Προς αύξηση τα τιμολόγια ρεύματος μετά την άνοδο στη χονδρική

Με άνοδο περίπου 17 ευρώ/MWh κλείνει ο Ιούλιος στη χονδρική ηλεκτρικού ρεύματος, εξέλιξη που μεταφράζεται σε αυξημένη πίεση για τα τιμολόγια λιανικής τον επόμενο μήνα. Τον Ιούνιο η μέση τιμή στη χονδρική κινήθηκε γύρω στα 93 ευρώ/MWh, ενώ τον Ιούλιο ανέβηκε στα 110 ευρώ/MWh. Η διαφορά αυτή δεν είναι τυχαία: συνδέεται αφενός με την κορύφωση της εποχικής ζήτησης (κλιματιστικά, αυξημένη κατανάλωση σε τουριστικές περιοχές) και αφετέρου με την αναζωπύρωση της ανησυχίας στις διεθνείς αγορές καυσίμων, που επηρεάζει άμεσα το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Παρότι η τιμή των 110 ευρώ/MWh θεωρείται αισθητά χαμηλότερη σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές, όταν σε αντίστοιχες περιόδους η χονδρική ηλεκτρικού ρεύματος ξεπερνούσε ακόμη και τα 200 ευρώ/MWh, το σημερινό περιβάλλον παραμένει εύθραυστο. Η αγορά δεν κινείται μόνο με βάση το «τι έγινε τον τελευταίο μήνα», αλλά κυρίως με βάση το «τι αναμένεται να γίνει μετά». Κι αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα είναι που οδηγεί τους προμηθευτές να προεξοφλούν κινδύνους, αντί να τους απορροφούν.

Χονδρική ηλεκτρικού ρεύματος: γιατί ανεβαίνει και τι σημαίνει για τον Αύγουστο

Η μετάβαση από τη χονδρική στη λιανική δεν είναι αυτόματη, όμως είναι άμεση. Οι προμηθευτές καλούνται να ανακοινώσουν νέα τιμολόγια για τον Αύγουστο, και η «λογική» της αγοράς δείχνει πως θα υπάρξει άνοδος — μικρή ή μεγαλύτερη, ανάλογα με την εμπορική πολιτική κάθε εταιρείας και τις εκτιμήσεις της για τη συνέχεια.

Σε μια πλήρως ομαλή συγκυρία, δεν θα ήταν απίθανο να δούμε κάποιους προμηθευτές να κρατούν σταθερές τις χρεώσεις για έναν μήνα, απορροφώντας μέρος της αύξησης. Όμως η ελληνική αγορά, όπως και οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές, επηρεάζεται άμεσα από τον πόλεμο και τις ευρύτερες γεωπολιτικές αναταράξεις που έχουν προκαλέσει έντονες διακυμάνσεις στις τιμές των καυσίμων.

Το φυσικό αέριο, που παραμένει κρίσιμο καύσιμο για την ηλεκτροπαραγωγή, κινείται επίμονα λίγο πριν τα 60 ευρώ/MWh στην Ευρώπη, έχοντας σχεδόν διπλασιαστεί μέσα σε έναν χρόνο. Αυτό από μόνο του λειτουργεί ως μηχανισμός «μετακύλισης κόστους» προς την ηλεκτρική ενέργεια, καθώς κάθε ανοδική κίνηση στο αέριο περνά — άλλοτε γρήγορα κι άλλοτε σταδιακά — στη χονδρική ηλεκτρικού ρεύματος.

Παράλληλα, τα προθεσμιακά συμβόλαια ηλεκτρισμού σε πολλές χώρες δείχνουν σημαντική άνοδο από τώρα μέχρι τον Νοέμβριο. Η εικόνα αυτή ενισχύει το αφήγημα της στενότητας που φοβούνται οι αγορές για το φθινόπωρο και τον χειμώνα, ειδικά όταν συνυπολογίζονται τα περιορισμένα αποθέματα φυσικού αερίου που έχει συγκεντρώσει μέχρι σήμερα η Ε.Ε. ενόψει της χειμερινής περιόδου. Με απλά λόγια: οι προμηθευτές δεν κοιτούν μόνο τον Ιούλιο, αλλά βλέπουν μπροστά τους μια διαδρομή με αυξημένο ρίσκο.

