Ιδιοκατοίκηση: Δικό του ακίνητο έχει ένα στα τέσσερα νοικοκυριά που νοικιάζουν ή φιλοξενούνται σε σπίτι τρίτου

Περίπου ένα στα τέσσερα νοικοκυριά που δεν κατοικούν σε ιδιόκτητη κύρια κατοικία διαθέτει κάποιο άλλο ακίνητο στο όνομά του. Αυτό προκύπτει από τα στοιχεία των φορολογικών δηλώσεων, της Τράπεζας της Ελλάδος και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την ιδιοκατοίκηση και την ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι σύνθετη. Ένα νοικοκυριό μπορεί να πληρώνει ενοίκιο στην περιοχή όπου ζει, αλλά ταυτόχρονα να έχει στην κατοχή του ένα οικόπεδο, ένα εξοχικό ή ένα άλλο διαμέρισμα. Επομένως, το γεγονός ότι κάποιος δεν κατοικεί σε ιδιόκτητη κύρια κατοικία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν διαθέτει ακίνητη περιουσία.

Ιδιοκατοίκηση και συνολική ακίνητη περιουσία

Η ιδιοκατοίκηση διαμορφώθηκε στο 68,2%, σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούλιο του 2025 σε 3.629 ελληνικά νοικοκυριά. Την ίδια στιγμή, το 76,3% των νοικοκυριών δήλωσε ότι διαθέτει κάποιο ακίνητο, είτε πρόκειται για την κατοικία στην οποία διαμένει είτε για άλλη ιδιοκτησία.

Η διαφορά ανάμεσα στα δύο ποσοστά δείχνει ότι ένα σημαντικό μέρος των νοικοκυριών διαθέτει περιουσία, αλλά δεν κατοικεί στο δικό του σπίτι. Με βάση τα συγκεκριμένα δεδομένα, σε κάθε 100 νοικοκυριά περίπου 32 διαμένουν σε μισθωμένη κατοικία, σε σπίτι που τους έχει παραχωρηθεί δωρεάν ή υπό άλλο καθεστώς. Από αυτά, περίπου οκτώ έχουν στην κατοχή τους κάποιο άλλο ακίνητο.

Στο ποσοστό αυτό μπορεί να περιλαμβάνεται, για παράδειγμα, μια οικογένεια που έχει στην ιδιοκτησία της ένα πατρικό σπίτι στην επαρχία, αλλά νοικιάζει διαμέρισμα στην Αθήνα ή σε άλλη μεγάλη πόλη λόγω εργασίας. Αντίστοιχα, μπορεί να αφορά ένα νοικοκυριό που διαθέτει οικόπεδο ή εξοχική κατοικία, χωρίς όμως να έχει ιδιόκτητη κύρια κατοικία στον τόπο μόνιμης διαμονής του.

Συνολικά, άλλο ακίνητο πέρα από την κύρια κατοικία είχε το 41,7% των νοικοκυριών. Περίπου ένα στα τρία νοικοκυριά είχε τόσο την κατοικία όπου διέμενε όσο και τουλάχιστον μία ακόμη ιδιοκτησία.

Τι δείχνουν τα στοιχεία της Εφορίας για την ιδιοκατοίκηση

Τα στοιχεία των φορολογικών δηλώσεων επιβεβαιώνουν ότι η ιδιοκατοίκηση παραμένει σημαντικό, αλλά μειούμενο, χαρακτηριστικό της ελληνικής κοινωνίας. Στο έντυπο Ε1 για το φορολογικό έτος 2024 καταγράφηκαν περίπου 4,86 εκατομμύρια κύριες κατοικίες.

Από αυτές, περίπου 2,95 εκατομμύρια αφορούσαν ιδιοκατοίκηση, ενώ περίπου 1,9 εκατομμύρια αφορούσαν μίσθωση ή δωρεάν παραχώρηση. Οι εγγραφές ιδιοκατοίκησης αυξήθηκαν κατά περίπου 18.400 μέσα σε έναν χρόνο. Ωστόσο, οι καταχωρίσεις για μισθωμένες ή δωρεάν παραχωρημένες κατοικίες αυξήθηκαν περισσότερο, κατά περίπου 56.400.

