Ζαχαρούλα Τσιριγώτη: Η Ευρώπη διολισθαίνει σε θέσεις ακροδεξιάς ατζέντας επηρεασµένη από τον διεθνή τραµπισµό – Συνέντευξη

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΤΣΙΡΙΓΩΤΗ

Τοµεάρχης Μεταναστευτικής Πολιτικής ΕΛΑΣ

Συνέντευξη στον ΘΑΝΑΣΗ ΛΥΡΤΣΟΓΙΑΝΝΗ

Το µεταναστευτικό είναι πολύ σύνθετο και δύσκολο ζήτηµα και απαιτεί για την αντιµετώπισή του «µια πολιτική που γεφυρώνει τον ρεαλισµό µε τον ανθρωπισµό, την ασφάλεια µε την προστασία των αδύναµων και την οικονοµική ανάπτυξη», τονίζει η Ζαχαρούλα Τσιριγώτη, Τοµεάρχης Μεταναστευτικής Πολιτικής της ΕΛΑΣ σε αποκλειστική συνέντευξη στην Κυριακάτικη Kontra.

Το στέλεχος της σκιώδους κυβέρνησης του Αλέξη Τσίπρα έχει βαθιά γνώση του θέµατος καθότι έχει πανεπιστηµιακό µεταπτυχιακό τίτλο για το θέµα και ενασχόληση επί του πεδίου στην Ελληνική Αστυνοµία απ’ όπου αποστρατεύτηκε µε τον βαθµό του αντιστρατήγου.

Η Ζαχαρούλα Τσιριγώτη επισηµαίνει ότι η Ευρώπη διολισθαίνει σε θέσεις της «ακροδεξιάς ατζέντας επηρεασµένη από τον διεθνή τραµπισµό».

Υπογραµµίζει ότι οι µετανάστες δεν αποτελούν απειλή για την Ελλάδα και τονίζει ότι «η λύση δεν είναι να κλείνουµε πόρτες· είναι να ανοίγουµε τις σωστές πόρτες µε κανόνες, ασφάλεια και θεσµική συνέπεια».

» Πώς θα χαρακτηρίζατε τη µεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Το µεταναστευτικό αποτελεί σήµερα, ένα από τα πιο κρίσιµα ζητήµατα της ευρωπαϊκής πολιτικής. Παρατηρούµε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθετεί ολοένα και περισσότερο µια προσέγγιση που ενσωµατώνει στοιχεία της ακροδεξιάς ατζέντας, επηρεασµένη από τον διεθνή τραµπισµό και από µια επικοινωνιακή στρατηγική που επενδύει συστηµατικά στον φόβο.

Η µετανάστευση παρουσιάζεται ως απειλή, ως παράγοντας αποσταθεροποίησης, και όχι ως ένα σύνθετο κοινωνικό και ανθρωπιστικό φαινόµενο που απαιτεί σοβαρή πολιτική διαχείριση. Αυτό το αφήγηµα οδηγεί σε µια εύκολη κοινωνική αποδοχή της πλήρους ασφαλειοποίησης των συνόρων, µια πρακτική που δεν λύνει το πρόβληµα, αλλά συχνά το επιδεινώνει, υποβαθµίζοντας την ανθρώπινη διάσταση και ενισχύοντας την πόλωση.

Η ΕΕ σήµερα δεν εφαρµόζει µια πολιτική που ανταποκρίνεται στις πραγµατικές ανάγκες της. Αντί να επενδύει σε κοινή ευθύνη, αλληλεγγύη και αποτελεσµατική ένταξη, επενδύει σε ένα επικοινωνιακό αφήγηµα «σκληρότητας». Αυτό δεν είναι στρατηγική, είναι διαχείριση φόβου.

» Ποιες αλλαγές προτείνει η ΕΛΑΣ;

Μια πολιτική που γεφυρώνει τον ρεαλισµό µε τον ανθρωπισµό, την ασφάλεια µε την προστασία των αδύναµων και την οικονοµική ανάπτυξη. Η ιστορία έχει δείξει ότι η ανθρώπινη κινητικότητα µπορεί να είναι µια ιστορία πολλαπλασιαστικού οφέλους, όχι µια ιστορία µηδενικού αθροίσµατος. Εν συντοµία: προστασία των συνόρων µε σεβασµό στην ανθρώπινη ζωή, ενεργή διπλωµατία για αύξηση των επιστροφών όσων δεν δικαιούνται άσυλο και µείωση των αφίξεων, ανθρωπιστικοί διάδροµοι και νόµιµη κινητικότητα για εργασία ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες της εγχώριας αγοράς, πολιτικές ένταξης για την εξασφάλιση της κοινωνικής συνοχής.

