Σκληραίνει η διαπραγμάτευση για τη φορολογία στα τσιγάρα

Σκληραίνει η διαπραγμάτευση για την αύξηση της φορολογίας στα τσιγάρα, καθώς οι συζητήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο εισέρχονται σε κρίσιμη φάση. Η αναθεώρηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα καπνικά προϊόντα μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές ανατιμήσεις, με τους εκπροσώπους των εμπόρων να προειδοποιούν ότι η τιμή ενός πακέτου στην Ελλάδα θα μπορούσε να φτάσει περίπου στα 6,5 ευρώ, εφόσον υιοθετηθεί μια σταδιακή προσέγγιση.

Παράλληλα, στο τραπέζι έχει βρεθεί και το ενδεχόμενο πολύ υψηλότερων τιμών, ακόμη και έως τα 13 ευρώ ανά πακέτο, στην περίπτωση που εφαρμοστούν οι ανώτατοι φορολογικοί συντελεστές. Ωστόσο, η τελική απόφαση δεν έχει ακόμη ληφθεί, ενώ σημαντικές διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών καθυστερούν την ολοκλήρωση της διαδικασίας.

Η φορολογία στα τσιγάρα στο επίκεντρο του Ecofin

Το ζήτημα συζητήθηκε στη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις 9 Νοεμβρίου 2026. Αντικείμενο της συζήτησης ήταν η συνολική επικαιροποίηση του ευρωπαϊκού πλαισίου για τη φορολογία στα τσιγάρα και στα υπόλοιπα καπνικά προϊόντα.

Τα κράτη-μέλη συμφώνησαν επί της αρχής στην ανάγκη αναθεώρησης της ισχύουσας νομοθεσίας. Ωστόσο, η τελική έγκριση της πρότασης παραμένει σε εκκρεμότητα, καθώς η Μάλτα άσκησε βέτο, εμποδίζοντας την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι οι διαφορές μεταξύ των χωρών παραμένουν σημαντικές, καθώς κάθε κράτος καλείται να σταθμίσει τα δημοσιονομικά οφέλη, τις κοινωνικές επιπτώσεις και τον κίνδυνο ενίσχυσης της παράνομης αγοράς.

Όπως ανέφερε ο πρόεδρος της Ένωσης Καπνοπωλών, Ψιλικών και Ενοικιαστών Περιπτέρων Μακεδονίας, Κώστας Ιακώβου, μιλώντας στην ΕΡΤ, οι σχετικές συζητήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και περίπου δύο χρόνια. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι διαπραγματεύσεις στο Ecofin ενδέχεται να ολοκληρωθούν μέσα στον επόμενο μήνα, με τις πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας να παραμένουν αυξημένες.

Πόσο μπορεί να αυξηθεί η τιμή του πακέτου

Ο κ. Ιακώβου εκτίμησε ότι τελικά θα υπάρξει συμφωνία για την αύξηση της φορολογίας, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η εφαρμογή της θα πρέπει να γίνει με προσεκτικό και σταδιακό τρόπο. Όπως εξήγησε, μια τιμή της τάξης των 13 ευρώ ανά πακέτο θα μπορούσε να προκύψει μόνο εφόσον επιλεγούν οι υψηλότεροι δυνατοί φορολογικοί συντελεστές.

Για την ελληνική αγορά, ο ίδιος τάχθηκε υπέρ μιας πιο ήπιας προσαρμογής. Με χαμηλότερους συντελεστές και σταδιακές αυξήσεις, η τιμή ενός πακέτου θα μπορούσε να διαμορφωθεί περίπου στα 6,5 ευρώ. Η πρόταση αυτή θεωρείται πιο διαχειρίσιμη για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις, χωρίς να προκαλεί απότομη μετατόπιση της ζήτησης προς παράνομα προϊόντα.

Σε ό,τι αφορά το χρονοδιάγραμμα, ο πρόεδρος της Ένωσης επικαλέστηκε σχετική δήλωση του υπουργού Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη, σύμφωνα με την οποία υπάρχει περιθώριο για σταδιακή εφαρμογή των αλλαγών έως το 2036. Το μεγάλο χρονικό περιθώριο θα μπορούσε να επιτρέψει στην αγορά να προσαρμοστεί, αλλά και στην Πολιτεία να ενισχύσει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς πριν από την πλήρη εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων.

Ο φόβος για αύξηση του λαθρεμπορίου

Η βασικότερη ανησυχία των επαγγελματιών του κλάδου αφορά τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει μια απότομη αύξηση στη φορολογία στα τσιγάρα. Ο Κώστας Ιακώβου προειδοποίησε ότι μια μεγάλη ανατίμηση δεν θα περιοριστεί στην επίσημη αγορά, αλλά ενδέχεται να ενισχύσει σημαντικά το λαθρεμπόριο καπνικών προϊόντων.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε την περίοδο της πρώτης τρόικας, όταν μέσα σε περίπου τρία χρόνια η φορολογική επιβάρυνση αυξήθηκε από το 65% στο 95%. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, το λαθρεμπόριο τσιγάρων στην ελληνική αγορά φέρεται να αυξήθηκε τότε από περίπου 3% σε 25%.

Μια τέτοια εξέλιξη έχει πολλαπλές συνέπειες. Το Δημόσιο χάνει φορολογικά έσοδα, οι νόμιμες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αθέμιτο ανταγωνισμό και οι καταναλωτές αποκτούν ευκολότερη πρόσβαση σε προϊόντα που δεν υπόκεινται στους ίδιους ελέγχους ποιότητας και ασφάλειας. Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε αύξηση της φορολογίας στα τσιγάρα θα πρέπει να συνοδευτεί από αποτελεσματικό σχέδιο αντιμετώπισης της παράνομης διακίνησης.

Πιέσεις στα περίπτερα και τα καταστήματα ψιλικών

Οι επιπτώσεις δεν αφορούν μόνο τους καταναλωτές. Ο κλάδος των περιπτέρων, των ψιλικών και των μικρών εμπορικών καταστημάτων εκτιμά ότι μια μεγάλη φορολογική επιβάρυνση θα μπορούσε να περιορίσει περαιτέρω τον τζίρο και τα περιθώρια κέρδους.

Ο κ. Ιακώβου υπενθύμισε ότι κατά την προηγούμενη περίοδο αυξήσεων έκλεισαν πολλά περίπτερα και καταστήματα ψιλικών, ενώ χάθηκαν θέσεις εργασίας. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο επειδή μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων του κλάδου είναι ατομικές και στηρίζεται σε περιορισμένα περιθώρια κέρδους.

Σήμερα, το κέρδος από την πώληση καπνικών προϊόντων κυμαίνεται, σύμφωνα με τον ίδιο, από 2% έως 8%, με τον μέσο όρο να βρίσκεται περίπου στο 4%-5%. Μια νέα αύξηση της φορολογίας στα τσιγάρα δεν μεταφράζεται επομένως απαραίτητα σε αντίστοιχη αύξηση του κέρδους για τους επαγγελματίες. Αντίθετα, μπορεί να μειώσει τις πωλήσεις και να καταστήσει δυσκολότερη τη λειτουργία πολλών μικρών επιχειρήσεων.

Η τελική συμφωνία σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα κρίνει το ύψος και τον ρυθμό των αλλαγών. Σε κάθε περίπτωση, η φορολογία στα τσιγάρα θα πρέπει να προσαρμοστεί με τρόπο που να προστατεύει τα δημόσια έσοδα, να περιορίζει το λαθρεμπόριο και να μην επιβαρύνει δυσανάλογα την αγορά και τους επαγγελματίες του κλάδου.