Εξωδικαστικός μηχανισμός: Οι δύο αλλαγές από σήμερα – Ενισχύεται η προστασία της κύριας κατοικίας

Δύο σημαντικές αλλαγές τίθενται από σήμερα, Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου, σε εφαρμογή στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών. Οι νέες προβλέψεις ενισχύουν την προστασία της κύριας κατοικίας και προσφέρουν μια ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία σε οφειλέτες που έχασαν προηγούμενη ρύθμιση ή αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρότερες οικονομικές δυσκολίες.

Η πρώτη αλλαγή δίνει τη δυνατότητα διάσωσης της κύριας κατοικίας μέσω της ρευστοποίησης άλλων περιουσιακών στοιχείων. Η δεύτερη επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, την επανυποβολή αίτησης πριν από τη συμπλήρωση της μέχρι σήμερα προβλεπόμενης προθεσμίας των 12 μηνών.

Με τις νέες ρυθμίσεις, ο εξωδικαστικός μηχανισμός γίνεται πιο ευέλικτος και προσαρμόζεται καλύτερα στην πραγματική οικονομική κατάσταση κάθε οφειλέτη. Παράλληλα, ενισχύεται η δυνατότητα διατήρησης της κύριας κατοικίας, όταν υπάρχουν άλλα περιουσιακά στοιχεία που μπορούν να αξιοποιηθούν για τη μείωση ή την εξόφληση της οφειλής.

Εξωδικαστικός μηχανισμός και προστασία της κύριας κατοικίας

Το νέο πλαίσιο επιτρέπει στους πιστωτές να υποβάλουν αντιπρόταση, η οποία μπορεί να προβλέπει την εκποίηση δευτερευόντων περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη. Στόχος είναι να μειωθεί το συνολικό ύψος του χρέους και να καταστεί δυνατή η διάσωση της κύριας κατοικίας.

Για παράδειγμα, ένας οφειλέτης μπορεί να έχει στεγαστικό δάνειο ύψους 150.000 ευρώ και, παράλληλα, ένα οικόπεδο αξίας 50.000 ευρώ. Εφόσον συμφωνηθεί η ρευστοποίηση του οικοπέδου, το ποσό της οφειλής μπορεί να μειωθεί στις 100.000 ευρώ. Αν η αξία των λοιπών περιουσιακών στοιχείων επαρκεί για την κάλυψη ολόκληρου του χρέους, η οφειλή μπορεί να εξοφληθεί πλήρως, χωρίς να απαιτηθεί η απώλεια της κύριας κατοικίας.

Η διαδικασία δεν εφαρμόζεται αυτόματα ούτε επιβάλλεται μονομερώς. Οι συμμετέχοντες πιστωτές υποβάλλουν την αντιπρόταση και ο οφειλέτης έχει το δικαίωμα να την αποδεχθεί ή να την απορρίψει. Εφόσον συμφωνήσει, η πώληση ή η ρευστοποίηση των άλλων ακινήτων και περιουσιακών στοιχείων καταγράφεται ως ειδικός όρος στη σύμβαση αναδιάρθρωσης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο τρόπος υπολογισμού των νέων δόσεων. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, συνεκτιμώνται η αξία της κύριας κατοικίας, το εισόδημα, οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης και η πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής. Έτσι, το σύνολο της ακίνητης περιουσίας δεν αντιμετωπίζεται ενιαία ως παράγοντας που αυξάνει αυτόματα τη μηνιαία δόση.

Η προσέγγιση αυτή επιδιώκει να συνδέσει τη ρύθμιση με την πραγματική οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη. Παράλληλα, παρέχει μια πιο ρεαλιστική λύση σε νοικοκυριά που διαθέτουν κάποιο περιουσιακό στοιχείο, αλλά δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις μιας υψηλής δόσης.

Δυνατότητα νέας αίτησης μέσα σε έξι μήνες

Η δεύτερη αλλαγή αφορά τους οφειλέτες που έχουν χάσει προηγούμενη ρύθμιση μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού. Μέχρι σήμερα, για την υποβολή νέας αίτησης απαιτούνταν να περάσουν 12 μήνες από την προηγούμενη διαδικασία.

