Πώς ένα φάρμακο που βρίσκεται σε όλα τα σπίτια έγινε ασπίδα κατά του καρκίνου

Ο Νικ Τζέιμς, ένας Βρετανός κατασκευαστής επίπλων περίπου 40 ετών, βρέθηκε μπροστά σε μια σκληρή πραγματικότητα όταν η μητέρα του πέθανε από καρκίνο και στη συνέχεια, μέλη της οικογένειας, συμπεριλαμβανομένου του αδελφού του, διαγνώστηκαν με καρκίνο του παχέος εντέρου.

Αυτή η σειρά γεγονότων τον ώθησε να υποβληθεί σε γενετικό έλεγχο, όπου ανακάλυψε ότι φέρει ένα ελαττωματικό γονίδιο που προκαλεί το σύνδρομο Lynch, μια γενετική κατάσταση που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου.

Ασπιρίνη: Το φάρμακο της καθημερινότητας

Σε μια προσπάθεια να προλάβει την ασθένεια, ο Τζέιμς συμμετείχε σε μια κλινική δοκιμή που εξετάζει αν η καθημερινή δόση ασπιρίνης (ακετυλοσαλικυλικό οξύ) μπορεί να προστατεύσει από την ανάπτυξη καρκίνου. Σημειώνεται ότι περίπου το 80% των ατόμων με σύνδρομο Lynch εκτίθενται στο καρκίνο του εντέρου κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Ωστόσο, τα αποτελέσματα για τον Τζέιμς είναι ελπιδοφόρα. «Λαμβάνει ασπιρίνη εδώ και 10 χρόνια και δεν έχει εμφανίσει καρκίνο», αναφέρει ο καθηγητής κλινικής γενετικής Τζον Μπερν από το Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ, που διευθύνει τη μελέτη.

Η ασπιρίνη δεν είναι τυχαία: υπάρχουν ερευνητικά δεδομένα που υποστηρίζουν ότι μπορεί να μειώσει την πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου. Στις τελευταίες έρευνες, πολλές χώρες έχουν ήδη συμπεριλάβει την ασπιρίνη στις οδηγίες τους ως προληπτική θεραπεία για άτομα υψηλού κινδύνου, πάντα υπό την ιατρική επίβλεψη.

Οι αρχαίες ρίζες της ασπιρίνης

Η ιστορία της ασπιρίνης είναι πλούσια και μακραίωνη. Στις αρχές του 19ου αιώνα, αρχαιολόγοι ανακάλυψαν πήλινες πινακίδες ηλικίας 4.400 ετών από την αρχαία μεσοποταμιακή πόλη Νιπούρ, που περιλάμβαναν λίστες φαρμάκων βασισμένων σε φυτικές, ζωικές και ορυκτές ουσίες. Ανάμεσα σε αυτά τα φάρμακα υπήρχε και μια ουσία από την ιτιά, η οποία περιείχε σαλικίνη, τη χημική ουσία που μετατρέπεται από το σώμα σε σαλικυλικό οξύ και βοηθά στην καταπράυνση του πόνου.

Η σύγχρονη έρευνα για την ασπιρίνη ξεκίνησε το 1763, όταν ο Άγγλος κληρικός Έντουαρντ Στόουν παρατήρησε τις αντιπυρετικές της ιδιότητες. Στον 20ό αιώνα, η ασπιρίνη απέδειξε πρόσθετα οφέλη στην πρόληψη καρδιοαγγειακών νοσημάτων, καθώς και στην αντιμετώπιση φλεγμονών.

Σημαντικές κλινικές δοκιμές και νέα δεδομένα

Η πρόβλεψη ότι η ασπιρίνη μπορεί να προλαμβάνει τον καρκίνο στον γενικό πληθυσμό είναι απαιτητική, καθώς οι κατάλληλες κλινικές δοκιμές θα απαιτούσαν μεγάλους πληθυσμούς και παρακολούθηση για χρόνια. Οι επιστήμονες εστιάζουν σε υποομάδες πληθυσμού, όπως οι ασθενείς με καρκίνο ή αυτοί που είναι γενετικά επιρρεπείς.

Το 2020, ο Μπερν παρουσίασε αποτελέσματα μιας τυχαιοποιημένης δοκιμής που αφορούσε 861 ασθενείς με σύνδρομο Lynch. Με παρακολούθηση δέκα ετών, διαπιστώθηκε ότι οι συμμετέχοντες που έπαιρναν 600 mg ασπιρίνης καθημερινά για δύο χρόνια μείωσαν σχεδόν στο μισό τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου. Επιπρόσθετα, έχουν ξεκινήσει νέες έρευνες που εξετάζουν ακόμα και χαμηλότερες δόσεις.

Προστασία από άλλους τύπους καρκίνου

Η έρευνα συνεχίζεται για τη δυνατότητα της ασπιρίνης να προστατεύει και από άλλους τύπους καρκίνου. Υπό το φως αυτό, η Ρουθ Λάνγκλεϊ, καθηγήτρια ογκολογίας στο University College London, έχει ξεκινήσει μια μεγάλη δοκιμή που αφορά 11.000 συμμετέχοντες με καρκίνο του παχέος εντέρου, μαστού, οισοφάγου ή προστάτη. Οι ερευνητές θα εξετάσουν την επίδραση προληπτικών δόσεων ασπιρίνης και αναμένουν αποτελέσματα σύντομα.

Το ζήτημα των παρενεργειών είναι επίσης κεντρικό, καθώς η ασπιρίνη μπορεί να προκαλέσει προβλήματα όπως αιμορραγίες και έλκη. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η προληπτική χρήση της πρέπει να γίνεται μόνο από άτομα υψηλού κινδύνου και πάντα υπό ιατρική καθοδήγηση.