Εργασιακή παρενόχληση: Το 43% που χτυπά «καμπανάκι» στις επιχειρήσεις

Αυξημένη κινητικότητα καταγράφεται γύρω από την αντιμετώπιση της βίας και της εργασιακή παρενόχληση στους χώρους εργασίας, με τις καταγγελίες να ανεβαίνουν και την Επιθεώρηση Εργασίας να ενισχύει σταθερά τους μηχανισμούς πρόληψης, ενημέρωσης και προστασίας. Τα στοιχεία του 2025 λειτουργούν σαν «καμπανάκι» για τις επιχειρήσεις: περίπου 455 αιτήσεις εργατικών διαφορών που αφορούσαν περιστατικά βίας και παρενόχλησης κατατέθηκαν ενώπιον της Επιθεώρησης Εργασίας, αριθμός αυξημένος κατά 43% σε σχέση με το 2024. Η αύξηση αυτή δεν αποτυπώνει μόνο τη συνέχιση του φαινομένου της εργασιακή παρενόχληση, αλλά και μια σημαντική μετατόπιση: περισσότεροι εργαζόμενοι επιλέγουν πλέον να μιλήσουν και να προσφύγουν στους θεσμικούς δρόμους προστασίας.

Εργασιακή παρενόχληση: Πού εντοπίζονται τα περισσότερα περιστατικά

Η εικόνα των καταγγελιών δείχνει ότι, στην πλειονότητά τους, τα περιστατικά δεν σχετίζονται με «κραυγαλέες» πράξεις που γίνονται άμεσα αντιληπτές από όλους, αλλά με συμπεριφορές που συχνά περνούν ως «καθημερινότητα» ή «σκληρό εργασιακό κλίμα». Συγκεκριμένα, οι ψυχολογικές και λεκτικές συμπεριφορές αντιστοιχούν στο 79% του συνόλου των καταγεγραμμένων περιστατικών. Πρόκειται για πρακτικές όπως απαξιωτικά σχόλια, προσβλητική γλώσσα, ταπείνωση, απειλές, εκφοβισμός ή συστηματική υπονόμευση.

Ακολουθούν οι περιπτώσεις σωματικής βίας με 15%, ενώ η σεξουαλική παρενόχληση αντιστοιχεί στο 6%. Αν και το ποσοστό της σεξουαλικής παρενόχλησης είναι μικρότερο, παραμένει ιδιαίτερα κρίσιμο, τόσο λόγω της σοβαρότητας των περιστατικών όσο και επειδή συχνά συνοδεύεται από φόβο, σιωπή και δυσκολία τεκμηρίωσης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σχέση μεταξύ των εμπλεκομένων. Στο 73% των περιστατικών υπάρχει κάθετη ιεραρχική σύνδεση, στοιχείο που δείχνει ότι οι καταγγελίες εμφανίζονται συχνότερα σε περιβάλλοντα όπου υπάρχει διαφορά ισχύος και ρόλου: προϊστάμενοι, διευθυντές ή πρόσωπα με διοικητική ευθύνη φέρονται συχνότερα ως καταγγελλόμενοι. Αυτό αναδεικνύει πόσο κρίσιμο είναι για τις επιχειρήσεις να έχουν σαφείς κανόνες συμπεριφοράς, διαφανείς διαδικασίες αναφοράς και πραγματική προστασία από αντίποινα.

Παράλληλα, ενισχύθηκε σημαντικά η συμμετοχή των νεότερων εργαζομένων στις καταγγελίες. Το ποσοστό των υποθέσεων που αφορούν εργαζομένους ηλικίας 25-34 ετών ανήλθε σε 21,8% το 2025, από 14% το 2024. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται εύλογα με μεγαλύτερη ενημέρωση, εντονότερη ευαισθητοποίηση και χαμηλότερη ανοχή απέναντι σε προσβλητικές ή απαξιωτικές συμπεριφορές. Με άλλα λόγια, η νέα γενιά δείχνει λιγότερο διατεθειμένη να «καταπιεί» πρακτικές που παλιότερα αντιμετωπίζονταν ως αναπόφευκτες.

Σε ό,τι αφορά τα πρόσωπα που καταγγέλλονται, οι άνδρες εξακολουθούν να αποτελούν την πλειονότητα με ποσοστό 62%, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό των γυναικών αυξήθηκε στο 38% από 30% ένα χρόνο νωρίτερα. Για πρώτη φορά καταγράφονται επίσης περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης μεταξύ γυναικών (10%) και μεταξύ ανδρών (11%), κάτι που υπογραμμίζει ότι η εργασιακή παρενόχληση δεν περιορίζεται σε ένα μόνο «σενάριο», αλλά μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικούς συνδυασμούς και δυναμικές σχέσεων.

Οι κλάδοι με τον υψηλότερο δείκτη παραβατικότητας

Για πρώτη φορά στην έκθεση του 2025 καταγράφεται και δείκτης παραβατικότητας, ο οποίος διαμορφώθηκε συνολικά στο 9%. Ωστόσο, η εικόνα διαφοροποιείται έντονα ανά κλάδο, κάτι που βοηθά να γίνουν πιο στοχευμένες παρεμβάσεις.

