ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ: Η μεταρρύθμιση του ΥΠΕΝ για τη διαχείριση του νερού – Πού αλλάζει ο υπολογισμός των χρεώσεων στα τιμολόγια

Αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού συγκεκριμένων χρεώσεων που αφορούν ιδιοκτήτες ακινήτων —κυρίως σε έργα αποχέτευσης και συνδέσεις με τα δίκτυα— φέρνει το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ για την επέκταση των αρμοδιοτήτων των δύο μεγάλων παρόχων, ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ. Η πρωτοβουλία τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση την Παρασκευή (10.7.2026) και εντάσσεται στην εθνική στρατηγική για τη διαχείριση του νερού, με στόχο ένα σύστημα πιο ανθεκτικό, πιο συνεκτικό και πιο δίκαιο: καλύτερες υπηρεσίες, σαφέστερο πλαίσιο ευθυνών και οικονομικά προσιτό νερό, χωρίς να υπονομεύεται η βιωσιμότητα των υποδομών.

Στην πράξη, πρόκειται για τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση των τελευταίων ετών στη διαχείριση υπηρεσιών ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης, καθώς σημαντικός αριθμός διάσπαρτων φορέων και δομών ενοποιείται κάτω από δύο ομπρέλες: την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ. Η φιλοσοφία της μεταρρύθμισης είναι να μειωθούν οι ανισότητες μεταξύ περιοχών, να αντιμετωπιστούν χρόνιες αδυναμίες στη λειτουργία και συντήρηση δικτύων και να μπει τάξη σε ένα μωσαϊκό αρμοδιοτήτων που συχνά προκαλούσε καθυστερήσεις, διαφορετικές πρακτικές χρέωσης και προβλήματα χρηματοδότησης.

ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ: Πώς επεκτείνονται οι αρμοδιότητες σε Αττική, Βοιωτία, Φωκίδα, Εύβοια και Βόρεια Ελλάδα

Με το νομοσχέδιο, οι αρμοδιότητες της ΕΥΔΑΠ επεκτείνονται σε όλη την Περιφέρεια Αττικής, συμπεριλαμβανομένων της Αίγινας και του Αγκιστριού. Εξαιρούνται οι Δήμοι Κυθήρων και Αντικυθήρων, Πόρου, Σπετσών, Τροιζηνίας και Ύδρας. Παράλληλα, η ΕΥΔΑΠ αναλαμβάνει και σε περιοχές εκτός Αττικής, συγκεκριμένα σε Βοιωτία, Φωκίδα και Εύβοια, με εξαίρεση τον Δήμο Σκύρου.

Από την πλευρά της, η ΕΥΑΘ διευρύνει τις αρμοδιότητές της σε ύδρευση, αποχέτευση και άρδευση σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής. Η κατεύθυνση είναι σαφής: ενιαίος σχεδιασμός, κοινά πρότυπα λειτουργίας και μεγαλύτερη δυνατότητα υλοποίησης έργων κλίμακας, ειδικά σε υποδομές που απαιτούν σοβαρές επενδύσεις και σταθερή τεχνική επάρκεια.

Σε επίπεδο απορροφήσεων φορέων, η ΕΥΔΑΠ ενσωματώνει 26 τμήματα Δήμων που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης, 7 ΔΕΥΑ και 8 ΤΟΕΒ, καθώς και την αρμοδιότητα άρδευσης που ασκεί η Περιφέρεια (πρώην Οργανισμός Κωπαΐδας). Συνολικά, οι πάροχοι που ενοποιούνται στην ΕΥΔΑΠ ανέρχονται σε 43.

Αντίστοιχα, η ΕΥΑΘ απορροφά 5 τμήματα Δήμων, 8 ΔΕΥΑ, 11 ΤΟΕΒ και 1 ΓΟΕΒ. Το σύνολο των παρόχων που ενοποιούνται υπό την ΕΥΑΘ φτάνει τους 25. Το ζητούμενο είναι να περιοριστούν οι «νησίδες» διαφορετικών κανόνων, να ενισχυθεί ο έλεγχος και να επιταχυνθούν έργα που, σε πολλές περιπτώσεις, καθυστερούσαν λόγω κατακερματισμού.

Τι γίνεται με τα χρέη των φορέων που ενσωματώνονται

Η ενοποίηση δεν αφορά μόνο δομές και αρμοδιότητες, αλλά και οικονομικά βάρη. Το πλαίσιο προβλέπει μεταφορά χρεών των φορέων που εντάσσονται στις δύο εταιρείες, με το κράτος να καλύπτει τουλάχιστον το 75% των χρεών των ΔΕΥΑ προς παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας. Η πρόβλεψη αυτή επιχειρεί να «καθαρίσει» ένα μέρος του παρελθόντος, ώστε ο νέος ενιαίος σχεδιασμός να μην ξεκινήσει με ασφυκτικό φορτίο.

Συγκεκριμένα, για τις περιοχές Βοιωτίας, Φωκίδας, Εύβοιας και για περιοχές εντός Αττικής, η κάλυψη αντιστοιχεί σε τουλάχιστον 34,59 εκατ. ευρώ από συνολικά χρέη 40,7 εκατ. ευρώ. Για Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική, αντιστοίχως, προβλέπεται τουλάχιστον 20,1 εκατ. ευρώ από συνολικά χρέη 23,7 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, για την κάλυψη των αναγκών αυτών θα διατεθούν συνολικά 200 εκατ. ευρώ.

