Ελεύθεροι επαγγελματίες: Ποιοι βγαίνουν κερδισμένοι από την κατάργηση των κριτηρίων τζίρου και προσωπικού στο τεκμαρτό εισόδημα

Περίπου 155.000 ελεύθεροι επαγγελματίες αναμένεται να δουν πραγματική ελάφρυνση από τις παρεμβάσεις στο σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης που ανακοίνωσε από τη 90ή ΔΕΘ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Με τις αλλαγές που θα ισχύσουν από το 2027, τα δύο επίμαχα κριτήρια—η προσαύξηση 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας και η προσαύξηση 5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών από τον μέσο τζίρο του αντίστοιχου ΚΑΔ—καταργούνται. Αυτό σημαίνει ότι ένας συνεπής φορολογικά επαγγελματίας δεν θα τιμωρείται πλέον τεκμαρτά επειδή απασχολεί προσωπικό ή επειδή ο τζίρος του κινείται πάνω από τον μέσο όρο του κλάδου. Παράλληλα, παραμένει ως ελάχιστη βάση το κατώτατο όριο που συνδέεται με τον κατώτατο μισθό, ενώ έρχονται και ευνοϊκότερες κλίμακες φορολόγησης. Το συνολικό όφελος θα αποτυπωθεί καθαρά στην εκκαθάριση των δηλώσεων που θα υποβληθούν το 2027, για εισοδήματα που αποκτώνται από φέτος και μετά, σύμφωνα με το νέο πλαίσιο.

Τι αλλάζει στο τεκμαρτό εισόδημα

Ο πυρήνας της μεταρρύθμισης αφορά την απλοποίηση και τον εξορθολογισμό του μηχανισμού που προσδιορίζει το τεκμαρτό εισόδημα. Συγκεκριμένα:
– Καταργείται η προσαύξηση κατά 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας. Έτσι, η απασχόληση εργαζομένων δεν οδηγεί σε αυτόματη αύξηση του τεκμαρτού.
– Καταργείται η προσαύξηση 5% που βασιζόταν στη διαφορά του τζίρου της επιχείρησης από τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ. Με άλλα λόγια, η ανάπτυξη και η υγιής εμπορική δραστηριότητα δεν αποτελούν πλέον λόγο επιπλέον τεκμαρτής επιβάρυνσης.

Η ελάχιστη βάση για την τεκμαρτή φορολόγηση εξακολουθεί να «ακουμπά» στον κατώτατο μισθό, διασφαλίζοντας μια κοινή αφετηρία για όλους. Ωστόσο, η αφαίρεση των δύο προσαυξήσεων περιορίζει σημαντικά τις στρεβλώσεις για κλάδους έντασης εργασίας ή για επιχειρήσεις με εποχικές διακυμάνσεις στον τζίρο.

Ποιοι ελεύθεροι επαγγελματίες ευνοούνται περισσότερο

Οι μεγαλύτεροι κερδισμένοι είναι:
– Επιχειρήσεις που απασχολούν προσωπικό και μέχρι σήμερα επιβαρύνονταν τεκμαρτά λόγω μισθοδοσίας.
– Επαγγελματίες με τζίρο άνω του μέσου όρου του ΚΑΔ τους, ιδίως σε κλάδους με υψηλή παραγωγικότητα ή έντονη εποχικότητα (π.χ. εστίαση, τουριστικές υπηρεσίες, λιανεμπόριο).
– Συνεπείς φορολογούμενοι που τηρούν βιβλία και δηλώνουν τα πραγματικά τους εισοδήματα, καθώς το βάρος μετατοπίζεται από τα τεκμήρια σε πιο δίκαιη, προοδευτική φορολόγηση.

Επιπλέον, από το 2027 ενεργοποιούνται και οι μειωμένοι φορολογικοί συντελεστές που έχουν ήδη νομοθετηθεί για τα εισοδήματα που αποκτώνται από φέτος, ενισχύοντας περαιτέρω το συνολικό όφελος για τους ελεύθερους επαγγελματίες.

