Με την αυτοδυναμία να γίνεται όνειρο τρελό, όνειρο απατηλό και την κοινωνία να φτωχοποιείται λόγω εκτίναξης του κόστους ζωής, πρόβλημα που η κυβέρνηση αρνείται επί της ουσίας να το αντιμετωπίσει, επιστρατεύοντας αναποτελεσματικά εργαλεία, ξαφνικά τα επιδόματα – φιλοδώρημα γίνονται το κλειδί της ευτυχίας, όπως διαφημίζουν στο μετρό δικαιούχοι γιατί η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη… «δίνει τον λόγο στους ανθρώπους που βλέπουν στην πράξη το αποτέλεσμα των πολιτικών που σχεδιάζει και υλοποιεί».

Πρόσωπα χαμογελαστά που γεύονται τους καρπούς των πολιτικών της κυβέρνησης των «αρίστων», φιγουράρουν σε αφίσες στο μετρό και αν σκανάρεις τον κωδικό ακούς την ιστορία τους.

Όταν καταδίκαζαν τα επιδόματα

Υπήρχε πάντως μια εποχή, όχι πολύ παλιά, που ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η Νέα Δημοκρατία αντιμετώπιζαν τα επιδόματα περίπου ως την επιτομή της αποτυχημένης κοινωνικής πολιτικής. Ήταν η εποχή που ο ΣΥΡΙΖΑ βρισκόταν στην κυβέρνηση και η Πειραιώς κατήγγελλε ακατάπαυστα την επιδοματική πολιτική ως μηχανισμό εξάρτησης των πολιτών από το κράτος.

Τα χρόνια πέρασαν, η ΝΔ έγινε κυβέρνηση και τα επιδόματα όχι μόνο δεν εξαφανίστηκαν, αλλά πλέον διαφημίζονται ακόμη και στους σταθμούς του Μετρό. Αξίζει να θυμίσουμε ότι εν μέσω  μνημονίων το 2017 ο σημερινός πρωθυπουργός διακήρυττε: «Δεν θέλουμε ανθρώπους εξαρτημένους από επιδόματα».

Στο 11ο Συνέδριο της ΝΔ μιλούσε για μια νέα γενιά που χρειάζεται «ευκαιρίες, όχι επιδόματα ανέχειας». Έναν χρόνο αργότερα κατηγορούσε την κυβέρνηση Τσίπρα ότι υπερφορολογούσε τη μεσαία τάξη για να μοιράζει επιδόματα στους πολιτικούς της πελάτες. Το 2019, λίγο πριν από τις εκλογές, δήλωνε στον Real FM ότι μια χώρα δεν μπορεί να στηρίζει την πολιτική της κατά της φτώχειας στα επιδόματα.

Ούτε όμως ως πρωθυπουργός εγκατέλειψε τη συγκεκριμένη ρητορική. Τον Απρίλιο του 2023 εξηγούσε ότι τα επιδόματα αποτελούν έκτακτα βοηθήματα και πως η μόνιμη λύση βρίσκεται στους καλύτερους μισθούς. Τον Σεπτέμβριο του 2024, στη ΔΕΘ, προειδοποιούσε ότι το επίδομα ανεργίας δεν πρέπει να λειτουργεί ως αντικίνητρο για εργασία.

Υπό το ίδιο πλαίσιο, μόλις τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για την περικοπή του επιδόματος ανεργίας, προκαλώντας αντιδράσεις. Ο Μάκης Βορίδης, από τα πρωτοκλασάτα δεξιά στελέχη έσπευσε να τον στηρίξει, επικαλούμενος την ανάγκη εξορθολογισμού της επιδοματικής πολιτικής.

Και κάπως έτσι φτάσαμε στο σημερινό παράδοξο. Μια κυβέρνηση που επί χρόνια κατήγγελλε τη λογική των επιδομάτων, τώρα τα διαφημίζει ως απόδειξη κοινωνικής ευαισθησίας. Προφανώς, τα επιδόματα είναι αναγκαία για όσους τα έχουν ανάγκη. Το ερώτημα, όμως, είναι διαφορετικό: μπορεί μια κυβέρνηση να πανηγυρίζει επειδή μοιράζει βοηθήματα, όταν η ακρίβεια εξακολουθεί να κατατρώει το εισόδημα των νοικοκυριών;

Στο συγκεκριμένο ερώτημα δεν έχει απάντηση η κυβέρνηση της ΝΔ εδώ και επτάμιση χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία. Ξεχνά όμως ότι η πραγματική επιτυχία μιας κυβέρνησης δεν μετριέται από το πόσοι χρειάζονται ένα επίδομα για να τα βγάλουν πέρα, αλλά από το πόσοι μπορούν να ζουν αξιοπρεπώς χωρίς αυτό. Και σίγουρα η επιτυχία δεν έγκειται στο να το διαφημίζουν…

Καμπάνια με πολλές ιστορίες

Ως εκ τούτου μιλάμε για μια καμπάνια με «story» αλλά αμφίβολο «success» καθώς όπως αποδεικνύεται από τα πεισματάρικα νούμερα τα κάθε λογής passes αδυνατούν να ανακόψουν τη φτωχοποίηση της κοινωνίας. Η Ελλάδα εμφανίζει ιδιαίτερα χαμηλές επιδόσεις στους βασικούς κοινωνικούς δείκτες (κίνδυνος φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, δείκτης υλικής και κοινωνικής στέρησης, δείκτης παιδικής υλικής στέρησης, δείκτης Gini).

Χαρακτηριστική είναι πρόσφατη μελέτη που επιβεβαιώνει ότι τα επιδόματα στην Ελλάδα (εκτός των συντάξεων) έχουν πολύ μικρή επίδραση στη μείωση της φτώχειας. Η μελέτη καταλήγει ότι τα έκτακτα «pass» προσφέρουν απλώς προσωρινή ανακούφιση, ενώ η πραγματική καταπολέμηση της φτώχειας απαιτεί μόνιμες θέσεις εργασίας και επενδύσεις σε υποδομές.

Για να «δέσει το γλυκό», μειωμένες κατά -5,5% σε ετήσια βάση ήταν οι δαπάνες για κοινωνικά επιδόματα το β’ τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή (ΓΠΚΒ).

Η καμπάνια, όπως ήταν αναμενόμενο, έγινε αντικείμενο διαδικτυακού τρολαρίσματος. Οι χρήστες δημιουργούν σατιρικές εικόνες και δίνουν τη δική τους απάντηση στις διαφημίσεις που προβάλλουν τα κυβερνητικά επιδόματα.