Μόλις 240 πλοία πέρασαν τα Στενά του Ορμούζ από την αρχή του πολέμου, «βουτιά» 94% στις διελεύσεις

Η ναυτιλιακή κίνηση στα Στενά του Ορμούζ έχει υποστεί δραματική συρρίκνωση από την έναρξη του πολέμου, με τις διελεύσεις πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και άλλων φορτίων να μειώνονται κατακόρυφα. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται οι Financial Times, μόλις 240 πλοία μεταφοράς πετρελαίου κινήθηκαν στον Κόλπο από την 1η Μαρτίου έως τις 7 Σεπτεμβρίου 2026, έναντι 4.198 πλοίων κατά την αντίστοιχη περσινή περίοδο.

Η εξέλιξη αυτή αντιστοιχεί σε μείωση περίπου 94% και αναδεικνύει τις σοβαρές επιπτώσεις της πολεμικής κρίσης στη ναυσιπλοΐα, στην εφοδιαστική αλυσίδα και στο διεθνές εμπόριο. Παρότι μέρος της κίνησης των πετρελαιοφόρων έχει αρχίσει να επιστρέφει στη θαλάσσια οδό υπό την προστασία των Ηνωμένων Πολιτειών, η συνολική εικόνα παραμένει ιδιαίτερα επιβαρυμένη.

Στενά του Ορμούζ: δραματική πτώση στις διελεύσεις πλοίων

Η κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων στην περιοχή έχει περιοριστεί περίπου στο ένα δέκατο των επιπέδων που καταγράφονταν πριν από την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες διόδους παγκοσμίως, καθώς συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα.

Μέσω της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού μεταφέρεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ από την περιοχή διέρχονται επίσης εμπορεύματα, πρώτες ύλες, τρόφιμα και βιομηχανικά προϊόντα. Ως εκ τούτου, κάθε διαταραχή στη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ επηρεάζει άμεσα τις τιμές, τα ασφάλιστρα και τους χρόνους μεταφοράς σε διεθνές επίπεδο.

Πριν από την πολεμική κρίση, 99 υπηρεσίες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων δραστηριοποιούνταν στον Κόλπο, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 10% του παγκόσμιου στόλου πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων. Σήμερα, ωστόσο, μόλις 11 υπηρεσίες παραμένουν ενεργές. Από αυτές, οι 10 εκτελούν δρομολόγια μεταξύ λιμανιών του Κόλπου, ενώ μία εξυπηρετεί τη διαδρομή μεταξύ Ιράν και Κίνας.

Η περιορισμένη παρουσία των εταιρειών εμπορευματοκιβωτίων δείχνει ότι η ναυτιλία εξακολουθεί να θεωρεί τη συγκεκριμένη περιοχή εξαιρετικά υψηλού κινδύνου. Οι απειλές για την ασφάλεια των πληρωμάτων και των πλοίων, οι αυξημένες απαιτήσεις ασφαλιστικής κάλυψης και η αβεβαιότητα σχετικά με την εξέλιξη της σύγκρουσης λειτουργούν αποτρεπτικά για τις περισσότερες εταιρείες.

Επιπτώσεις και σε άλλες πρώτες ύλες

Η αναστάτωση στα Στενά του Ορμούζ δεν αφορά μόνο τις μεταφορές πετρελαίου και εμπορευματοκιβωτίων. Οι επιπτώσεις επεκτείνονται σε ένα ευρύ φάσμα πρώτων υλών και αγροτικών προϊόντων, ενισχύοντας τις πιέσεις στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.

Ενδεικτικά, οι μεταφορές ασβεστόλιθου μειώθηκαν από 2,93 εκατομμύρια τόνους τον Ιανουάριο σε μηδενικά επίπεδα τον Αύγουστο, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσαν οι Financial Times. Παράλληλα, οι μεταφορές θείου υποχώρησαν από 1,45 εκατομμύρια τόνους σε μόλις 120.000 τόνους.

Αντίστοιχη πτώση καταγράφηκε και στα αζωτούχα λιπάσματα, των οποίων οι μεταφορές μειώθηκαν από 1,1 εκατομμύριο τόνους σε 340.000 τόνους. Το καλαμπόκι παρουσίασε επίσης σημαντική υποχώρηση, από 1,74 εκατομμύρια τόνους σε 310.000 τόνους.

Οι μειώσεις αυτές μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις, ιδιαίτερα σε χώρες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές πρώτων υλών και τροφίμων μέσω της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού. Η καθυστέρηση στις παραδόσεις, σε συνδυασμό με την περιορισμένη διαθεσιμότητα πλοίων, είναι πιθανό να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές και σε πρόσθετη πίεση για τις επιχειρήσεις.

Εναλλακτικές διαδρομές με υψηλότερο κόστος

Μπροστά στην αβεβαιότητα, οι ναυτιλιακές και εμπορικές εταιρείες έχουν στραφεί σε πιο εκτεταμένες χερσαίες διαδρομές ή σε μεταφορτώσεις μέσω λιμένων της Ινδίας και της Σρι Λάνκα. Οι λύσεις αυτές επιτρέπουν τη συνέχιση των εμπορικών ροών, όμως συνοδεύονται από σημαντικές επιβαρύνσεις.

Το πρόσθετο κόστος για μια επιχείρηση που μεταφέρει εμπορευματοκιβώτιο 40 ποδιών μπορεί να φτάσει έως και τα 10.000 δολάρια, από περίπου 1.250 δολάρια πριν από τη διακοπή των διελεύσεων στον Κόλπο. Παράλληλα, οι συνήθεις χρόνοι μεταφοράς έχουν σχεδόν διπλασιαστεί και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φτάσουν ακόμη και τις 60 ημέρες.

Οι αυξημένοι χρόνοι παράδοσης δημιουργούν προβλήματα στον προγραμματισμό παραγωγής, στη διαχείριση αποθεμάτων και στην εξυπηρέτηση των τελικών πελατών. Για πολλές επιχειρήσεις, το κόστος δεν περιορίζεται πλέον μόνο στα μεταφορικά, αλλά περιλαμβάνει και πρόσθετες δαπάνες αποθήκευσης, ασφάλισης και χρηματοδότησης.

Ανομοιόμορφη επιστροφή της ναυτιλιακής κίνησης

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η επιστροφή της ναυτιλιακής κίνησης στα Στενά του Ορμούζ είναι άνιση. Τα πετρελαιοφόρα έχουν αρχίσει να επιστρέφουν σε περιορισμένο βαθμό, κυρίως χάρη στην προστασία που παρέχουν οι αμερικανικές δυνάμεις. Αντίθετα, η κίνηση των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων παραμένει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα.

Η διαφοροποίηση αυτή οφείλεται τόσο στη στρατηγική σημασία των ενεργειακών φορτίων όσο και στις διαφορετικές επιχειρησιακές απαιτήσεις κάθε τύπου πλοίου. Ωστόσο, η παρουσία στρατιωτικής συνοδείας δεν αρκεί για να εξαλείψει τους κινδύνους ή να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των ναυτιλιακών εταιρειών.

Συνολικά, οι μόλις 240 διελεύσεις πλοίων και η πτώση κατά 94% αποτυπώνουν το μέγεθος της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ. Όσο παραμένουν οι κίνδυνοι ασφαλείας, τα υψηλά ασφάλιστρα και το αυξημένο λειτουργικό κόστος, η διεθνής ναυτιλιακή κίνηση αναμένεται να συνεχίσει να κινείται σε χαμηλά επίπεδα, με σημαντικές συνέπειες για το εμπόριο, τις τιμές και τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.