Τι προβλέπεται για τα τιμολόγια και οι κρίσιμες αλλαγές στις χρεώσεις

Το νομοσχέδιο (σε διαβούλευση έως τις 20 Ιουλίου) εισάγει σαφείς κανόνες για χρεώσεις που μέχρι σήμερα συχνά διαμορφώνονταν με ανομοιόμορφο τρόπο. Για μια τριετία τουλάχιστον, προβλέπεται ότι δεν θα αυξηθεί η τιμή του αρδευτικού νερού. Παράλληλα, δεν προαναγγέλλεται αύξηση της τιμής του νερού συνολικά, καθώς η τιμολογιακή πολιτική των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ συνεχίζει να εποπτεύεται από τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), με βάση την αρχή της ανταποδοτικότητας του κόστους.

Εκεί όμως που εντοπίζονται οι πιο ουσιαστικές αλλαγές είναι στις επιμέρους χρεώσεις που αφορούν υποδομές αποχέτευσης και συνδέσεις. Προβλέπεται συμμετοχή των ιδιοκτητών στο κόστος κατασκευής υποδομών, με τη δαπάνη κατασκευής αγωγών ακαθάρτων να επιμερίζεται στους ιδιοκτήτες βάσει του μήκους της πρόσοψης του ακινήτου στον αγωγό. Ως βάση υπολογισμού λαμβάνεται τριώροφη οικοδομή, ανεξάρτητα από το αν το ακίνητο είναι ήδη δομημένο ή όχι — μια επιλογή που στοχεύει στην τυποποίηση, αλλά πιθανότατα θα ανοίξει συζήτηση για το κατά πόσο αντανακλά δίκαια την πραγματική χρήση.

Επιπλέον, οι εξωτερικές διακλαδώσεις σύνδεσης με τον κεντρικό αγωγό αποχέτευσης, καθώς και τα φρεάτια, θα κατασκευάζονται από την ΕΥΔΑΠ, με το κόστος να βαρύνει τον ιδιοκτήτη. Ο υπολογισμός θα γίνεται με βάση την απόσταση από τη ρυμοτομική γραμμή έως τον αγωγό ακαθάρτων. Για όσους ιδιοκτήτες έχουν ήδη καταβάλει στον δήμο κόστος για εξωτερική διακλάδωση χωρίς να έχει ολοκληρωθεί το έργο, δεν θα υπάρξει νέα χρέωση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο δήμος οφείλει να αποδώσει στην ΕΥΔΑΠ το ποσό που έχει ήδη εισπράξει.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για την υποχρέωση σύνδεσης: οι ιδιοκτήτες πρέπει να συνδέσουν τα ακίνητά τους με το δίκτυο αποχέτευσης εντός τριών μηνών από την ολοκλήρωση των εξωτερικών διακλαδώσεων. Αν δεν το κάνουν, η ΕΥΔΑΠ θα μπορεί να προχωρά τη διαδικασία και να χρεώνει το κόστος στον ιδιοκτήτη, ενώ προβλέπονται επιπλέον επιβαρύνσεις: τέλος χρήσης υπονόμου και διοικητική χρηματική ποινή. Η ποινή θα κυμαίνεται από το πενταπλάσιο έως το δεκαπλάσιο του μεγαλύτερου ποσού που έχει καταβληθεί σε λογαριασμό της τελευταίας διετίας (μαζί με το πάγιο), με ελάχιστο ποσό τα 100 ευρώ ετησίως.

Τέλος, μεταβάλλεται και ο τρόπος καθορισμού του τέλους χρήσης υπονόμου και του τέλους ύδρευσης σε ειδικές κατηγορίες χρήσεων. Για ακίνητα που χρησιμοποιούνται από βιομηχανίες, βιοτεχνίες, εκπαιδευτήρια, επιχειρήσεις λουτρών, ξενοδοχεία, νοσοκομεία και κοινωφελή ιδρύματα, το τέλος χρήσης υπονόμου καθορίζεται ανάλογα με το υδραυλικό και ρυπαντικό φορτίο. Για τα νοικοκυριά, ανοίγει το ενδεχόμενο διαφοροποίησης επιβαρύνσεων για χρήσεις που προκαλούν υψηλότερο λειτουργικό κόστος στο σύστημα αποχέτευσης.

Η συνολική εικόνα που προκύπτει είναι ότι η μεταρρύθμιση ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ επιχειρεί να πετύχει δύο πράγματα ταυτόχρονα: από τη μία, να οργανώσει καλύτερα τη διαχείριση του νερού μέσα από ενοποιήσεις και ισχυρότερο επιχειρησιακό βραχίονα· από την άλλη, να αποσαφηνίσει ποιος πληρώνει τι, πότε και με ποιον τρόπο, ειδικά σε έργα που συνδέονται άμεσα με την αξία και τη λειτουργικότητα ενός ακινήτου. Στο τέλος της διαβούλευσης θα φανεί αν οι νέοι κανόνες χρέωσης και οι υποχρεώσεις σύνδεσης θα ισορροπήσουν αποτελεσματικά ανάμεσα στην κοινωνική δικαιοσύνη, την περιβαλλοντική προστασία και την οικονομική βιωσιμότητα του συστήματος που φιλοδοξεί να οικοδομήσει η μεταρρύθμιση ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ.