Το εµπόριο πάγου

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ της Μαριαλένας Χαραλαμποπούλου *

Kαλοκαίρι, ζέστη και τι καλύτερο από ένα ποτήρι δροσερό νερό µε παγάκια!!!

Φανταστείτε τα καλοκαίρια µας χωρίς αυτούς τους «πολύτιµους συµπρωταγωνιστές» στον καφέ, στους χυµούς και στα αγαπηµένα µας κοκτέιλς!

Σήµερα, µπορούµε να έχουµε όσα παγάκια θέλουµε, κάνοντας µια «βόλτα» µέχρι το ψυγείο µας – αλλά δεν ήταν πάντα τόσο απλό.

Μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα, το εµπόριο πάγου γινόταν σε τοπικό επίπεδο και σε περιοχές όπου υπήρχαν παγωµένες λίµνες και σπήλαια.

Τα πλούσια νοικοκυριά διέθεταν ειδικά διαµορφωµένους υπόγειους χώρους, µονωµένους µε άχυρο και πριονίδι, τις «παγο-αποθήκες» που επέτρεπαν στον πάγο να διατηρείται κατά την διάρκεια του καλοκαιριού.

Με αυτόν τον τρόπο συντηρούσαν τα ευπαθή τρόφιµα, παρασκεύαζαν παγωτό, διατηρούσαν δροσερά τα φρούτα και το κρασί και ακόµη προµήθευαν τους ιατρούς µε πάγο για την θεραπεία φλεγµονών.

Για το µεγαλύτερο µέρος της ιστορίας, ο πάγος ήταν µια πολυτέλεια που απολάµβαναν κυρίως οι εύποροι και οι αριστοκράτες.

Ο «βασιλιάς του πάγου»

Ο Φρέντερικ Τούντορ (1783-1864) από την Βοστώνη, ήταν Αµερικανός επιχειρηµατίας, πρωτοπόρος στο παγκόσµιο εµπόριο πάγου.

Κατά την διάρκεια µιας οικογενειακής συγκέντρωσης, στοιχηµάτισε µε τον αδελφό του ότι ο πάγος από τις τοπικές λίµνες της Μασαχουσέτης θα µπορούσε να µεταφερθεί επικερδώς σε θερµότερα κλίµατα.

Η τολµηρή του ιδέα αντιµετωπίστηκε µε σκεπτικισµό από τα µέλη της οικογένειάς του αλλά και την επιχειρηµατική κοινότητα της Βοστώνης.

Ο Φρέντερικ όµως οραµατίστηκε ένα κερδοφόρο παγκόσµιο εµπόριο βασισµένο στην «ψυχρή» πολυτέλεια που µέχρι τότε απολάµβαναν µόνο όσοι ζούσαν σε βόρειες περιοχές.

Τους επόµενους µήνες, επικεντρώθηκε στις προετοιµασίες για να διασφαλίσει ότι ο πάγος θα άντεχε στο θαλάσσιο ταξίδι και το 1806, ξεκίνησε την πρώτη του αποστολή φορτώνοντας 130 τόνους πάγο µε προορισµό την Μαρτινίκα στην Καραϊβική.

Το φορτίο έφτασε άθικτο στον προορισµό του όµως κανένας δεν ήθελε να το αγοράσει.

Άλλωστε οι κάτοικοι της Μαρτινίκα δεν είχαν ανάγκη από αυτό το παράξενο προϊόν!

Για περίπου 10 χρόνια, ο Τούντορ έκανε µια µεγάλη εκστρατεία µάρκετινγκ για να πείσει τους ανθρώπους να «χρειάζονται» τον πάγο.

Πήγαινε σε µπαρ και ξενοδοχεία, µοίραζε δωρεάν πάγο και συνταγές σε µπάρµαν, προωθώντας τα παγωµένα ποτά και διδάσκοντας στους ανθρώπους να φτιάχνουν παγωτό.

Η θέα των ποτηριών που ήταν καλυµµένα µε πάγο έγινε σύµβολο κοµψότητας και νεωτερικότητας.

Η αλήθεια είναι ότι οι άνθρωποι στην αρχή ήταν επιφυλακτικοί αλλά µόλις δοκίµασαν τα παγωµένα ποτά, άρχισαν σίγουρα να τα «χρειάζονται».

Τις επόµενες δεκαετίες, ο Τούντορ βελτίωσε τις τεχνικές συντήρησης του πάγου, ώστε το φορτίο να µην λιώνει καθ’ οδόν και έχτισε τεράστιες παγο-αποθήκες σε πολλά λιµάνια των ΗΠΑ και σε όλη την Καραϊβική.

Το 1833, σε µια αποστολή-ορόσηµο, µετέφερε 180 τόνους πάγο στην Καλκούτα της Ινδίας!

Το ταξίδι διήρκησε 4 µήνες και παραδόθηκαν 100 τόνοι πάγου, αποφέροντας σηµαντικά κέρδη!

Ήταν πλέον πλούσιος και γνωστός παγκοσµίως ως ο «βασιλιάς του πάγου»!

Παρά τις αρχικές αποτυχίες, τις επανειληµµένες πτωχεύσεις, συµπεριλαµβανοµένης και µιας περιόδου κράτησης σε φυλακή για χρέη και τον χλευασµό από τους άλλους επιχειρηµατίες που χαρακτήριζαν τα σχέδιά του ως «τρέλα», ο Τούντορ ανταµείφθηκε για την επιµονή του και η εταιρεία του κυριάρχησε στον κλάδο.

Απασχολούσε χιλιάδες άτοµα σε επιχειρήσεις συγκοµιδής πάγου και εξήγαγε δεκάδες χιλιάδες τόνους πάγου ετησίως.

Ο Τούντορ δεν ανακάλυψε τον πάγο αλλά δηµιούργησε την βιοµηχανία του εµπορικού πάγου!

Κανείς άλλος πριν από αυτόν δεν είχε σκεφτεί να στείλει πάγο σε µέρη µε θερµότερο κλίµα.

Η κληρονοµιά του, ως πρόδροµου της σύγχρονης ψύξης επέτρεψε την πρόοδο στην µεταφορά τροφίµων, την δηµόσια υγεία και την καταναλωτική κουλτούρα, µέχρι που οι αυτόµατες µηχανές πάγου αντικατέστησαν την φυσική συγκοµιδή στα τέλη του 19ου αιώνα.

Σήµερα, ο πάγος χρησιµοποιείται στην βιοµηχανία τροφίµων και ποτών, για την συντήρηση και διανοµή, στην φαρµακοβιοµηχανία και την ιατρική, στην αυτοκινητοβιοµηχανία και στις κατασκευές, στην αεροπορική βιοµηχανία, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στις εκτυπώσεις για τον καθαρισµό των εκτυπωτικών µηχανών.

Το παγκόσµιο εµπόριο πάγου αποτιµάται συνολικά σε περισσότερα από 12 δισεκατοµµύρια δολάρια.

* Γεωπόνος,
Τεχνολόγος τροφίµων, Γ.Π.Α.