Το αποτέλεσμα είναι ένα τοπίο που σταδιακά μπορεί να γίνει πιο απαιτητικό για τα ενεργειακά, εκτός αν υπάρξει ουσιαστική αποκλιμάκωση στη διεθνή κρίση και ειδικά στη Μέση Ανατολή, που επηρεάζει την ψυχολογία της αγοράς και τις τιμές ενέργειας.

Η νέα ευρωπαϊκή οδηγία και τι αλλάζει στα σταθερά συμβόλαια

Στη λιανική, την ίδια στιγμή, τρέχουν θεσμικές αλλαγές. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχωρά στην ενσωμάτωση της νέας ευρωπαϊκής οδηγίας στο εθνικό δίκαιο, με στόχο να ενισχυθεί η σταθερότητα και η διαφάνεια στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Ένα βασικό σημείο της οδηγίας αφορά την καλύτερη διαχείριση κινδύνου από την πλευρά των προμηθευτών, ειδικά για τα σταθερά συμβόλαια. Προβλέπεται η χρήση εργαλείων αντιστάθμισης/αντασφάλισης (hedging), ώστε οι εταιρείες να μπορούν να «κλειδώνουν» μέρος του κόστους τους και να περιορίζουν τις απότομες μεταβολές που τελικά χτυπούν τον καταναλωτή. Στην ελληνική αγορά τα εργαλεία αυτά δεν αξιοποιούνται ακόμη τόσο ευρέως όσο σε πιο ώριμες αγορές, όμως η κατεύθυνση είναι σαφής: περισσότερη ευστάθεια και λιγότερες εκπλήξεις.

Παράλληλα, η οδηγία βάζει πιο συγκεκριμένους ορισμούς για το τι σημαίνει «σταθερό συμβόλαιο ρεύματος» και πώς αυτό πρέπει να παρουσιάζεται στον καταναλωτή. Η τυποποίηση της πληροφόρησης και η αποσαφήνιση των όρων επικοινωνίας θεωρούνται κρίσιμα βήματα, ώστε ο πολίτης να συγκρίνει πραγματικά ισοδύναμες επιλογές και να μην παραπλανάται από ασαφείς περιγραφές.

Τέλος, επιδιώκεται να δοθεί στους καταναλωτές η δυνατότητα πολλαπλών συμβάσεων με περισσότερο από έναν μετρητή, εφόσον το επιθυμούν. Πρόκειται για αλλαγή που μπορεί να φανεί χρήσιμη σε όσους έχουν περισσότερες από μία παροχές (π.χ. κύρια κατοικία και εξοχικό) ή επιθυμούν διαφορετική στρατηγική προμήθειας ανά σημείο κατανάλωσης.

Τι να περιμένουν οι καταναλωτές

Το επόμενο διάστημα, οι εξελίξεις θα καθοριστούν από δύο παράγοντες: από το πού θα σταθεροποιηθεί η χονδρική ηλεκτρικού ρεύματος και από το αν οι διεθνείς τιμές καυσίμων θα συνεχίσουν την ανοδική πορεία ή θα δείξουν σημάδια εκτόνωσης. Οι ανακοινώσεις των προμηθευτών για τα τιμολόγια του Αυγούστου θα λειτουργήσουν ως πρώτο «τεστ» για το πόσο γρήγορα μεταφέρεται η αύξηση στη λιανική, αλλά και για το αν η αγορά έχει περιθώριο να απορροφήσει μέρος του κόστους.

Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση δεν αφορά μόνο τις τιμές του επόμενου μήνα. Αφορά το πώς θωρακίζεται η αγορά απέναντι στην αστάθεια, πώς βελτιώνεται η διαφάνεια στα συμβόλαια και πώς μπορεί να υπάρξει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα για τον καταναλωτή. Και σε αυτό το πλαίσιο, τόσο η πορεία της χονδρικής ηλεκτρικού ρεύματος όσο και οι αλλαγές που φέρνει η νέα ευρωπαϊκή οδηγία θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το ενεργειακό τοπίο των επόμενων μηνών.