«Ο Αρχιτέκτων»: Όταν η γεωμετρία γίνεται εξουσία. Η σκηνοθέτις της παράστασης Ζωή Ξανθοπούλου μιλά στην kontra news για την άκρως πετυχημένη αυτή παράσταση, ο οποία μετά από απαίτηση του κοινού, πήρε παράταση μέχρι τις 15 Μαρτίου στο Θέατρο 104.

14/02/2026 - 23:05

Του

Σταύρου Ξηντάρα

Μπορεί ένα σπίτι να μετατραπεί σε ιδεολογία; Μπορεί η αισθητική να γίνει βία; Και τι συμβαίνει όταν ο δημιουργός παγιδεύεται στο ίδιο του το δημιούργημα;

Η σουρεαλιστική κωμωδία «Ο Αρχιτέκτων» της Φώφης Τρέζου, σε σκηνοθεσία της Ζωή Ξανθοπούλου, συνεχίζει με παράταση παραστάσεων στο Θέατρο 104, κάθε Σάββατο στις 18:00 και Κυριακή στις 21:00.

Ένα έργο υπαρξιακό, πολιτικό και βαθιά ανθρώπινο, που ισορροπεί ανάμεσα στο γέλιο και την απειλή, θέτοντας στο μικροσκόπιο τη σύγχρονη εμμονή με τον έλεγχο, την τελειότητα και τις «σωστές αναλογίες».

Το έργο

Ένας αρχιτέκτονας παραδίδει σε ένα ζευγάρι το σπίτι που έχει σχεδιάσει για εκείνους. Δεν πρόκειται όμως για έναν απλό χώρο κατοίκησης, αλλά για ένα απολύτως ελεγχόμενο σύστημα: ένα σπίτι-σύνθεση, με αυστηρές αναλογίες, συγκεκριμένες διαδρομές, επιτρεπόμενες στάσεις και απαγορευμένες κινήσεις.

Καθώς το ζευγάρι προσπαθεί να ζήσει μέσα στο σπίτι —να μετακινήσει έπιπλα, να καθίσει, να φιληθεί, να ξεκουραστεί— ο Αρχιτέκτονας παρεμβαίνει διαρκώς. Διορθώνει, απαγορεύει, επιβάλλει. Κάθε ανθρώπινη ανάγκη θεωρείται παραβίαση της αρμονίας. Κάθε μικρή αλλαγή αντιμετωπίζεται ως απειλή για τη συνοχή του χώρου.

Σταδιακά αποκαλύπτεται ότι ο Αρχιτέκτονας δεν έχει απλώς σχεδιάσει το σπίτι: έχει δεθεί υπαρξιακά μαζί του. Πιστεύει πως το σπίτι ζει, αναπνέει, θυμάται και αμύνεται. Οι άνθρωποι, αντίθετα, είναι ασταθείς, μεταβαλλόμενοι, αναξιόπιστοι. Αλλάζουν βάρος, στάση, επιθυμίες — κι αυτή η αλλαγή, για τον ίδιο, ισοδυναμεί με καταστροφή.

Το ζευγάρι, παγιδευμένο σε έναν χώρο που δεν τους ανήκει πραγματικά, προσπαθεί να αντιδράσει, να ξεφύγει, ακόμη και να καταστρέψει το σπίτι για να σωθεί. Όμως ο Αρχιτέκτονας εμφανίζεται παντού, σαν φάντασμα δεμένο με το μπετόν, ανίκανος να εγκαταλείψει το δημιούργημά του. Η σύγκρουση κορυφώνεται βίαια…

Ο «Αρχιτέκτων» είναι μια τραγική κωμωδία για τη σύγχρονη κοινωνία της απόδοσης και της κανονικότητας. Για την αγωνία μπροστά στη φθορά. Για την επιθυμία να παγώσει ο χρόνος. Άλλωστε, στο τέλος, «οι τοίχοι μόνο μένουν».

1. Ο “Αρχιτέκτων” μοιάζει λιγότερο με πρόσωπο και περισσότερο με ιδέα. Στη σκηνοθετική σας προσέγγιση κα Ξανθοπούλου, τον αντιμετωπίσατε ως άνθρωπο που καταρρέει ή ως σύστημα που αμύνεται απέναντι στη ζωή;

Όσο κι αν ένας ρόλος είναι σύμβολο ή θεωρητικά ταυτίζεται με μια ιδέα, για να χτιστεί η προσωπικότητά του επί σκηνής καλούμαστε να τον αντιμετωπίσουμε ως ένα γνώριμο άτομο. Ο Αρχιτέκτονας μέσα από τον Γιώργο Παπαπαύλου είναι ένας άνθρωπος που αντιστέκεται σε ό,τι ταράζει την αισθητική και την αρμονία του αλλά παράλληλα έχει αδυναμίες, έχει ένα παρελθόν το οποίο γέννησε αυτό τον χαρακτήρα. Ήταν μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στο σχήμα και το περιεχόμενό του.

2. Το σπίτι στο έργο δεν είναι χώρος κατοίκησης αλλά μηχανισμός ελέγχου. Πόσο συνειδητά το δουλέψατε ως προέκταση του μυαλού του Αρχιτέκτονα και όχι ως σκηνικό;

Στο μυαλό ενός ανθρώπου οτιδήποτε μπορεί να γίνει μηχανισμός ελέγχου. Το σπίτι, η δουλειά, η οικογένεια, οι σχέσεις, το αυτοκίνητο. Όπου μπορεί να νιώσει κάποιος πως μπορεί να έχει εξουσία, μετατρέπεται -συνειδητά ή μη- σε κέντρο ελέγχου και comfort zone.
Στην παράσταση δουλέψαμε με τους ηθοποιούς αλλά και με τη Μαρίζα Τσίγκα στην κινησιολογία, τον Γιώργο Λυντζέρη στα σκηνικά και την Κατερίνα Σαλταούρα στους φωτισμούς, κυρίως με τη λογική πώς αποτυπώνεται ο χώρος και η διαχείρισή του από τον Αρχιτέκτονα στα σώματα. Πώς η σχέση χώρου και δημιουργού αποτυπώνεται στις σωματικές αντιδράσεις. Έτσι ώστε ο χώρος να προκύπτει φαντασιακά μέσα από τις σωματικές σχέσεις.

3. Η Φώφη Τρέζου μιλά για μια κοινωνία «σωστών αναλογιών» και κανονικότητας. Θεωρείτε ότι σήμερα η αισθητική έχει αντικαταστήσει την ηθική;

Στο έργο μέσα η συγγραφέας βάζει μ’ έναν παράδοξο τρόπο στο μικροσκόπιο αυτόν τον προβληματισμό. Άλλωστε το “φαίνεσθαι” και το “είναι” συνομιλούν αιώνες τώρα με φιλοσοφικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Πιστεύω ότι η αισθητική σήμερα έχει αντικατασταθεί από μια άλλη αισθητική και η ηθική από μια άλλη ηθική, αχαρτογράφητα όλα ακόμα. Πάντα εκ των υστέρων μπορούμε να αναλύουμε κάποια πράγματα, έτσι κι αλλιώς.
Ό,τι “φαίνεται σωστό”, μπορεί και να είναι. Αλλά και να μην είναι. Εδώ έρχεται και η Τέχνη ν’ ανοίξει διαλόγους.

4. Στην παράσταση το χιούμορ συνυπάρχει με μια κλιμακούμενη απειλή. Πώς ισορροπήσατε σκηνοθετικά το γέλιο με τον φόβο;

Η ισορροπία που αναφέρετε είναι και από τις πιο δύσκολες σκηνικά ισορροπίες. Σίγουρα είναι θέμα ρυθμού και αισθητικών επιλογών. Συχνά και θέμα ενστίκτου κι εμπειρίας. Έχουμε κι εμείς τα μυστικά μας..!

