«Ελλάδα 2.0»: Στην τελική ευθεία το μεγαλύτερο επενδυτικό πρόγραμμα των τελευταίων δεκαετιών

Στην τελική ευθεία περνά το Εθνικό Σχέδιο «Ελλάδα 2.0», το μεγαλύτερο επενδυτικό και μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα που υλοποιήθηκε στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ). Πέρα από μια απλή «άσκηση απορρόφησης» ευρωπαϊκών πόρων, το «Ελλάδα 2.0» σχεδιάστηκε ως ένας συνεκτικός οδικός χάρτης αλλαγών: με αυστηρά χρονοδιαγράμματα, μετρήσιμα ορόσημα και έλεγχο προόδου, ώστε να επιταχύνει τον μετασχηματισμό του κράτους, της οικονομίας και της καθημερινότητας των πολιτών.

Σύμφωνα με την ενημέρωση που παρουσιάστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο από τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο και τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αρμόδιο για το ΤΑΑ, Νίκο Παπαθανάση, οι συνολικές εκταμιεύσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση φτάνουν τα 24,6 δισ. ευρώ. Παράλληλα, έχουν εκπληρωθεί 253 ορόσημα και στόχοι, συμπεριλαμβανομένων των αναθεωρημένων αιτημάτων επιχορηγήσεων και πληρωμών δανείων. Οι πληρωμές του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και τα εκταμιευμένα δανειακά κεφάλαια ανέρχονται συνολικά σε 28,4 δισ. ευρώ, ενώ στόχος είναι η απορρόφηση του συνόλου των 36 δισ. ευρώ του εθνικού φακέλου έως το τέλος του έτους.

Ωστόσο, το πραγματικό αποτύπωμα του «Ελλάδα 2.0» δεν περιορίζεται στα μεγέθη. Αποτυπώνεται στο εύρος των παρεμβάσεων που είτε ολοκληρώθηκαν είτε βρίσκονται σε εξέλιξη σε ολόκληρη τη χώρα, σε τομείς που για χρόνια λειτουργούσαν ως «φρένο» στην ανάπτυξη: από τη φορολογική συμμόρφωση και τη Δικαιοσύνη μέχρι την ψηφιακή υγεία, την εκπαίδευση, το Κτηματολόγιο και την ενεργειακή μετάβαση.

«Ελλάδα 2.0»: Από τη διάγνωση στην πράξη

Κεντρικό σημείο αναφοράς στον σχεδιασμό του «Ελλάδα 2.0» αποτέλεσε η έκθεση της επιτροπής υπό τον νομπελίστα οικονομολόγο Χριστόφορο Πισσαρίδη, την οποία ζήτησε η κυβέρνηση το 2020. Στόχος της ήταν να χαράξει μια στρατηγική μακροπρόθεσμης, βιώσιμης ανάπτυξης: αύξηση εισοδημάτων, ενίσχυση παραγωγικότητας και μετασχηματισμός του κράτους.

Η ουσιαστική διαφορά σε σχέση με αντίστοιχες προσπάθειες του παρελθόντος είναι ότι αυτή τη φορά οι προτάσεις δεν έμειναν σε θεωρητικό επίπεδο. Ενσωματώθηκαν στον πυρήνα του «Ελλάδα 2.0» και μεταφράστηκαν σε συγκεκριμένες πολιτικές, έργα, μεταρρυθμίσεις, χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα ορόσημα.

