Τεκμαρτή φορολόγηση: Ποιοι ελεύθεροι επαγγελματίες κερδίζουν από την κατάργηση των κριτηρίων του τζίρου και του προσωπικού

Τέσσερις στους δέκα ελεύθερους επαγγελματίες αναμένεται να δουν ουσιαστική ελάφρυνση από τις διορθώσεις στο σύστημα της τεκμαρτής φορολόγησης, όπως ανακοινώθηκαν από τον πρωθυπουργό στη ΔΕΘ. Η κατάργηση των προσαυξήσεων που συνδέονταν με τον αριθμό εργαζομένων και τη σύγκριση του ετήσιου τζίρου με τον μέσο όρο του ΚΑΔ αλλάζει τον λογαριασμό για χιλιάδες επιτηδευματίες. Για περίπου 155.000 από τους 390.000 που «πιάνουν» κάθε χρόνο τα τεκμήρια, η τεκμαρτή φορολόγηση θα γίνει ηπιότερη από το φορολογικό έτος 2024 (εκκαθάριση 2027), περιορίζοντας αισθητά τον φόρο που θα κληθούν να πληρώσουν.

Τεκμαρτή φορολόγηση: Τι αλλάζει και για ποιους

– Καταργείται η προσαύξηση 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας. Μέχρι σήμερα, η ύπαρξη μισθωτών επιβάρυνε το τεκμαρτό εισόδημα, τιμωρώντας ουσιαστικά όσους δημιουργούν θέσεις εργασίας.
– Καταργείται η προσαύξηση 5% της διαφοράς ανάμεσα στον τζίρο της επιχείρησης και τον μέσο τζίρο του αντίστοιχου ΚΑΔ. Έτσι, δεν «χρεώνεται» πλέον ένας επαγγελματίας επειδή αποδίδει καλύτερα από τον μέσο όρο του κλάδου.

Παρότι το μέτρο είναι σημαντικό, ο αριθμός των ωφελούμενων είναι μικρότερος από το σύνολο όσων υπάγονται σε τεκμήρια. Οι περισσότεροι αυτοαπασχολούμενοι δεν απασχολούν προσωπικό (περίπου 560.000 δεν έχουν μισθωτούς), ενώ 100.000–120.000 δηλώνουν τζίρο υψηλότερο από τον μέσο όρο του κλάδου τους. Σε κάθε περίπτωση, όμως, οι δύο καταργήσεις αποκαθιστούν μια στρέβλωση: ένας φορολογικά συνεπής επαγγελματίας δεν θα επιβαρύνεται τεκμαρτά μόνο και μόνο επειδή έχει εργαζόμενους ή επειδή είναι πιο παραγωγικός από τον μέσο όρο.

Πότε θα φανεί το όφελος και τι άλλο αλλάζει

Οι διορθώσεις στην τεκμαρτή φορολόγηση αφορούν τα εισοδήματα του τρέχοντος έτους και θα αποτυπωθούν στην εκκαθάριση των δηλώσεων που θα υποβληθούν το 2027. Την ίδια χρονιά θα φανούν και τα οφέλη από τις ήδη νομοθετημένες μειώσεις στους φορολογικούς συντελεστές, οι οποίες ισχύουν για τα εισοδήματα που αποκτώνται από φέτος. Άρα, η ελάφρυνση για πολλούς θα είναι διπλή: και από τις αλλαγές στα τεκμήρια και από την ευνοϊκότερη κλίμακα.

Σημειώνεται ότι από το φορολογικό έτος 2027 μειώνεται και η προκαταβολή φόρου για ατομικές επιχειρήσεις από 55% σε 50%. Τα εισοδήματα του 2027 θα επιβαρυνθούν με προκαταβολή 50%, ενώ για τα εισοδήματα του 2026 διατηρείται το 55%.

Τι παραμένει ως «ελάχιστη βάση»

Η ελάχιστη βάση τεκμαρτού εισοδήματος παραμένει ο κατώτατος μισθός προσαυξημένος με τις τριετίες. Η λογική είναι απλή: δεν μπορεί ένας επαγγελματίας να δηλώνει ελάχιστο εισόδημα χαμηλότερο από ό,τι λαμβάνει ένας μισθωτός αμειβόμενος με τον κατώτατο. Η διατήρηση αυτής της βάσης λειτουργεί ως κατώφλι, ανεξάρτητα από τις λοιπές διορθώσεις στην τεκμαρτή φορολόγηση.

