφάνεια.

Στην καθημερινότητα, όταν υπάρχει αισθητή επιβάρυνση (βαριά αίσθηση στον αέρα, έντονη θαμπάδα, ερεθισμός σε μάτια/λαιμό), βοηθούν απλά μέτρα:
– Περιορισμός έντονης σωματικής άσκησης σε εξωτερικούς χώρους, ειδικά τις ώρες που το φαινόμενο είναι πιο έντονο.
– Επιλογή μετακινήσεων/δραστηριοτήτων σε ώρες που η ατμόσφαιρα δείχνει πιο καθαρή.
– Στοχευμένος αερισμός του σπιτιού, ανάλογα με τις συνθήκες έξω (και όχι απαραίτητα «όλη μέρα ανοιχτά»).