IRIS και μεταφορές σε συγγενικά πρόσωπα: Διευκρινίσεις της ΑΑΔΕ

Διευκρινίσεις για το πώς αντιμετωπίζονται φορολογικά οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών και οικείων προσώπων δίνει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), επιχειρώντας να αποσαφηνίσει ένα ζήτημα που έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση. Το τελευταίο διάστημα, αρκετοί φορολογούμενοι εξέφρασαν ανησυχία ότι ακόμη και μικρά ποσά που διακινούνται μεταξύ οικογενειακών λογαριασμών μέσω IRIS ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο θα μπορούσαν «αυτόματα» να οδηγήσουν σε έλεγχο ή σε καταλογισμό φόρου. Η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει ότι η πραγματικότητα είναι διαφορετική: οι μικρές, καθημερινές μεταφορές μεταξύ συγγενών δεν αποτελούν, κατά κανόνα, αντικείμενο ιδιαίτερου φορολογικού ενδιαφέροντος.

Σύμφωνα με πηγές της ΑΑΔΕ, οι μεταφορές μικροποσών —είτε πραγματοποιούνται μέσω IRIS είτε μέσω κλασικής τραπεζικής μεταφοράς— δεν σηματοδοτούν από μόνες τους φορολογικό κίνδυνο. Με απλά λόγια, μια απλή πίστωση λίγων ευρώ από έναν οικογενειακό λογαριασμό σε έναν άλλο δεν σημαίνει ότι ο αποδέκτης θα βρεθεί αντιμέτωπος με φόρο, ούτε ότι θα ενεργοποιηθεί αυτομάτως διαδικασία ελέγχου.

Τι εξετάζει πραγματικά η ΑΑΔΕ

Η φορολογική διοίκηση επισημαίνει ότι το ενδιαφέρον των Αρχών δεν εστιάζει σε μεμονωμένες κινήσεις μικρών ποσών, αλλά σε περιπτώσεις όπου οι τραπεζικές συναλλαγές εμφανίζουν χαρακτηριστικά που δεν «δένουν» με την οικονομική εικόνα του φορολογουμένου ή υποδηλώνουν συστηματική καταχρηστική πρακτική.

Με άλλα λόγια, άλλο πράγμα είναι η περιστασιακή οικογενειακή ενίσχυση (π.χ. χαρτζιλίκι, κάλυψη ενός έκτακτου μικροεξόδου) και άλλο ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο κινήσεων που, ως σύνολο, μπορεί να παραπέμπει σε προσπάθεια απόκρυψης εισοδήματος, σε εικονικές μεταφορές ή σε τεχνητή διασπορά ποσών.

Η ΑΑΔΕ, στο πλαίσιο των διευκρινίσεών της, δίνει έμφαση σε βασικά σημεία:

– Μεταφορές χρημάτων σε τραπεζικούς λογαριασμούς, μέσω συστημάτων τύπου IRIS ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, δεν αποτελούν αντικείμενο ιδιαίτερου φορολογικού ενδιαφέροντος όταν αφορούν μικροποσά.
– Εξαίρεση μπορεί να υπάρξει μόνο εφόσον διαπιστωθεί συγκεκριμένο μοτίβο καταχρηστικής πρακτικής, δηλαδή επαναλαμβανόμενες ή οργανωμένες κινήσεις που δημιουργούν ενδείξεις για κάτι διαφορετικό από μια απλή οικογενειακή διευκόλυνση.
– Η αρχή αυτή ισχύει ακόμη περισσότερο για μικρά ποσά που καταβάλλονται από γονείς ή παππούδες προς παιδιά και εγγόνια για την κάλυψη καθημερινών αναγκών, όπως έξοδα μετακίνησης, βασικά ψώνια ή γενικό χαρτζιλίκι.

Μικρομεταφορές, χαρτζιλίκι και καθημερινές ανάγκες

Στην πράξη, οι οικογένειες αξιοποιούν όλο και περισσότερο τα ψηφιακά εργαλεία πληρωμών. Το IRIS, για παράδειγμα, έχει γίνει μια εύκολη λύση για άμεσες μεταφορές μικρών ποσών, ειδικά όταν πρόκειται για νέους, φοιτητές ή μέλη της οικογένειας που χρειάζονται γρήγορη οικονομική διευκόλυνση χωρίς μετρητά.

Η ΑΑΔΕ αναγνωρίζει αυτό το καθημερινό πλαίσιο και υπογραμμίζει ότι τέτοιες κινήσεις δεν αποτελούν από μόνες τους κόκκινη σημαία. Η φορολογική αξιολόγηση, όταν γίνεται, δεν βασίζεται σε μία μεμονωμένη συναλλαγή, αλλά στη συνολική εικόνα: τη συχνότητα, το ύψος, τη λογική αιτιολόγηση και τη συμβατότητα των κινήσεων με τα δηλωθέντα εισοδήματα και τις πραγματικές συνθήκες.

Η υπόθεση φοιτήτριας από την Εύβοια: Τι ίσχυσε και τι όχι

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε υπόθεση που απασχόλησε τη δημόσια συζήτηση: τον έλεγχο φοιτήτριας από την Εύβοια, η οποία έλαβε χρηματική δωρεά από τον παππού της. Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι ο συγκεκριμένος έλεγχος δεν ξεκίνησε λόγω «χαρτζιλικιού» ή κάποιας απλής οικογενειακής μεταφοράς. Αντίθετα, εντασσόταν σε έλεγχο ευρύτερου κύκλου προσώπων, στο πλαίσιο του οποίου εξετάστηκαν συνολικά οικονομικά στοιχεία και συναλλαγές.

Ακόμη, ο φόρος δωρεάς που καταλογίστηκε δεν αφορούσε ποσά που θα μπορούσαν σήμερα να καλυφθούν από το ισχύον ευνοϊκό πλαίσιο απαλλαγών. Όπως επισημαίνεται, ο καταλογισμός αφορούσε ποσό που δωρήθηκε σε χρόνο προγενέστερο της θέσπισης της απαλλαγής για χρηματικές δωρεές έως 800.000 ευρώ. Επιπλέον, βασίστηκε στην οικειοθελή δήλωση της ίδιας της ελεγχόμενης.

Εδώ υπάρχει και ένα κρίσιμο νομικό σημείο: σύμφωνα με τη νομοθεσία, οι οικειοθελείς δηλώσεις δεν μπορούν να ανακληθούν εκ των υστέρων μέσω ενδικοφανούς προσφυγής στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών της ΑΑΔΕ, κάτι που αποτυπώνεται και στη σχετική απόφαση (ΔΕΔ 1798/2026).

Τι να κρατήσουν οι φορολογούμενοι

Το βασικό μήνυμα των διευκρινίσεων είναι καθησυχαστικό: η χρήση του IRIS για μικρές μεταφορές μεταξύ συγγενών, όπως και άλλων τραπεζικών μέσων, δεν συνεπάγεται αυτομάτως φορολογικό έλεγχο ούτε φορολόγηση. Αυτό που εξετάζεται είναι η συνολική εικόνα και —κυρίως— αν προκύπτει ασυνέπεια με τα δηλωμένα οικονομικά δεδομένα ή αν εντοπίζονται ενδείξεις καταχρηστικών πρακτικών.