Ανάπτυξη για λίγους, ασφυξία για τους πολλούς

Toυ ΝΙΚΟΥ ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΣΗ *

Η κυβέρνηση επιµένει να πανηγυρίζει για τους «θετικούς δείκτες» της οικονοµίας. Μιλά για ανάπτυξη, επενδύσεις και δηµοσιονοµική σταθερότητα. Όµως, αν κατέβει κανείς από τα γραφήµατα στην πραγµατική ζωή, θα διαπιστώσει κάτι πολύ διαφορετικό: µια κοινωνία που στενάζει και µια αγορά που λειτουργεί στα όρια της επιβίωσης.

Τα νοικοκυριά βλέπουν την αγοραστική τους δύναµη να συρρικνώνεται δραµατικά, ενώ οι µικροµεσαίες επιχειρήσεις βρίσκονται αντιµέτωπες µε ένα ασφυκτικό οικονοµικό περιβάλλον. Το βασικό ερώτηµα είναι απλό: ανάπτυξη για ποιον;

Ακρίβεια

Οι πολίτες πληρώνουν ακριβά την ακρίβεια, µε το κόστος ζωής να έχει εκτοξευθεί και τα εισοδήµατα να παραµένουν στάσιµα. Τα ενοίκια απορροφούν ολοένα µεγαλύτερο µέρος του οικογενειακού προϋπολογισµού, ενώ οι έµµεσοι φόροι λειτουργούν ως ένας σιωπηλός µηχανισµός αναδιανοµής εις βάρος των πιο αδύναµων.

Το αποτέλεσµα είναι ορατό: τα νοικοκυριά περιορίζουν τις δαπάνες τους στα απολύτως απαραίτητα. Η κατανάλωση υποχωρεί και µαζί της συµπιέζεται ο τζίρος χιλιάδων επιχειρήσεων. Η αγορά δεν «τρέχει» -σέρνεται.

Και εκεί ακριβώς αρχίζει το ντόµινο.

Οι µικροµεσαίες επιχειρήσεις, η λεγόµενη «ραχοκοκαλιά της οικονοµίας», βρίσκονται εγκλωβισµένες σε µια διπλή παγίδα, από τη µία η µείωση της ζήτησης, από την άλλη η εκτίναξη του κόστους λειτουργίας. Ενέργεια, πρώτες ύλες, ενοίκια, µεταφορικά -όλα ανεβαίνουν. Το λειτουργικό κόστος έχει αυξηθεί δραµατικά, σε βαθµό που για πολλές επιχειρήσεις η βιωσιµότητα τίθεται πλέον υπό αµφισβήτηση.

Και ενώ η πραγµατική οικονοµία πιέζεται, η κυβέρνηση συνεχίζει να επενδύει στο αφήγηµα της «ανθεκτικότητας». Μόνο που αυτή η ανθεκτικότητα δεν φαίνεται ούτε στα ταµεία των επιχειρήσεων ούτε στα πορτοφόλια των πολιτών.

Χρέη

Ακόµη πιο προβληµατική είναι η απουσία ουσιαστικών παρεµβάσεων. Οι εξαγγελίες επαναλαµβάνονται, αλλά σπάνια µεταφράζονται σε πραγµατική ανακούφιση. Ρυθµίσεις που υποτίθεται ότι δίνουν λύσεις αποδεικνύονται περιορισµένες, αφήνοντας εκτός το νέο κύµα οφειλών που δηµιουργείται καθηµερινά.

Στην πράξη, δηλαδή, η κυβέρνηση «ρυθµίζει» το παρελθόν, ενώ αφήνει το παρόν να διογκώνεται ανεξέλεγκτα.

Τα ληξιπρόθεσµα χρέη αυξάνονται µε ανησυχητικούς ρυθµούς, δηµιουργώντας µια ωρολογιακή βόµβα -όχι µόνο οικονοµική αλλά και κοινωνική. Γιατί πίσω από τους αριθµούς υπάρχουν επιχειρήσεις που κινδυνεύουν να κλείσουν και εργαζόµενοι που κινδυνεύουν να χάσουν τη δουλειά τους.

Επικοινωνιακές εξαγγελίες

Κι όµως, αντί για µια γενναία αναδιάρθρωση του πλαισίου, βλέπουµε αποσπασµατικές κινήσεις και επικοινωνιακές εξαγγελίες.

Η πραγµατικότητα απαιτεί άλλα.

Απαιτεί µείωση του µη µισθολογικού κόστους, που συνεχίζει να στραγγαλίζει την ανταγωνιστικότητα. Απαιτεί κατάργηση επιβαρύνσεων που λειτουργούν τιµωρητικά για την επιχειρηµατικότητα. Απαιτεί ουσιαστικές φορολογικές παρεµβάσεις που θα ενισχύσουν το διαθέσιµο εισόδηµα των πολιτών.

Κυρίως όµως απαιτεί πολιτική βούληση.

Γιατί χωρίς ενίσχυση της κατανάλωσης, χωρίς ρευστότητα στην αγορά και χωρίς πραγµατική πρόσβαση των µικρών επιχειρήσεων στη χρηµατοδότηση, καµία «ανάπτυξη» δεν µπορεί να είναι βιώσιµη. Σήµερα, το τραπεζικό σύστηµα παραµένει σε µεγάλο βαθµό κλειστό για τις µικροµεσαίες επιχειρήσεις, στερώντας τους το βασικό εργαλείο ανάπτυξης.

Το ίδιο ισχύει και για τα προγράµµατα ενίσχυσης, τα οποία συχνά παραµένουν απρόσιτα λόγω γραφειοκρατίας και αποκλεισµών.

Το πιο ανησυχητικό όµως δεν είναι µόνο η οικονοµική πίεση. Είναι το χάσµα που διευρύνεται ανάµεσα στην εικόνα που παρουσιάζεται και στην πραγµατικότητα που βιώνεται.

Όταν η κυβέρνηση µιλά για επιτυχία και η κοινωνία βιώνει ανασφάλεια, τότε το πρόβληµα δεν είναι απλώς οικονοµικό -είναι βαθιά πολιτικό.

Η χώρα δεν έχει ανάγκη από πανηγυρισµούς για στατιστικές. Έχει ανάγκη από πολιτικές που να φτάνουν στην κοινωνία. Από µέτρα που να δίνουν ανάσα στους πολλούς και όχι µόνο στους λίγους.

Διαφορετικά, η «ανάπτυξη» θα συνεχίσει να υπάρχει µόνο στα δελτία Τύπου -και η ασφυξία στην πραγµατική ζωή.

* Αντιπρόεδρος Επαγγελµατικού Επιµελητηρίου Αθηνών,
Αντιπρόεδρος Εµπορικού Συλλόγου Αθηνών