«Παράθυρο» για μοντέλο 120 δόσεων στις εξοφλήσεις παλιών χρεών

Μπορεί η ρύθμιση των 72 δόσεων να είναι σήμερα το βασικό «εργαλείο» για την τακτοποίηση συγκεκριμένων παλιών οφειλών, ωστόσο στο οικονομικό επιτελείο έχει ανοίξει ένα ουσιαστικό «παράθυρο» για ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο αποπληρωμής. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται το ενδεχόμενο ενός μοντέλου που, σε ειδικές περιπτώσεις, θα μπορούσε να δίνει ακόμη περισσότερες δόσεις, με τον αριθμό 120 να λειτουργεί μέχρι στιγμής ως θεωρητικό όριο. Η λέξη-κλειδί εδώ είναι η εξατομίκευση: δεν εξετάζεται (τουλάχιστον προς το παρόν) μια οριζόντια, γενικευμένη ρύθμιση για όλους, αλλά μια προσέγγιση που θα «κουμπώνει» πάνω στη δυνατότητα πληρωμής του κάθε οφειλέτη.

Αυτή η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερο βάρος τώρα που ενεργοποιήθηκε η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων, η οποία αφορά ληξιπρόθεσμες οφειλές έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2023, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Παράλληλα, για χρέη που δημιουργούνται από το 2024 και μετά, ισχύει η πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων. Άρα, το ενδεχόμενο για περισσότερες δόσεις —με «ταβάνι» τις 120— αφορά μια διαφορετική λογική παρέμβασης και δεν πρέπει να συγχέεται με το πλαίσιο που εφαρμόζεται ήδη.

Πώς και γιατί συζητείται ένα πιο ευέλικτο μοντέλο

Το ενδιαφέρον για ένα σχήμα που θα μπορούσε να φτάνει έως τις 120 δόσεις δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Ήδη από τον Μάρτιο είχε παρουσιαστεί κυβερνητικός σχεδιασμός για ένα πιο προσωποποιημένο μοντέλο ρύθμισης οφειλών, ειδικά προς τον ΕΦΚΑ, το οποίο θα βασίζεται σε πραγματικά δεδομένα και όχι σε μια ενιαία «συνταγή» για όλους.

Σύμφωνα με τη λογική που είχε περιγραφεί, οι δόσεις δεν θα καθορίζονται απλώς από το ύψος του χρέους, αλλά και από μια συνολικότερη εικόνα του οφειλέτη. Ενδεικτικά, θα μπορούσαν να λαμβάνονται υπόψη:

– η συναλλακτική συμπεριφορά (αν πληρώνει συνεπώς τρέχουσες υποχρεώσεις, αν έχει ιστορικό αθέτησης κ.λπ.),
– τα οικονομικά στοιχεία της επιχείρησης ή του επαγγελματία (εισόδημα, τζίρος, ρευστότητα),
– η προοπτική βιωσιμότητας (αν η επιχείρηση μπορεί ρεαλιστικά να «σταθεί» και να εξυπηρετήσει ρύθμιση μεσοπρόθεσμα).

Με βάση τέτοια κριτήρια, ο αριθμός των δόσεων θα μπορούσε —θεωρητικά— να κυμαίνεται από 48 έως 120 ή ακόμη και παραπάνω. Αυτό σημαίνει ότι οι 120 δόσεις δεν έχουν τεθεί ως μια νέα ρύθμιση-«πακέτο» για όλους, αλλά ως πιθανή επιλογή για όσους μπορούν να τεκμηριώσουν πραγματική αδυναμία εξυπηρέτησης σε πιο στενά χρονικά πλαίσια.

Η ρύθμιση των 72 δόσεων που ισχύει σήμερα

Η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων αφορά οφειλές προς τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης για χρονικές περιόδους έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Για να ενταχθεί κάποιος, απαιτείται οι οφειλές:

– να μην ήταν ήδη ρυθμισμένες στις 21 Απριλίου 2026 ή
– να μην έχουν ενταχθεί σε άλλη ρύθμιση μέχρι την υποβολή της αίτησης.

Η προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων φτάνει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, δίνοντας χρόνο σε επιχειρήσεις και επαγγελματίες να οργανώσουν τα οικονομικά τους και να αξιολογήσουν αν τους συμφέρει η ένταξη.

Για νεότερες οφειλές, από 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά, η βασική επιλογή παραμένει η πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων. Συνεπώς, το πιθανό σενάριο για 120 δόσεις αφορά ένα άλλο «επίπεδο» πολιτικής: θα προϋπέθετε νέα δομή, νέους κανόνες και διαφορετική φιλοσοφία εφαρμογής.

Γιατί επιστρέφει η συζήτηση για περισσότερες δόσεις

Ο λόγος που η κουβέντα για περισσότερες δόσεις επανέρχεται σταθερά είναι το τεράστιο απόθεμα ληξιπρόθεσμων χρεών. Ενδεικτικά, οι οφειλές προς τον ΕΦΚΑ έχουν φτάσει τα 50,68 δισ. ευρώ, γεγονός που καθιστά κρίσιμο το ερώτημα: ποιο μοντέλο ρύθμισης αυξάνει πραγματικά την εισπραξιμότητα, χωρίς να δημιουργεί αίσθηση «εύκολου δρόμου» για όλους ανεξαιρέτως;

Παράλληλα, φορείς της αγοράς έχουν ζητήσει ανοιχτά νέα ρύθμιση που να φτάνει έως 120 δόσεις, υποστηρίζοντας ότι έτσι περισσότεροι οφειλέτες θα μπορέσουν να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους άρα και το Δημόσιο να εισπράξει περισσότερα στην πράξη. Ο Εμπορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης έχει τονίσει ότι οι 120 δόσεις είναι αναγκαίες, σημειώνοντας πως «ο εμπορικός κόσμος δεν ζητά διαγραφή των οφειλών, ζητά ένα ρεαλιστικό πλαίσιο για την εξόφλησή τους». Από την πλευρά του, το Εμπορικό Επιμελητήριο Αθηνών έχει επισημάνει ότι μια ουσιαστική λύση θα πρέπει να καλύπτει ενιαία τις οφειλές προς το Δημόσιο (εφορία και ασφαλιστικά ταμεία) και να περιλαμβάνει σημαντικό «κούρεμα» προσαυξήσεων και προστίμων.

Για την κυβέρνηση, αν αποφασίσει να επανέλθει σε αυτό το σενάριο, το δύσκολο σημείο είναι η ισορροπία: να βελτιωθεί η εισπραξιμότητα των παλαιών χρεών, χωρίς να στηθεί μια οριζόντια ρύθμιση που θα αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο εντελώς διαφορετικές οικονομικές πραγματικότητες.

Στην παρούσα φάση δεν υπάρχει νέα ρύθμιση 120 δόσεων ώστε να μπορούν οι οφειλέτες να καταθέσουν αίτηση. Το ενεργό πλαίσιο για τις συγκεκριμένες παλιές οφειλές είναι η ρύθμιση των 72 δόσεων, ενώ για τις οφειλές από το 2024 και μετά εφαρμόζεται η πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων.