Ελεύθεροι επαγγελματίες: Προτάσεις της Επιστημονικής Επιτροπής Φορέων για τις αλλαγές στο φορολογικό καθεστώς – Πώς θα κερδίζεται το «μπόνους»

Η καθιέρωση ενός θεσμοθετημένου «Καθεστώτος Συνεπούς Φορολογουμένου», που θα βασίζεται σε αντικειμενικά, διαφανή και ελέγξιμα κριτήρια, αποτελεί τον κεντρικό άξονα των προτάσεων της Διαρκούς Επιστημονικής Επιτροπής Φορέων της Αγοράς ενόψει των επικείμενων αλλαγών στο καθεστώς φορολόγησης. Επίκεντρο των παρεμβάσεων είναι οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με στόχο ένα σύστημα που να επιβραβεύει τη συνέπεια, να ενθαρρύνει τις επενδύσεις και να μειώνει τα διοικητικά βάρη.

Στο υπόμνημα που διαβιβάστηκε στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η Επιτροπή εισηγείται ένα στοχευμένο «φορομπόνους» για συνεπείς φορολογούμενους, συνδυαστικά με μείωση της φορολογίας επιχειρήσεων, σταδιακή κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και «πάγωμα» ΦΠΑ και φόρου υπεραξίας στα ακίνητα. Οι προτάσεις έρχονται λίγο πριν τις σχετικές ανακοινώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ, με την αγορά να αναμένει ένα συνεκτικό πλαίσιο κινήτρων και ελαφρύνσεων.

Η λογική του προτεινόμενου μοντέλου είναι απλή: όσο περισσότερα πραγματικά και διασταυρώσιμα δεδομένα για έσοδα, έξοδα και συναλλαγές συγκεντρώνει η ΑΑΔΕ, τόσο περιορίζεται η ανάγκη τεκμαρτού προσδιορισμού εισοδήματος. Έτσι, οι ελαφρύνσεις συνδέονται άμεσα με την πραγματική οικονομική δραστηριότητα και τη φορολογική συμπεριφορά, αντί να εφαρμόζονται οριζόντια.

Τι είναι το «Καθεστώς Συνεπούς Φορολογουμένου» και πώς λειτουργεί

Το «Καθεστώς Συνεπούς Φορολογουμένου» προτείνεται ως ένα σταθερό πλαίσιο αξιολόγησης και επιβράβευσης, που θα δίνει προβάδισμα στους συνεπείς σε φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις. Η κατάταξη θα γίνεται βάσει σαφών κριτηρίων και η απόδοση του «μπόνους» θα είναι προβλέψιμη, διαφανής και μετρήσιμη. Στόχος είναι:
– να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ κράτους και φορολογουμένων,
– να δοθούν ουσιαστικά κίνητρα συμμόρφωσης,
– να δημιουργηθούν σταθεροί κανόνες που ενθαρρύνουν επενδύσεις και ανάπτυξη.

Με κεντρικά εργαλεία τη μειωμένη προκαταβολή φόρου, τα κίνητρα για επανεπένδυση κερδών, την υποστήριξη πράσινων και ψηφιακών επενδύσεων, καθώς και την ενίσχυση της απασχόλησης, το πλαίσιο στοχεύει στη διασύνδεση φορολογικών ελαφρύνσεων με απτά αναπτυξιακά οφέλη.

Πώς θα κερδίζεται το «φορομπόνους»

Για την απόκτηση του «φορομπόνους» προβλέπεται αξιολόγηση βάσει συγκεκριμένων παραμέτρων που αποτυπώνουν συνέπεια και διαφάνεια. Μεταξύ αυτών:
– Εμπρόθεσμη υποβολή φορολογικών δηλώσεων.
– Εμπρόθεσμη καταβολή φόρων ή συνεπής τήρηση ρυθμίσεων.
– Απουσία σοβαρών φορολογικών παραβάσεων.
– Πλήρης συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις myDATA και τις λοιπές ψηφιακές διαδικασίες.
– Συνέπεια στις ασφαλιστικές υποχρεώσεις.
– Υγιές ιστορικό συναλλαγών και απουσία ενδείξεων συστηματικής παραβατικότητας.

Η επιβράβευση μπορεί να περιλαμβάνει:
– Μειωμένη προκαταβολή φόρου.
– Χαμηλότερο φορολογικό συντελεστή όταν αυξάνεται η απασχόληση.
– Πρόσθετα κίνητρα για επανεπένδυση κερδών.
– Ευνοϊκότερη μεταχείριση σε πράσινες και ψηφιακές επενδύσεις.
– Μειώσεις φόρων και συνολικής φορολογικής επιβάρυνσης για συνεπείς επιχειρήσεις.

Ενδεικτικά οφέλη για ΜμΕ και Ελεύθεροι επαγγελματίες

Σε αυτό το πλαίσιο, δυνητικοί ωφελούμενοι είναι:
– Μικρομεσαίες επιχειρήσεις με φορολογική και ασφαλιστική συνέπεια.
– Ελεύθεροι επαγγελματίες με πραγματικά χαμηλή δραστηριότητα.
– Νέες και νεοφυείς επιχειρήσεις.
– Επιχειρήσεις έντασης εργασίας.
– Επιχειρήσεις που δρομολογούν πράσινες ή ψηφιακές επενδύσεις.