» Η Ευρώπη γερνάει. Το ίδιο και η Ελλάδα. Θα µπορούσαν οι µετανάστες να είναι απάντηση στη δηµογραφική κρίση και υπό ποιες προϋποθέσεις;

Καταρχήν, η σύνδεση του δηµογραφικού µε το µεταναστευτικό γίνεται ή εκ του πονηρού ή από άγνοια: στην πραγµατικότητα, αφορά µόνο επί µακρόν διαµένοντες που έχουν συµπληρώσει τα κριτήρια απόδοσης της ελληνικής ιθαγένειας: εν ολίγοις, τα παιδιά των γειτόνων µας που πάνε στο ίδιο σχολείο µε τα παιδιά µας. Σε κάθε περίπτωση, η δηµογραφική κρίση απαιτεί πρώτα ουσιαστική στήριξη των πολιτών και της οικογένειας. Χρειαζόµαστε πολιτικές που κάνουν εφικτή την απόφαση για παιδί: οικονοµική ενίσχυση νέων ζευγαριών, πρόσβαση σε προσιτή κατοικία και περισσότερες δοµές φροντίδας παιδιών, καθώς και πραγµατική συµφιλίωση επαγγελµατικής και οικογενειακής ζωής. Αυτά είναι τα θεµέλια για µια βιώσιµη δηµογραφική στρατηγική.

Η λύση στη δηµογραφική πρόκληση είναι συνδυαστική: ισχυρές πολιτικές για τους πολίτες και την οικογένεια, και παράλληλα µια σύγχρονη, οργανωµένη πολιτική ένταξης για τον µεταναστευτικό και προσφυγικό πληθυσµό.

» Οι µετανάστες αποτελούν απειλή για την Ελλάδα όπως διατείνονται ο Πλεύρης, η Λατινοπούλου και Σία;

Όχι, οι µετανάστες δεν αποτελούν απειλή για την Ελλάδα. Η ρητορική περί «απειλής» είναι ένα εργαλείο φόβου που δεν στηρίζεται σε πραγµατικά δεδοµένα. Οι άνθρωποι αυτοί φεύγουν από πολέµους, διώξεις και ακραία φτώχια· δεν απειλούν τη χώρα. Αυτό που απειλεί την Ελλάδα είναι η έλλειψη σοβαρής, θεσµικής πολιτικής διαχείρισης.

Η δαιµονοποίηση των µεταναστών υπονοµεύει την κοινωνική συνοχή και αποπροσανατολίζει από τα πραγµατικά προβλήµατα: τις ελλείψεις στην αγορά εργασίας, την απουσία ένταξης και τις αδυναµίες στις διαδικασίες επιστροφών σε όσους δεν δικαιούνται άσυλο. Η Ελλάδα έχει ισχυρούς θεσµούς και σαφές νοµικό πλαίσιο· µπορεί να διαχειριστεί τις ροές µε ασφάλεια και ανθρωπισµό.

Η δηµόσια συζήτηση πρέπει να βασίζεται σε τεκµηριωµένα στοιχεία, όχι σε συνθήµατα. Η ακροδεξιά αφήγηση περί «απειλής» δεν είναι ούτε ρεαλιστική ούτε εφαρµόσιµη. Η χώρα έχει αποδείξει ότι µπορεί να λειτουργεί µε θεσµικότητα -και αυτό είναι το µοντέλο που πρέπει να υπερασπιζόµαστε όχι την ακροδεξιά αφήγηση, η οποία δεν είναι ρεαλιστική και εφαρµόσιµη.

» Η ελληνική κυβέρνηση κάνει pushbacks;

Θεσµικοί φορείς, όπως ο Συνήγορος του Πολίτη, η ΕΕΔΑ, η Ύπατη Αρµοστεία, και ευρωπαϊκοί οργανισµοί, έχουν καταγράψει περιστατικά που εγείρουν σοβαρά ερωτήµατα για τη συµµόρφωση µε το διεθνές δίκαιο. Η κυβέρνηση το αρνείται, αλλά η εικόνα που έχει διαµορφωθεί διεθνώς είναι σαφής: υπάρχει πρόβληµα και γι’ αυτό ακριβώς, η πλήρης διερεύνηση των καταγγελιών είναι µονόδροµος.