Τα υψηλότερα ποσοστά, που φτάνουν έως και το 23%, εντοπίζονται σε επιμέρους δραστηριότητες, όπως οι υπηρεσίες υγείας και διαχείρισης ακινήτων, οι δραστηριότητες αισθητικής και κομμωτικής, καθώς και οι νομικές και λογιστικές υπηρεσίες. Από την άλλη πλευρά, το λιανικό εμπόριο καταγράφει δείκτη 8%, το χονδρικό εμπόριο και τα καταλύματα 9%, ενώ η εστίαση 12%.

Ο συγκεκριμένος δείκτης προκύπτει από τη σχέση των διαπιστωμένων παραβάσεων προς το σύνολο των περιπτώσεων και συνδυάζει δεδομένα από εργατικές διαφορές, ελέγχους και το μητρώο εργοδοτών στους οποίους έχει επιβληθεί διοικητική κύρωση για παραβίαση της απαγόρευσης βίας και παρενόχλησης στην εργασία. Με απλά λόγια, δεν αποτυπώνει μόνο «τι καταγγέλλεται», αλλά και «τι επιβεβαιώνεται και κυρώνεται», δίνοντας μια πιο λειτουργική εικόνα του κινδύνου ανά κλάδο.

Στο επίκεντρο η πρόληψη, όχι μόνο η καταγγελία

Η αντιμετώπιση του φαινομένου της εργασιακή παρενόχληση δεν περιορίζεται πλέον στη διαχείριση περιστατικών όταν αυτά ήδη έχουν κλιμακωθεί. Η Επιθεώρηση Εργασίας δίνει μεγαλύτερο βάρος στην πρόληψη, την ενημέρωση και την εκπαίδευση, τόσο των εργαζομένων όσο και των εργοδοτών.

Στο πλαίσιο αυτό, περίπου 2.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις έλαβαν το 2025 ενημερωτική επιστολή για τη βία και την παρενόχληση στην εργασία, με ιδιαίτερη έμφαση στο λιανικό και χονδρικό εμπόριο, καθώς και στον τουρισμό, την εστίαση και τα καταλύματα, όπου είχε εντοπιστεί ανάγκη για μεγαλύτερη ενημέρωση. Η επιστολή αναρτήθηκε παράλληλα, τον Ιούνιο του 2025, στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ», ενισχύοντας την πρόσβαση στην πληροφόρηση.

Παράλληλα, το αυτοτελές τμήμα της Επιθεώρησης Εργασίας για την παρακολούθηση της βίας και της παρενόχλησης παρέχει συμβουλευτική υποστήριξη στις αρμόδιες υπηρεσίες, εκδίδει κατευθυντήριες οδηγίες και συμμετέχει σε εκπαιδευτικές δράσεις για τους Επιθεωρητές Εργασίας, με στόχο την πιο αποτελεσματική και ενιαία εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου.

271 κανονισμοί εργασίας με πολιτικές κατά της παρενόχλησης

Η πρόληψη περνά πλέον και στους εσωτερικούς κανονισμούς των επιχειρήσεων. Κατά τη διάρκεια του 2025 υποβλήθηκαν 271 κανονισμοί εργασίας προς κύρωση, στους οποίους είχαν ενσωματωθεί πολιτικές για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας και της παρενόχλησης, όπως προβλέπει το ισχύον πλαίσιο.

Το μεγαλύτερο μέρος των υποβολών (68%) προήλθε από τις Περιφερειακές Ενότητες της Αττικής και της Κεντρικής Μακεδονίας, όπου συγκεντρώνεται σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων με περισσότερους από 20 εργαζομένους και άρα σχετική υποχρέωση κατάρτισης κανονισμού. Αξιοσημείωτη ήταν και η συμμετοχή των Περιφερειακών Διευθύνσεων Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων Κρήτης και Αιγαίου (19%), εξέλιξη που συνδέεται κυρίως με την έντονη παρουσία μεγάλων τουριστικών επιχειρήσεων στις περιοχές αυτές.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις ενσωματώνουν σταδιακά την πρόληψη στην καθημερινή λειτουργία τους, ενώ η έγκαιρη αναφορά και η άμεση παρέμβαση φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο. Σύμφωνα με την έκθεση, οι εργατικές διαφορές επιλύονται συχνότερα όταν η εργασιακή σχέση εξακολουθεί να βρίσκεται σε ισχύ, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της έγκαιρης ενεργοποίησης των μηχανισμών προστασίας.

Η αύξηση κατά 43% δεν είναι απλώς ένας αριθμός. Είναι ένδειξη ότι η εργασιακή παρενόχληση αναγνωρίζεται περισσότερο, καταγγέλλεται συχνότερα και αντιμετωπίζεται με πιο οργανωμένα εργαλεία. Για τις επιχειρήσεις, το μήνυμα είναι σαφές: η πρόληψη, η εκπαίδευση και οι καθαρές διαδικασίες δεν είναι τυπική υποχρέωση, αλλά κρίσιμος παράγοντας για ένα ασφαλές, παραγωγικό και ανθρώπινο εργασιακό περιβάλλον.