Ιστορική δίκη της Meta: Ο «κύριος facebook» στο εδώλιο – «Εθισμό στα παιδιά προκαλούν οι εφαρμογές του», σύμφωνα με τις κατηγορίες

Ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, κλήθηκε την Τετάρτη (18/2) να απαντήσει σε ερωτήσεις σχετικά με το αν η εταιρεία του σχεδίασε σκόπιμα το Instagram, ώστε να είναι εθιστικό, μπροστά στην νεαρή γυναίκα που κατηγορεί τη Meta και το YouTube ότι την έκαναν εθισμένη ως παιδί και έβλαψαν την ψυχική της υγεία.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, καταθέτοντας για πρώτη φορά ενώπιον ενόρκων για τους επί χρόνια ισχυρισμούς ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βλάπτουν την ψυχική υγεία των παιδιών, δήλωσε ότι πιστεύει ότι έχει χειριστεί την ασφάλεια των νεαρών χρηστών «με λογικό τρόπο».

Ωστόσο, γονείς που ταξίδεψαν από όλη τη χώρα για τη δίκη, λέγοντας ότι τα παιδιά τους είχαν πληγωθεί ή είχαν πεθάνει εξαιτίας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, παρουσίασαν μια διαφορετική εικόνα έξω από την αίθουσα του δικαστηρίου του Λος Άντζελες, περιγράφοντας μια εταιρεία που, όπως λένε, εκμεταλλεύτηκε τα παιδιά τους με σκοπό το κέρδος.

Το αποτέλεσμα αυτής της δίκης, στην οποία μια νεαρή γυναίκα, η Kaley, κατηγορεί τη Meta και το YouTube ότι σχεδίασαν εθιστικές λειτουργίες για να την εθίσουν από μικρή ηλικία, θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για εκατοντάδες άλλες υποθέσεις. Εάν οι εταιρείες χάσουν, ενδέχεται να υποχρεωθούν να καταβάλουν αποζημιώσεις ύψους δισεκατομμυρίων και να προβούν σε αλλαγές στις πλατφόρμες που έχουν διαμορφώσει τον τρόπο ζωής πολλών ανθρώπων.

Ο Ζάκερμπεργκ βγήκε από την πίσω πόρτα του δικαστηρίου μετά από περισσότερες από πέντε ώρες κατάθεσης την Τετάρτη.

Ζάκερμπεργκ και Kaley

Πριν από την έναρξη της δίκης, πολλοί γονείς που ισχυρίζονται ότι τα παιδιά τους υπέστησαν βλάβη συγκεντρώθηκαν έξω από το δικαστήριο πριν από την άφιξη του Ζάκερμπεργκ.

Ο Ζάκερμπεργκ μπήκε από την κεντρική είσοδο του δικαστηρίου του Λος Άντζελες γύρω στις 8:30 π.μ. τοπική ώρα, περνώντας μπροστά από ένα πλήθος γονέων, δημοσιογράφων και ενόρκων που επίσης περίμεναν στην ουρά για να μπουν. Δεν απάντησε σε ερώτηση σχετικά με το ποιο θα ήταν το μήνυμά του προς τους γονείς που ισχυρίζονται ότι τα παιδιά τους έχουν υποστεί βλάβη από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η ίδια η Kaley βρισκόταν επίσης στην κατάμεστη αίθουσα του δικαστηρίου για να ακούσει την κατάθεση του Ζάκερμπεργκ. Ο δικηγόρος της, Mark Lanier, είχε δηλώσει προηγουμένως ότι δεν θα παρευρεθεί σε μεγάλο μέρος της δίκης, επειδή πάσχει από κοινωνικό άγχος και δυσκολεύεται να βρίσκεται σε πολυκοσμία, αν και αναμένεται να καταθέσει αργότερα στη δίκη.

Σε ένα σημείο της κατάθεσής του, ο Lanier αναφέρθηκε στην κατάθεση του Ζάκερμπεργκ στο Κογκρέσο το 2024, σύμφωνα με την οποία «το υπάρχον επιστημονικό έργο» δεν έχει αποδείξει τη σχέση μεταξύ των κοινωνικών μέσων και της επιδείνωσης της ψυχικής υγείας των νέων.

«Λαμβάνουμε σχόλια από διάφορους ενδιαφερόμενους φορείς, συμπεριλαμβανομένων ατόμων που μελετούν την ευημερία», δήλωσε ο Ζάκερμπεργκ. «Έλαβα υπόψη όλες αυτές τις πληροφορίες και πιστεύω ότι χειρίστηκα το θέμα με λογικό τρόπο».

Μιλώντας στους δημοσιογράφους έξω από την αίθουσα του δικαστηρίου κατά τη διάρκεια ενός διαλείμματος, η Julianna Arnold είπε ότι ήταν «σουρεαλιστικό» να βλέπει τον Ζάκερμπεργκ να καταθέτει, μετά από χρόνια που ζητούσε από την εταιρεία να κάνει μεγαλύτερες αλλαγές. Η Arnold αποδίδει τον θάνατο της 17χρονης κόρης της Coco στο Instagram.