Το ζήτηµα δεν είναι να κάνουµε πολιτική µε όρους συγκάλυψης. Το ζήτηµα είναι να διασφαλίσουµε ότι η Ελλάδα, ως κράτος δικαίου, τηρεί το διεθνές δίκαιο, προστατεύει ανθρώπινες ζωές και δεν εκθέτει τη χώρα σε διεθνή κριτική. Η προστασία των συνόρων είναι απαραίτητη και αναγκαία – αλλά πρέπει να ασκείται νόµιµα και µε σεβασµό στις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας. Η θεσµική αξιοπιστία της Ελλάδας είναι εξίσου σηµαντική µε την επιχειρησιακή αποτελεσµατικότητα, και η δικαστική διερεύνηση αποτελεί βασική προϋπόθεση για να διασφαλιστεί αυτό.

» Πώς κρίνετε την ιδέα να µεταφέρονται µετανάστες σε αφρικανικές χώρες;

Η πολιτική της επιστροφής µεταναστών σε τρίτες χώρες που δεν είναι ούτε διέλευσης ούτε προέλευσης έχει αποτύχει παντού. Ούτε η συµφωνία Ιταλίας–Αλβανίας ούτε το µοντέλο Βρετανίας–Ρουάντας παρήγαγαν αποτέλεσµα. Η συζήτηση για τα Κέντρα Επιστροφής είναι εκτός πραγµατικότητας και δεν συνάδει µε το ευρωπαϊκό κεκτηµένο. Η ΕΕ οφείλει να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε συνεργασία µε τρίτες χώρες θα τηρεί πρότυπα συµβατά µε τον Χάρτη Θεµελιωδών Δικαιωµάτων, κάτι που απαιτεί ισχυρούς µηχανισµούς παρακολούθησης και ρήτρες συµµόρφωσης. Τα λεγόµενα return hubs, αντί να ενισχύουν την ευρωπαϊκή πολιτική, υπονοµεύουν τις αξίες της ΕΕ και δηµιουργούν ένα παράλληλο σύστηµα χαµηλότερων εγγυήσεων.

Εµείς υποστηρίζουµε τις επιστροφές µεταναστών που δεν δικαιούνται άσυλο µόνο στις χώρες διέλευσης ή καταγωγής, και µόνο όταν πληρούνται οι βασικές εγγυήσεις ασφάλειας. Αυτό είναι θεσµικά ορθό και αποδεδειγµένα εφαρµόσιµο, όπως έδειξε η Κοινή Δήλωση ΕΕ–Τουρκίας, η οποία επέτρεψε νόµιµες και ελεγχόµενες επιστροφές εντός ενός ευρωπαϊκού πλαισίου.

Η Ευρώπη έχει στη διάθεσή της πραγµατικές λύσεις: ενίσχυση των επιστροφών στις χώρες καταγωγής ή διέλευσης µέσω δεσµευτικών συµφωνιών επανεισδοχής, οικονοµικών κινήτρων, τεχνικής βοήθειας και ενεργής εµπλοκής της Frontex, ώστε οι διαδικασίες να είναι γρήγορες, νόµιµες και απολύτως συµβατές µε το ευρωπαϊκό δίκαιο. Παράλληλα, η δηµιουργία νόµιµων οδών µετανάστευσης για εργασία, κατάρτιση και εποχική απασχόληση µειώνει τις µεταναστευτικές ροές και ενισχύει την ευρωπαϊκή οικονοµία. Η λύση δεν είναι να κλείνουµε πόρτες· είναι να ανοίγουµε τις σωστές πόρτες µε κανόνες, ασφάλεια και θεσµική συνέπεια.

» Ποιος είναι ο ρόλος των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων;

Οι ΜΚΟ αποτελούν θεσµικούς εταίρους του κράτους και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη διαχείριση του µεταναστευτικού ιδιαίτερα στις διαδικασίες υποδοχής, υγείας και ένταξης, καθώς και στην προάσπιση δικαιωµάτων. Η Ευρώπη και η Ελλάδα έχουν µακρά παράδοση συνεργασίας µε ΜΚΟ σε θέµατα ανθρωπισµού, ασύλου, ένταξης και κοινωνικής συνοχής. Η χώρα µας έχει µια ζωντανή και έµπειρη κοινωνία την πολιτών και πολύ κακώς η κυβέρνηση αποφάσισε να τη µετατρέψει από σύµµαχο σε εχθρό. Η στοχοποίησή τους είναι πολιτικά βολική, για όσους θέλουν να µετατρέψουν το µεταναστευτικό σε πεδίο πόλωσης. Η θεσµική συνεργασία κράτους-ΜΚΟ είναι απαραίτητη για ένα σύγχρονο, αποτελεσµατικό και ανθρωπιστικό σύστηµα διαχείρισης.