Την εικόνα αυτή ενισχύει και η πρόσφατη μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (Δεκέμβριος 2025). Σύμφωνα με την ανεξάρτητη αποτίμησή του, από τις 525 συστάσεις της Έκθεσης Πισσαρίδη σε 23 πεδία δημόσιας πολιτικής, οι 432 (83%) είτε έχουν ήδη υλοποιηθεί είτε βρίσκονται σε διαδικασία υλοποίησης χάρη στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Μετρήσιμα αποτελέσματα σε κρίσιμους δείκτες

Το «Ελλάδα 2.0» έχει ήδη συμβάλει στη σύγκλιση της Ελλάδας με την ΕΕ σε βασικούς στόχους του ΤΑΑ: πράσινη/ενεργειακή μετάβαση και ψηφιοποίηση κράτους και οικονομίας. Ενδεικτικά, καταγράφονται αποτελέσματα που δεν αποτελούν απλώς «μεταρρυθμιστικά συνθήματα», αλλά αποτυπώνονται σε αριθμούς:

Στη φορολογική συμμόρφωση, έχουν πραγματοποιηθεί 489.370 διασυνδέσεις ταμειακών μηχανών και POS με την ΑΑΔΕ. Τα έσοδα από ΦΠΑ αυξήθηκαν κατά 13,1% (1,69 δισ. ευρώ) στο πρώτο εξάμηνο του 2026 σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, ενώ το κενό ΦΠΑ έχει συγκλίνει πλέον στο 9% (από 25% το 2019), κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Στην αγορά εργασίας, μέσω ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης, προστέθηκαν πάνω από 500.000 νέες θέσεις εργασίας. Η γενική ανεργία, αλλά και η ανεργία νέων και γυναικών, μειώθηκαν κατά 50%. Η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας οδήγησε σε ουσιαστικότερη καταγραφή υπερωριών: 4,5 εκατ. ώρες στο πρώτο εξάμηνο του 2026 και πάνω από 7 εκατ. ώρες το 2025, όταν το 2021 οι δηλωμένες ώρες δεν ξεπερνούσαν τα 1,7 εκατ.

Στον ψηφιακό μετασχηματισμό, η Ελλάδα από την 26η θέση μεταξύ 27 κρατών-μελών το 2019 έχει πλέον ξεπεράσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε κρίσιμους δείκτες, όπως η ψηφιοποίηση υπηρεσιών, τα δίκτυα 5G και η ψηφιακή υγεία. Το gov.gr, μέσα από τις 20 δημοφιλέστερες ψηφιακές υπηρεσίες, δημιουργεί εκτιμώμενη εξοικονόμηση 312,2 εκατ. ευρώ, 62,5 εκατ. λιγότερα φύλλα χαρτιού και 19,1 εκατ. λιγότερες μετακινήσεις.

Στην ενέργεια, οι επενδύσεις σε ΑΠΕ, διασυνδέσεις και δίκτυα συνέβαλαν ώστε η Ελλάδα να εμφανίζει χονδρική και λιανική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Επιπλέον, η χώρα έχει μεταβληθεί σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας (από καθαρό εισαγωγέα έως το 2024), ενισχύοντας το εμπορικό ισοζύγιο και την ενεργειακή ασφάλεια.

Στη Δικαιοσύνη, ο νέος Δικαστικός Χάρτης, οι αλλαγές στην πολιτική και ποινική δικονομία, η εξωδικαστική επίλυση διαφορών και η ψηφιοποίηση οδηγούν σε επιτάχυνση: μείωση χρόνου κατά 50% στα πρωτοδικεία Αθηνών και Θεσσαλονίκης και δείκτη εκκαθάρισης υποθέσεων πάνω από 100%. Παράλληλα, η Ελλάδα έχει μειώσει από 7 σε 4 τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου.

Στο Κτηματολόγιο, η κτηματογράφηση έφτασε από 39% το 2019 στο 98,83%, με το 99% της χώρας να διαθέτει πλέον ΚΑΕΚ, ενώ ολοκληρώνεται η μετάβαση σε ενιαίο ψηφιακό Κτηματολόγιο.