«Η πρόθεση της εταιρείας ήταν να εκμεταλλευτεί τους εφήβους… να τους εκμεταλλευτεί ώστε να αποκομίσει μεγαλύτερα κέρδη», είπε η Arnold. «Αυτό έγινε σκόπιμα, όχι τυχαία».

Στο τέλος της ανάκρισης, η Lanier έβγαλε ένα εντυπωσιακό αντικείμενο: μια αφίσα μήκους αρκετών μέτρων, που κρατούσαν επτά άτομα, με εκατοντάδες φωτογραφίες που η Kaley είχε δημοσιεύσει στο Instagram, ως τρόπο να τονίσει την καταναγκαστική χρήση της πλατφόρμας από την ίδια.

WATCH: Meta CEO Mark Zuckerberg repeatedly maintained during a landmark trial over youth social media addiction that Facebook and Instagram bar users under 13, despite being confronted with evidence suggesting they were a key demographic https://t.co/JzvnfvZ7mx pic.twitter.com/oARRHsSCLg

— Reuters Business (@ReutersBiz) February 19, 2026

Ερωτήματα για τις πολιτικές που εφαρμόζει το Instagram σε σχέση με την ηλικία

Ο Ζάκερμπεργκ δέχτηκε πιέσεις την Τετάρτη σχετικά με το αν παιδιά κάτω των 13 ετών έχουν πρόσβαση στο Instagram. Η εφαρμογή απαιτεί τεχνικά οι χρήστες να είναι 13 ετών για να εγγραφούν, και ο Ζάκερμπεργκ δήλωσε ότι τα μικρότερα παιδιά «δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούν το Instagram».

Ωστόσο, η Lanier παρουσίασε ένα εσωτερικό έγγραφο του 2015, σύμφωνα με το οποίο εκτιμάται ότι πάνω από 4 εκατομμύρια χρήστες του Instagram ήταν κάτω των 13 ετών, αριθμός που, όπως αναφέρεται, αντιπροσωπεύει «το 30% όλων των παιδιών ηλικίας 10-12 ετών στις ΗΠΑ». Η Lanier δήλωσε ότι η ενάγουσα, η Kaley, που σήμερα είναι 20 ετών, άρχισε να χρησιμοποιεί το Instagram σε ηλικία 9 ετών.

Η Lanier επεσήμανε ότι από το Δεκέμβριο του 2019 το Instagram άρχισε να ζητά από τους νέους χρήστες να εισάγουν την ημερομηνία γέννησής τους κατά την εγγραφή τους. Προηγουμένως, τους ζητούσε απλώς να επιβεβαιώσουν ότι ήταν άνω των 13 ετών. Τον Αύγουστο του 2021, το Instagram άρχισε να ζητά από τους υπάρχοντες χρήστες να παρέχουν την ημερομηνία γέννησής τους, εάν δεν το είχαν κάνει προηγουμένως, στο πλαίσιο μιας πρωτοβουλίας για την ασφάλεια των νέων.

Αυτό σημαίνει ότι η Kaley δεν κλήθηκε να δηλώσει την ηλικία της όταν εγγράφηκε στην πλατφόρμα.

Ο Ζάκερμπεργκ δήλωσε ότι το 2019, πριν από την εφαρμογή του κανόνα για την ημερομηνία γέννησης, υπήρχαν «ορισμένες ανησυχίες σχετικά με την προστασία της ιδιωτικής ζωής», αλλά πιστεύει ότι τελικά κατέληξαν στη σωστή πολιτική.

Ο Lanier έχει δηλώσει ότι η Kaley μερικές φορές χρησιμοποιούσε το Instagram για «αρκετές ώρες την ημέρα» και κάποτε παρέμεινε στην πλατφόρμα για περισσότερες από 16 ώρες σε μία μόνο ημέρα, παρά τις προσπάθειες της μητέρας της να περιορίσει τη χρήση της. Η Kaley ισχυρίζεται ότι τα εθιστικά χαρακτηριστικά της εφαρμογής την οδήγησαν να αναπτύξει άγχος, δυσμορφία σώματος και αυτοκτονικές σκέψεις και ότι υπέστη εκφοβισμό και σεξουαλική εκβίαση στο Instagram.

Ένας εκπρόσωπος της Meta δήλωσε ότι «διαφωνούμε έντονα» με τους ισχυρισμούς της αγωγής της Kaley και «είμαστε βέβαιοι ότι τα αποδεικτικά στοιχεία θα δείξουν τη μακροχρόνια δέσμευσή μας να υποστηρίζουμε τους νέους». Ο δικηγόρος της εταιρείας υποστήριξε ότι ήταν η δύσκολη οικογενειακή ζωή της Kaley, και όχι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που προκάλεσε τα προβλήματα ψυχικής υγείας της. Το YouTube αρνείται επίσης τους ισχυρισμούς της αγωγής.