Πλέον, όταν ο οφειλέτης επιλέγει την προστασία της κύριας κατοικίας μέσω της ρευστοποίησης άλλων περιουσιακών στοιχείων, μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να επανυποβάλει αίτηση μέσα σε έξι μήνες. Η συντομότερη αυτή προθεσμία προσφέρει μια ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία σε όσους δεν κατάφεραν να τηρήσουν την αρχική ρύθμιση ή αντιμετώπισαν νέα οικονομικά προβλήματα.

Ταχύτερη επανυποβολή προβλέπεται και όταν η προηγούμενη ρύθμιση έχει καταγγελθεί. Αυτό μπορεί να συμβεί, για παράδειγμα, όταν ο οφειλέτης χάσει περισσότερες από τρεις δόσεις και η σύμβαση παύσει να ισχύει.

Αντίθετα, στην περίπτωση που ο οφειλέτης εξακολουθεί να τηρεί τη ρύθμισή του, αλλά ζητά την επανεξέτασή της, θα πρέπει να αποδείξει ότι η οικονομική του κατάσταση έχει επιδεινωθεί τουλάχιστον κατά 20%. Η αξιολόγηση βασίζεται στα εισοδήματα, την αξία των περιουσιακών στοιχείων και τα υπόλοιπα οικονομικά δεδομένα που δηλώνονται στην αίτηση.

Ποιοι μπορούν να ενταχθούν στον εξωδικαστικό μηχανισμό

Στον εξωδικαστικό μηχανισμό μπορούν να ενταχθούν οφειλέτες με συνολικά χρέη άνω των 5.000 ευρώ προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία, τις τράπεζες ή τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Η διαδικασία αφορά τόσο φυσικά πρόσωπα όσο και επιχειρήσεις, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Οι οφειλές μπορούν να ρυθμιστούν ως εξής:

– Σε έως 240 μηνιαίες δόσεις για χρέη προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία.
– Σε έως 420 μηνιαίες δόσεις για οφειλές προς τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.

Η ελάχιστη μηνιαία δόση ανέρχεται σε 50 ευρώ ανά πιστωτή. Επομένως, ένας οφειλέτης που χρωστά τόσο σε τράπεζα όσο και στην Εφορία θα πρέπει να καταβάλλει συνολικά τουλάχιστον 100 ευρώ τον μήνα, εφόσον η ρύθμιση προβλέπει το ελάχιστο ποσό για κάθε πιστωτή.

Πώς υπολογίζεται το «κούρεμα» των οφειλών

Το ύψος της διαγραφής δεν επιλέγεται από τον οφειλέτη, αλλά προκύπτει από τον αλγόριθμο του εξωδικαστικού μηχανισμού. Για τον υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη το εισόδημα, η αξία της περιουσίας, οι συνολικές οφειλές, οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης και η συνολική δυνατότητα αποπληρωμής.

Κατά κανόνα, ένας οφειλέτης που δεν διαθέτει άλλη περιουσία πέρα από την κύρια κατοικία του μπορεί να λάβει μεγαλύτερη διαγραφή σε σχέση με κάποιον που έχει το ίδιο ύψος χρέους, αλλά διαθέτει επιπλέον ακίνητα ή άλλα σημαντικά περιουσιακά στοιχεία.

Μέχρι σήμερα έχουν ολοκληρωθεί περίπου 70.000 επιτυχείς ρυθμίσεις, οι οποίες αντιστοιχούν σε αρχικές οφειλές συνολικού ύψους περίπου 20,5 δισ. ευρώ. Οι νέες αλλαγές στον εξωδικαστικό μηχανισμό αναμένεται να διευκολύνουν ακόμη περισσότερους οφειλέτες, προσφέροντας μεγαλύτερη ευελιξία, ταχύτερη επανένταξη στη διαδικασία και ισχυρότερη προστασία της κύριας κατοικίας.