Ενδεικτικό παράδειγμα: Μία βιοτεχνία τροφίμων με 40 εργαζομένους που αυξάνει το προσωπικό της σε 46 άτομα, επενδύει σε νέο μηχανολογικό εξοπλισμό, υποβάλλει όλες τις δηλώσεις εμπρόθεσμα και δεν έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές ή σοβαρές παραβάσεις, θα μπορούσε να επωφεληθεί από:
– μειωμένη προκαταβολή φόρου,
– χαμηλότερο συντελεστή λόγω αύξησης της απασχόλησης,
– πρόσθετα κίνητρα χάρη στην επανεπένδυση κερδών,
– συνολικές μειώσεις φόρων και επιβαρύνσεων.

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, ιδιαίτερα όσους κάνουν τα πρώτα τους βήματα ή λειτουργούν με περιορισμένο κύκλο εργασιών, το προτεινόμενο πλαίσιο δημιουργεί ένα πιο δίκαιο περιβάλλον, στο οποίο η πραγματική εικόνα των εισοδημάτων υπερισχύει των τεκμαρτών υπολογισμών.

Οι βασικές προτάσεις της Επιτροπής

Η Επιτροπή καταθέτει ένα πλέγμα παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ανταγωνιστικότητα και τη δίκαιη κατανομή των βαρών:
– Σταδιακή μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης των νομικών προσώπων, για ενίσχυση ανταγωνιστικότητας, επενδύσεων και επανεπένδυσης κερδών.
– Στοχευμένη μείωση της προκαταβολής φόρου, συνδεδεμένη με επενδύσεις, απασχόληση και τεκμηριωμένη αναπτυξιακή δραστηριότητα.
– Πλήρης ή σταδιακή κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, με προτεραιότητα στα υποκαταστήματα.
– Μείωση επιβαρύνσεων με έμφαση στις νέες προσλήψεις και στις επιχειρήσεις έντασης εργασίας.
– Αύξηση της φορολογικής ελάφρυνσης για νέους επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις από 10.000 σε 20.000 ευρώ (άρθρο 29 παρ. 2 ΚΦΕ).
– Κατάργηση ή ουσιαστική αναμόρφωση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος των ελευθέρων επαγγελματιών.
– Ταχύτερες επιστροφές φόρων και αυτοδίκαιη τοκοφορία για τον περιορισμό της επιβάρυνσης από καθυστερήσεις.
– Επανεξέταση του φόρου πολυτελούς διαβίωσης με στόχο τη μείωση επιβαρύνσεων.
– Φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις που εντάσσονται στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.
– Σταδιακή κατάργηση αντικειμενικών δαπανών διαβίωσης για όσους επιβαρύνονται από τεκμήρια.
– Παράταση δυνατότητας συμψηφισμού φορολογικών ζημιών με μελλοντικά κέρδη.
– Αύξηση της έκπτωσης φόρου για έγκαιρη υποβολή δήλωσης και εξόφληση έως 31 Ιουλίου.
– Βελτιώσεις στα καθεστώτα επαναπατρισμού και προσέλκυσης φορολογουμένων, με ευκολότερη υπαγωγή στο ευνοϊκό πλαίσιο.
– Ενίσχυση κινήτρων για επανεπένδυση επιχειρηματικών κερδών.
– Αλλαγές στη φορολόγηση εισοδημάτων από ακίνητα για ενίσχυση της μακροχρόνιας μίσθωσης.
– Εκσυγχρονισμός ΕΝΦΙΑ και φορολογίας ακίνητης περιουσίας.
– Αύξηση ημερήσιας αξίας διατακτικών σίτισης από 6 σε 8 ευρώ.
– Περαιτέρω παράταση αναστολής ΦΠΑ στις οικοδομές και του φόρου υπεραξίας ακινήτων.

Επιπτώσεις στην αγορά και επόμενα βήματα

Το προτεινόμενο πλαίσιο συνδέει τις ελαφρύνσεις με πραγματικές επιδόσεις, ενισχύοντας την αξιοπιστία του συστήματος και δημιουργώντας ένα σταθερό περιβάλλον για σχεδιασμό επενδύσεων. Η επιβράβευση της συνέπειας λειτουργεί αποτρεπτικά για τη φοροδιαφυγή, ενώ παράλληλα υποστηρίζει την απασχόληση, την καινοτομία και τη μετάβαση σε μια πιο πράσινη και ψηφιακή οικονομία.

Οι ανακοινώσεις στη ΔΕΘ αναμένεται να αποσαφηνίσουν το χρονοδιάγραμμα και τους όρους εφαρμογής. Μέχρι τότε, οι επιχειρήσεις και οι ελεύθεροι επαγγελματίες μπορούν να προετοιμαστούν:
– διασφαλίζοντας πλήρη συμμόρφωση με myDATA και ψηφιακές διαδικασίες,
– τακτοποιώντας φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις,
– σχεδιάζοντας επενδύσεις που πληρούν τις προβλέψεις του πλαισίου (πράσινες/ψηφιακές, αύξηση απασχόλησης, επανεπένδυση κερδών).

Συνολικά, το προτεινόμενο «Καθεστώς Συνεπούς Φορολογουμένου» και το συνακόλουθο «φορομπόνους» στοχεύουν να επανακαθορίσουν τη σχέση κράτους–φορολογουμένου, μετατοπίζοντας το βάρος από τα τεκμήρια στην πραγματική οικονομική δραστηριότητα. Αν εφαρμοστεί με συνέπεια, μπορεί να αποτελέσει ουσιαστική ανάσα για τις ΜμΕ και τους ελεύθερους επαγγελματίες, προσφέροντας σταθερότητα, δικαιοσύνη και κίνητρα ανάπτυξης σε μια περίοδο που η προβλεψιμότητα είναι ζητούμενο για όλους.