5. Σας συγκινεί αυτή η ανάγκη να “παγώσει” ο χρόνος;

Οτιδήποτε προέρχεται από ανθρώπινη ανάγκη το αντιμετωπίζω με κατανόηση και συγκίνηση. Μεγαλώνοντας ακόμα περισσότερο. Είμαι πλέον πιο ανοιχτή στο να μην βλέπω μόνο τη δική μου οπτική γωνία για τη ζωή. Η ανάγκη να “παγώσει” ο χρόνος σίγουρα αναδύεται μέσα από το βίωμα και το φόβο της απώλειας. Αυτό είναι το τραύμα του ήρωά μας, του δικού μας Αρχιτέκτονα, που το αποφασίσαμε μέσα από τη δημιουργική συνεργασία μας με τον Γιώργο Παπαπαύλου και που τόσο υπέροχα ερμηνεύει.

6. Ποια από τις μικρές “παραβιάσεις” είναι η πιο πολιτική πράξη μέσα στο έργο;

Όλο το έργο είναι μια αλληγορία για την εξουσία και τις σχέσεις. Οπότε θα έλεγα ότι κάθε οδηγία που βιώνεται από το ζευγάρι ως “παραβίαση” είναι αφορμή για πολιτική σκέψη αφού προκαλεί σκέψεις και προβληματισμούς σχετικά με το πόσο κανείς επιτρέπει αυτές τις παραβιάσεις και πού και πώς βάζει τα όρια.

7. Οι σύγχρονες ζωές μας κατοικούνται περισσότερο από κανόνες παρά από ανθρώπους;

Με απασχόλησε το πώς οι άνθρωποι φτιάχνουν “ανθρώπινους” κανόνες. Και τώρα και πάντα, βλέπουμε ανθρώπους να υποφέρουν ή να βασανίζονται από ανθρώπους. Αυτό που με απασχολεί είναι περισσότερο από πού και πώς ξεκινά αυτό. Κάτι μικρό που το αφήνουμε να συμβαίνει, αποκτά τεράστιες προεκτάσεις, καταστροφικές. Πρέπει να μάθουμε να λέμε “όχι”, “ως εδώ”, “δε θέλω”, “δε μπορώ”. Για εμάς και για τους άλλους. Και οφείλουμε αυτό να το καλλιεργήσουμε ως στάση ζωής στα παιδιά από μικρή ηλικία.

8. «Οι τοίχοι μόνο μένουν». Ήττα της ζωής ή ειρωνική διαπίστωση;

Είναι ένας κοινός τόπος που μας ενώνει. Μια φράση απλή που συνοψίζει το εφήμερο της ζωής. Προσωπικά πιστεύω ότι ούτε οι τοίχοι μένουν. Ή, τέλος πάντων, ας μείνει στο τώρα μας ό,τι μας δίνει χαρά κι αγάπη.

Συντελεστές

Σκηνοθεσία: Ζωή Ξανθοπούλου
Δραματουργική επεξεργασία: Ζωή Ξανθοπούλου – Γιώργος Παπαπαύλου
Παίζουν: Γιώργος Παπαπαύλου, Θεόφιλος Μακρής, Μαρίνα Φλωροπούλου
Κίνηση: Μαρίζα Τσίγκα
Σκηνικά – Κοστούμια: Γιώργος Λυντζέρης
Πρωτότυπη Μουσική / Ενορχήστρωση: Γιώργος Ατσικνούδας
Φωτισμοί: Κατερίνα Σαλταούρα
Φωτογραφίες: Αναστασία Γιαννάκη
Υπεύθυνη Επικοινωνίας: Μαρίκα Αρβανιτοπούλου | Art Ensemble
Παραγωγή: ΑΜΚΕ – ATHENIAN CULTURAL ASSOCIATION
Οργάνωση / Διεύθυνση παραγωγής: Αλέξανδρος Αποστολάκης