Ως αποτέλεσμα, το μερίδιο της ιδιοκατοίκησης στις καταχωρίσεις κύριας κατοικίας υποχώρησε από 61,4% σε 60,9%. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την άνοδο των ενοικίων, τη δυσκολότερη πρόσβαση σε στεγαστικά δάνεια, τις αυξημένες τιμές πώλησης κατοικιών και τη μειωμένη δυνατότητα των νεότερων νοικοκυριών να αγοράσουν σπίτι.

Η ακίνητη περιουσία αποτυπώνεται και στο Ε9. Η εκκαθάριση του ΕΝΦΙΑ για το 2026 περιλαμβάνει 7,07 εκατομμύρια φυσικά πρόσωπα με δικαιώματα σε ακίνητα. Για παράδειγμα, ένας γονιός που παραχωρεί δωρεάν ένα διαμέρισμα στο παιδί του εξακολουθεί να έχει το ακίνητο δηλωμένο στο Ε9. Το παιδί, εφόσον κατοικεί σε αυτό, το καταχωρίζει στο Ε1 ως δωρεάν παραχωρημένη κύρια κατοικία.

Μεγάλες διαφορές ανά ηλικιακή ομάδα

Η ιδιοκατοίκηση παρουσιάζει έντονες διαφορές ανάλογα με την ηλικία του προσώπου αναφοράς του νοικοκυριού. Στις ηλικίες από 16 έως 34 ετών, σε ιδιόκτητη κατοικία έμενε μόλις το 23,9% των νοικοκυριών.

Το ποσοστό αυξανόταν στο 48,1% για την ομάδα ηλικίας 35 έως 44 ετών, ενώ στις ηλικίες 55 έως 64 ετών έφτανε στο 79,9%. Στα νοικοκυριά με πρόσωπο αναφοράς ηλικίας 65 έως 74 ετών, η ιδιοκατοίκηση άγγιζε το 87%.

Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν τη δυσκολία των νεότερων να αποκτήσουν κατοικία, σε αντίθεση με τις μεγαλύτερες ηλικίες, οι οποίες είχαν περισσότερα χρόνια για να αγοράσουν ακίνητο ή κληρονόμησαν περιουσία από προηγούμενες γενιές. Παράλληλα, η υψηλή ιδιοκατοίκηση στους μεγαλύτερους σε ηλικία συνδέεται και με την αποπληρωμή παλαιότερων στεγαστικών δανείων.

Η εικόνα της Ελλάδας σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Η Eurostat υπολογίζει την ιδιοκατοίκηση ως το ποσοστό των ανθρώπων που ζουν σε ιδιόκτητη κατοικία. Στην Ελλάδα, το ποσοστό διαμορφώθηκε στο 69,4% το 2025, από 69,7% το 2024 και 75,1% το 2015.

Η υποχώρηση μέσα σε μία δεκαετία είναι αισθητή. Την ίδια περίοδο, το ποσοστό του πληθυσμού που πλήρωνε ενοίκιο σε τιμές αγοράς αυξήθηκε από 19,8% σε 24,1%. Η μεταβολή αυτή καταδεικνύει ότι ολοένα και περισσότεροι πολίτες εξαρτώνται από την αγορά ενοικίων, συχνά διαθέτοντας σημαντικό μέρος του εισοδήματός τους για τη στέγαση.

Συνολικά, τα στοιχεία δείχνουν ότι η ιδιοκατοίκηση εξακολουθεί να αποτελεί βασικό στοιχείο της ακίνητης περιουσίας στην Ελλάδα, αλλά η πρόσβαση σε ιδιόκτητη κύρια κατοικία γίνεται πιο δύσκολη, ιδιαίτερα για τις νεότερες γενιές. Παράλληλα, ένα σημαντικό ποσοστό νοικοκυριών που νοικιάζει ή φιλοξενείται σε σπίτι τρίτου διαθέτει κάποιο άλλο ακίνητο, γεγονός που αποτυπώνει τη διαφορά ανάμεσα στην κατοχή περιουσίας και τη δυνατότητα αξιοποίησής της ως κύριας κατοικίας.

Δείτε επίσης

Τελευταία Άρθρα

Τα πιο Δημοφιλή