Στην υγεία, το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» έχει οδηγήσει σε 6,86 εκατ. προληπτικές εξετάσεις και 274.410 έγκαιρα ευρήματα. Πάνω από το 50% των πολιτών έχουν εγγραφεί σε προσωπικό γιατρό, η λίστα εκκρεμών χειρουργείων έχει σε μεγάλο βαθμό εκκαθαριστεί χωρίς αναμονές άνω των 4 μηνών, ενώ ο ψηφιακός φάκελος ασθενούς είναι πλέον παραγωγικός. Ταυτόχρονα, έχουν ολοκληρωθεί πάνω από 230 ανακαινίσεις σε δομές υγείας πανελλαδικά.

Στην εκπαίδευση, έχουν εγκατασταθεί πάνω από 39.000 διαδραστικοί πίνακες σε σχολικές μονάδες από την Ε’ Δημοτικού έως τη Γ’ Λυκείου, ενώ 410.000 χρήστες έχουν εγγραφεί στο δωρεάν Ψηφιακό Φροντιστήριο.

Στην πολιτική για την αναπηρία, η πιλοτική δράση του προσωπικού βοηθού καθιερώθηκε ως μόνιμη πολιτική, μαζί με την ψηφιακή κάρτα αναπηρίας και πρόγραμμα λειτουργικής αναβάθμισης κατοικιών.

Επενδύσεις που κινητοποιούν ιδιωτικό κεφάλαιο

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η διάσταση ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας. Μέσω χαμηλότοκων δανείων, εγγυήσεων InvestEU, επενδυτικών κεφαλαίων συμμετοχών και στεγαστικών προγραμμάτων, το ΤΑΑ αναμένεται να κινητοποιήσει συνολικά επενδύσεις και χρηματοδοτήσεις ύψους 46,6 δισ. ευρώ. Με άλλα λόγια, το «Ελλάδα 2.0» λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής: δεν χρηματοδοτεί μόνο έργα, αλλά επιταχύνει αποφάσεις επένδυσης, αναβάθμισης και καινοτομίας στον ιδιωτικό τομέα.

Η παρακαταθήκη του «Ελλάδα 2.0» και η επόμενη ημέρα

Το συμπέρασμα που αναδεικνύεται είναι σαφές: το «Ελλάδα 2.0» αφήνει πίσω του όχι μόνο υποδομές και χρηματοδοτήσεις, αλλά ένα πιο σύγχρονο, λειτουργικό και μετρήσιμο πλαίσιο δημόσιας πολιτικής. Όπως τόνισε ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, η ουσία βρίσκεται σε αυτό που μένει μετά την ολοκλήρωση: ψηφιοποίηση, απλούστευση διαδικασιών, ισχυρότερη φορολογική συμμόρφωση, ταχύτερη Δικαιοσύνη, σύγχρονο Κτηματολόγιο, ενεργειακή μετάβαση, πρόληψη στην υγεία και επένδυση σε δεξιότητες.

Από την πλευρά του, ο Νίκος Παπαθανάσης υπογράμμισε ότι η επιτυχία δεν μετριέται μόνο από τους πόρους που απορροφήθηκαν, αλλά από το μόνιμο αναπτυξιακό και μεταρρυθμιστικό αποτύπωμα που δημιουργείται, ώστε η οικονομική μεγέθυνση να μετατρέπεται σε διαρκές κοινωνικό μέρισμα.

Η γενική γραμματέας Συντονισμού Εύη Δραμαλιώτη στάθηκε στη σημασία των θεσμικών αλλαγών που ολοκληρώνονται, όπως το Κτηματολόγιο, ο νέος Δικαστικός Χάρτης, η καθολική επέκταση του «Προσωπικού Βοηθού», αλλά και ειδικά χωροταξικά πλαίσια για κρίσιμους κλάδους. Και ο διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας του Ταμείου Ανάκαμψης, Ορέστης Καβαλάκης, υπογράμμισε τον καθοριστικό ρόλο της συνεργασίας υπουργείων, φορέων υλοποίησης και ιδιωτικού τομέα, ώστε να υποβληθούν έγκαιρα τα τελικά αιτήματα πληρωμής και να αξιοποιηθεί κάθε διαθέσιμο ευρωπαϊκό ευρώ.