Παράδειγμα: Καφέ με προσωπικό και μεγάλη μισθοδοσία

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση καφέ με 15 χρόνια λειτουργίας, 5 εργαζόμενους και ετήσια μισθοδοσία 105.000 ευρώ. Με το προηγούμενο καθεστώς, το τεκμαρτό εισόδημα υπολογιζόταν στα 27.244 ευρώ και ο φόρος στα 4.783 ευρώ. Με τις νέες ρυθμίσεις, η βάση περιορίζεται στα 16.744 ευρώ και ο φόρος πέφτει στα 2.249 ευρώ. Το όφελος αγγίζει τα 2.534 ευρώ, δηλαδή μείωση φορολογικής επιβάρυνσης περίπου 53%. Το παράδειγμα καταδεικνύει πώς η κατάργηση των δύο προσαυξήσεων αποσυνδέει τον φόρο από το ύψος της μισθοδοσίας και την επίδοση έναντι του κλαδικού μέσου όρου.

Έκπτωση 50% για μικρούς οικισμούς

Διευρύνεται η ευνοϊκή ρύθμιση για επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε μικρούς οικισμούς: το όριο ανεβαίνει από 1.500 σε 2.000 κατοίκους. Για όσους εντάσσονται στη συγκεκριμένη κατηγορία, τα τεκμήρια μειώνονται κατά 50%. Η έκπτωση δεν αφορά το σύνολο της περιφέρειας, αλλά μόνο επιχειρήσεις εγκατεστημένες σε μικρά χωριά και κοινότητες που πληρούν το πληθυσμιακό κριτήριο.

Στο μεταξύ, η γεωγραφική κατανομή των ατομικών επιχειρήσεων παραμένει ανισομερής: στην Αττική δραστηριοποιείται περίπου το 39% (περίπου 272.000), ενώ το 61% (περίπου 425.500) έχουν έδρα στην περιφέρεια, με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση στην Κεντρική Μακεδονία (16%). Η στοχευμένη μείωση τεκμηρίων για μικρούς οικισμούς στοχεύει να στηρίξει πιο αραιοκατοικημένες περιοχές.

Ειδική ρύθμιση για εκμεταλλευτές ταξί

Προβλέπονται διορθώσεις και για τον κλάδο των ταξί. Το τεκμήριο προσαρμόζεται πλέον στο πραγματικό ποσοστό ιδιοκτησίας του οχήματος. Αν ένας επαγγελματίας κατέχει το 50% ενός ταξί, το τεκμήριο υπολογίζεται αναλόγως, αντί να αντιμετωπίζεται σαν να εκμεταλλεύεται ολόκληρο το όχημα. Επιπλέον, εξαιρούνται από το τεκμήριο τα ανήλικα τέκνα έως 18 ετών που έχουν άδεια ταξί, περιπτώσεις που συχνά προκύπτουν από κληρονομική διαδοχή.

Τι να προσέξουν οι επαγγελματίες μέχρι την εκκαθάριση

– Να διατηρούν τεκμηριωμένα στοιχεία για μισθοδοσία και τζίρο, παρότι οι σχετικές προσαυξήσεις καταργούνται, ώστε να αποφευχθούν ασάφειες σε ελέγχους.
– Να ελέγξουν αν η έδρα τους εμπίπτει στον ορισμό «μικρού οικισμού» έως 2.000 κατοίκους, ώστε να αξιοποιήσουν την έκπτωση 50% στα τεκμήρια.
– Να προγραμματίσουν ταμειακά τη μετάβαση στη χαμηλότερη προκαταβολή φόρου από το 2027.
– Να υπολογίσουν εγκαίρως την επίδραση των μειωμένων φορολογικών συντελεστών στα καθαρά τους αποτελέσματα, μαζί με τις αλλαγές στην τεκμαρτή φορολόγηση.