Πετρέλαιο και φυσικό αέριο στα ύψη – Ανησυχίες για τις επιπτώσεις της κρίσης σε Μέση Ανατολή και Ουκρανία

Νέες πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας προκαλούν οι πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, με το Brent να ξεπερνά την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2026 τα 109 δολάρια το βαρέλι και το αμερικανικό WTI να κινείται πάνω από τα 100 δολάρια για πρώτη φορά από τις 21 Σεπτεμβρίου, ενώ η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου αντιμετωπίζει αυξημένο κόστος και χαμηλά αποθέματα ενόψει του χειμώνα.

Οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, οι απειλές για τις θαλάσσιες μεταφορές και η αβεβαιότητα γύρω από τη συνέχεια των εξαγωγών πετρελαίου εντείνουν τις ανησυχίες για την επάρκεια του εφοδιασμού. Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών συζητήσεων την ενεργειακή ασφάλεια, ενώ αυξάνει τις πιέσεις σε επιχειρήσεις, νοικοκυριά και κυβερνήσεις. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent ενισχύονταν κατά 3,2%, στα 109,34 δολάρια ανά βαρέλι. Την ίδια ώρα, το αμερικανικό αργό WTI κατέγραφε άνοδο 2,8%, στα 100,67 δολάρια το βαρέλι. Σε εβδομαδιαία βάση, το Brent κατέγραφε άνοδο 4,1%, ενώ το WTI ενισχυόταν κατά 8,6%. Οι επενδυτές αξιολογούν τις νέες απειλές για την προσφορά πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, καθώς και τις δυνατότητες της Ρωσίας να συνεχίσει τις εξαγωγές πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων.

Οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ

Οι ανησυχίες για τον εφοδιασμό αυξήθηκαν μετά την εντατικοποίηση των επιθέσεων στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ κατά τις τελευταίες δέκα ημέρες. Το Ιράν ανακοίνωσε ότι ενισχύει τα πλήγματά του, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για απάντηση στον αμερικανικό αποκλεισμό των λιμανιών του και στις αυστηρότερες κυρώσεις που επιβλήθηκαν τον προηγούμενο μήνα. Αναλυτές της Kpler ανέφεραν ότι η κλιμάκωση των ιρανικών επιθέσεων προκάλεσε σημαντική μείωση στις ροές αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο. Οι ίδιοι εκτίμησαν ότι η αποκατάσταση των ροών θα είναι πιο αργή και λιγότερο ομαλή, εάν δεν επιτευχθεί συνολική πολιτική συμφωνία. Παράλληλα, οι Χούθι της Υεμένης εξαπέλυσαν την Πέμπτη πυραυλική επίθεση εναντίον του συγκροτήματος του προεδρικού μεγάρου στο Άντεν. Από την επίθεση έχασαν τη ζωή τους πέντε άνθρωποι, γεγονός που προσέθεσε έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας στην ευρύτερη περιοχή και στις θαλάσσιες μεταφορές.

Νέα επίθεση σε ρωσικό διυλιστήριο

Στις πιέσεις που προέρχονται από τη Μέση Ανατολή προστέθηκαν οι εξελίξεις στην Ουκρανία, όπου νέα επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη έπληξε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις. Πηγές που επικαλείται το Reuters ανέφεραν ότι το διυλιστήριο του Ριαζάν στη Ρωσία ανέστειλε τη λειτουργία βασικής μονάδας απόσταξης αργού πετρελαίου, μετά από επίθεση με drone στην περιοχή την Πέμπτη. Η επίθεση σημειώθηκε μετά τη δήλωση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι το Κίεβο εγκαταλείπει την εκεχειρία για τις ενεργειακές εγκαταστάσεις, την οποία είχε ανακοινώσει ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. Ο κ. Ζελένσκι άσκησε επίσης κριτική στην προθυμία της Ουάσινγκτον να προχωρήσει σε συμφωνίες με τη Μόσχα. Η στενότητα στην προσφορά ντίζελ είχε ήδη οδηγήσει τα περιθώρια διύλισης έως και στα 95 δολάρια ανά βαρέλι τον Σεπτέμβριο, σύμφωνα με το Reuters. Η εξέλιξη αποτυπώνει τις πιέσεις που προκαλούν στις ενεργειακές αγορές οι παράλληλες συγκρούσεις στην Ουκρανία και το Ιράν.

Αποδέσμευση καυσίμων από τα αποθέματα

Μπροστά στον κίνδυνο περαιτέρω ανατιμήσεων, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας συμφώνησε την Πέμπτη στην αποδέσμευση περισσότερων από 20 εκατομμυρίων βαρελιών καυσίμων στην αγορά. Παράλληλα, το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι ζητά προτάσεις για τη διάθεση έως και 17 εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου μέσω ανταλλαγών από τα στρατηγικά αποθέματα των Ηνωμένων Πολιτειών. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη διεθνή συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Μάρτιο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του πολέμου με το Ιράν στις τιμές των καυσίμων. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν δεσμευτεί να διαθέσουν μέσω δανεισμού 172 εκατομμύρια βαρέλια από τα στρατηγικά τους αποθέματα. Η συμφωνία περιλαμβάνει περίπου 30 χώρες του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας και προβλέπει συνολική αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών από αποθέματα σε παγκόσμιο επίπεδο. Την ίδια ώρα, η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο να χαλαρώσει τους περιορισμούς για δεξαμενόπλοια του λεγόμενου «σκιώδους στόλου». Στόχος της κίνησης είναι, σύμφωνα με το υλικό, να αυξηθεί η διαθεσιμότητα πλοίων και να περιοριστεί το ιδιαίτερα υψηλό κόστος μεταφοράς πετρελαίου. Οι ναύλοι των μεγαλύτερων πετρελαιοφόρων, γνωστών ως VLCC, υποχώρησαν αυτή την εβδομάδα από τα ιστορικά υψηλά επίπεδά τους, σύμφωνα με το Reuters. Παρά τη μείωση, παρέμειναν κοντά στα επίπεδα-ρεκόρ που είχαν καταγραφεί εξαιτίας των πολεμικών συγκρούσεων.

Χαμηλά τα αποθέματα φυσικού αερίου

Στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, οι πιέσεις παραμένουν έντονες ενόψει της χειμερινής περιόδου. Τα αποθέματα βρίσκονται χαμηλότερα από τα συνήθη επίπεδα, ενώ οι ανησυχίες για τη διαθεσιμότητα φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου, γνωστού ως LNG, επηρεάζουν τις τιμές. Η ενεργειακή κρίση βρέθηκε στο επίκεντρο της συνόδου κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξετάζουν τρόπους αντιμετώπισης του αυξημένου ενεργειακού κόστους και των επιπτώσεών του στην οικονομία. Η άνοδος των τιμών των καυσίμων, εξαιτίας των πολέμων στο Ιράν και την Ουκρανία, έχει εντείνει τις οικονομικές ανησυχίες στην Ευρώπη. Οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν πρόσθετες πιέσεις καθώς επιχειρούν να περιορίσουν το κόστος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Η ταυτόχρονη πίεση στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου διαμορφώνει ένα δύσκολο περιβάλλον για την ευρωπαϊκή οικονομία. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις διατηρούν υψηλό το ενεργειακό κόστος και αυξάνουν την αβεβαιότητα για την πορεία των τιμών τους επόμενους μήνες.