«Το ερώτημα για οι δικαστές στο Λος Άντζελες είναι αν το Instagram ήταν ένας ουσιαστικός παράγοντας στις ψυχικές δυσκολίες της ενάγουσας», δήλωσε εκπρόσωπος της Meta σε ανακοίνωση πριν από την κατάθεση του Ζάκερμπεργκ. «Τα στοιχεία θα δείξουν ότι αντιμετώπιζε πολλές σημαντικές και δύσκολες προκλήσεις πολύ πριν αρχίσει να χρησιμοποιεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».

Η Meta έχει επίσης επισημάνει τα χαρακτηριστικά ασφαλείας, όπως τα εργαλεία γονικής εποπτείας και οι «λογαριασμοί εφήβων», τα οποία εφαρμόζουν προεπιλεγμένες ρυθμίσεις απορρήτου και περιορισμούς περιεχομένου για χρήστες κάτω των 18 ετών.

Ο Lanier ρώτησε τον Ζάκερμπεργκ αν μια εταιρεία πρέπει να «εκμεταλλεύεται» άτομα που προέρχονται από δύσκολα περιβάλλοντα ή είναι «λιγότερο τυχερά σε ό,τι αφορά τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες».

«Νομίζω ότι μια λογική εταιρεία πρέπει να προσπαθεί να βοηθά τους ανθρώπους που χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες της», απάντησε ο Ζάκερμπεργκ.

«Χρησιμότητα και αξία»

Η συζήτηση έγινε εντονότερη όταν η Lanier ρώτησε αν ο Ζάκερμπεργκ και η Meta έθεσαν στόχους για τη μεγιστοποίηση του χρόνου που αφιερώνεται στην εφαρμογή. Ο CEO της Meta είπε ότι «παλαιότερα στην εταιρεία» υπήρχαν στόχοι που αφορούσαν συγκεκριμένο χρόνο, αλλά στη συνέχεια η εταιρεία άρχισε να εστιάζει στη «χρησιμότητα και την αξία».

«Έχω μια βασική παραδοχή ότι αν κάτι είναι πολύτιμο, τότε οι άνθρωποι θα το κάνουν περισσότερο», δήλωσε ο Ζάκερμπεργκ στο εδώλιο.

Ο Lanier έδειξε ένα εσωτερικό email από τον Δεκέμβριο του 2015 στο οποίο ο Ζάκερμπεργκ αναφερόταν σε ένα τριετές σχέδιο για την εταιρεία, το οποίο περιελάμβανε «Χρόνος – +10% για το Instagram».

«Συνήθιζα να δίνω στόχους στις ομάδες… αλλά το αλλάξαμε αυτό, γιατί δεν νομίζω ότι είναι ο καλύτερος τρόπος για να διευθύνεις την εταιρεία», απάντησε ο Ζάκερμπεργκ. Υποστήριξε ότι ο Lanier παρερμήνευε την προσέγγισή του από πριν από μια δεκαετία.

Ο Ζάκερμπεργκ επανέλαβε αργότερα ότι ο στόχος του είναι να δημιουργήσει ένα προϊόν που να έχει μακροπρόθεσμη ελκυστικότητα, όχι ένα προϊόν που να εθίζει τους ανθρώπους βραχυπρόθεσμα, αλλά να τους κάνει να αισθάνονται άσχημα για τον εαυτό τους.

Σε μια άλλη τεταμένη ανταλλαγή απόψεων, η Lanier επέκρινε τον Ζάκερμπεργκ για την απόφαση του Instagram να επιτρέψει τη χρήση φίλτρων «ομορφιάς» που επεξεργάζονται τα πρόσωπα των χρηστών ώστε να φαίνεται ότι φορούν μακιγιάζ ή έχουν υποβληθεί σε πλαστική χειρουργική. Η Meta συμβουλεύτηκε 18 ειδικούς που διαπίστωσαν ότι τέτοια φίλτρα μπορούν να προκαλέσουν βλάβη, είπε η Lanier.

Το Instagram τελικά αποφάσισε να επιτρέψει τέτοια φίλτρα που δημιουργούνται από τους χρήστες, αλλά να μην τα προωθεί στην εφαρμογή.

«Πίστευα ότι η ισορροπία της ελεύθερης έκφρασης θα έπρεπε να επιτρέπει στους ανθρώπους να δημιουργούν αυτά τα φίλτρα, αλλά ότι δεν θα έπρεπε να τα δημιουργούμε εμείς οι ίδιοι», είπε ο Ζάκερμπεργκ. Πρόσθεσε ότι για την απόφαση αυτή ζητήθηκε επίσης η γνώμη «ειδικών στην ελεύθερη έκφραση», αλλά είπε ότι δεν γνώριζε τα ονόματά τους και δεν τους είχε συναντήσει.

Πηγή: CNN, Reuters