Παράδειγμα: Η επίδραση στο τεκμαρτό εισόδημα ενός καφέ

Ένα καφέ με 15 χρόνια λειτουργίας, πέντε εργαζόμενους και ετήσια μισθοδοσία 105.000 ευρώ, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της διαφοράς που φέρνουν οι αλλαγές:
– Με το ισχύον σύστημα: τεκμαρτό εισόδημα 27.244 ευρώ και φόρος 4.783 ευρώ.
– Με τη νέα ρύθμιση: το τεκμαρτό εισόδημα περιορίζεται στα 16.744 ευρώ και ο φόρος υποχωρεί στα 2.249 ευρώ.

Το όφελος ανέρχεται σε 2.534 ευρώ, που αντιστοιχεί σε μείωση φορολογικής επιβάρυνσης περίπου 53%. Ειδικά για επιχειρήσεις έντασης εργασίας, η κατάργηση της προσαύξησης λόγω μισθοδοσίας έχει άμεσο και μετρήσιμο αντίκτυπο.

Τεκμαρτό εισόδημα και μικροί οικισμοί: έκπτωση 50%

Σημαντική ελάφρυνση προβλέπεται και για όσους δραστηριοποιούνται σε μικρούς οικισμούς. Το όριο πληθυσμού αυξάνεται από τους 1.500 στους 2.000 κατοίκους, με αποτέλεσμα τα τεκμήρια να μειώνονται κατά 50% για τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες σε μικρά χωριά και κοινότητες της Περιφέρειας. Η πρόβλεψη αυτή αναγνωρίζει το υψηλότερο λειτουργικό κόστος και τις ιδιαιτερότητες της δραστηριότητας στην περιφέρεια, προσφέροντας ουσιαστική ανάσα σε τοπικές μικρές επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους.

Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και προκαταβολή φόρου

Οι αλλαγές στην τεκμαρτή φορολόγηση αφορούν εισοδήματα που αποκτώνται από φέτος, με το όφελος να αποτυπώνεται στην εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων που θα υποβληθούν το 2027. Παράλληλα:
– Από το 2027, η προκαταβολή φόρου για ατομικές επιχειρήσεις μειώνεται από 55% σε 50%. Έτσι, τα εισοδήματα που θα αποκτηθούν εντός του 2027 θα επιβαρυνθούν με προκαταβολή 50%.
– Για τα εισοδήματα του 2026, η προκαταβολή διατηρείται στο 55%.

Η σταδιακή μείωση της προκαταβολής βελτιώνει τη ρευστότητα, ειδικά για μικρές επιχειρήσεις, επιτρέποντάς τους να επενδύσουν σε ανάπτυξη αντί να δεσμεύουν πολύτιμο κεφάλαιο σε φορολογικές υποχρεώσεις.

Τι μένει σταθερό και τι να προσέξετε

– Η ελάχιστη βάση του τεκμαρτού εισοδήματος παραμένει συνδεδεμένη με τον κατώτατο μισθό.
– Η συνέπεια στη φορολογική συμμόρφωση παραμένει κρίσιμη: οι ελεύθεροι επαγγελματίες που τηρούν ορθά τα βιβλία τους και δηλώνουν πραγματικά στοιχεία είναι αυτοί που κερδίζουν περισσότερο από την κατάργηση των επιβαρύνσεων λόγω τζίρου και μισθοδοσίας.
– Όσοι δραστηριοποιούνται σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους δικαιούνται μείωση 50% στα τεκμήρια, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις εγκατάστασης.
– Οι νέοι φορολογικοί συντελεστές που έχουν ήδη θεσπιστεί λειτουργούν συμπληρωματικά με τις αλλαγές στο τεκμαρτό εισόδημα, ενισχύοντας τη συνολική μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης.