Δημοσιονομικό Συμβούλιο: Έρχεται νέο σύστημα κοστολόγησης προεκλογικών προτάσεων

Δόθηκε στη δημοσιότητα το νέο πλαίσιο συνεργασίας που θα έχει με τα πολιτικά κόμματα το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) για την κοστολόγηση των προεκλογικών τους προτάσεων. Πρόκειται για μια εξέλιξη που φιλοδοξεί να βάλει τάξη σε ένα πεδίο όπου, παραδοσιακά, οι υποσχέσεις ακούγονται εύκολα, αλλά οι αριθμοί σπανίως συνοδεύουν τη συζήτηση με την ίδια ένταση. Με το νέο σύστημα, η κοστολόγηση προεκλογικών προτάσεων αποκτά θεσμικό πλαίσιο, με σαφείς κανόνες, προθεσμίες και μεθοδολογία, ενώ παραμένει—τουλάχιστον σε αυτή τη φάση—προαιρετική για τα κόμματα.

Η ενεργοποίηση της διαδικασίας έρχεται για πρώτη φορά μετά από νομοθετική παρέμβαση που ψηφίστηκε το 2025, η οποία δίνει το «πράσινο φως» για δημοσιονομικό έλεγχο προεκλογικών προγραμμάτων. Έτσι, το ΕΔΣ εντάσσεται στο «κλειστό κλαμπ» ανεξάρτητων δημοσιονομικών συμβουλίων χωρών όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία, ο Καναδάς και η Αγγλία, που εδώ και χρόνια κοστολογούν προεκλογικά μέτρα και ενισχύουν τη διαφάνεια στον δημόσιο διάλογο.

Κοστολόγηση προεκλογικών προτάσεων: τι αλλάζει με το νέο πλαίσιο

Με βάση όσα ορίζονται στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο (ν. 4270/2014, όπως εφαρμόζεται στο νέο σύστημα), το ΕΔΣ θα υποδέχεται συγκεκριμένες προτάσεις μέτρων που θα υποβάλλονται από τα κόμματα, θα τις ποσοτικοποιεί και θα αναλύει τόσο το δημοσιονομικό τους αποτύπωμα όσο και τον ευρύτερο οικονομικό αντίκτυπο που θα είχε η εφαρμογή τους.

Κεντρικό στοιχείο της διαδικασίας είναι ότι δεν μιλάμε για πολιτική αξιολόγηση. Το ΕΔΣ δεν θα κρίνει αν ένα μέτρο είναι «καλό» ή «κακό», ούτε θα παρεμβαίνει στη στρατηγική των κομμάτων. Αντίθετα, το ζητούμενο είναι να υπάρχει μια μεθοδολογικά συνεπής εκτίμηση του κόστους ή/και των δημοσιονομικών επιπτώσεων, με κοινά πρότυπα και συγκρίσιμη βάση.

Χρονοδιάγραμμα και όρια υποβολών για τα κόμματα

Σύμφωνα με την ανακοίνωση που αναρτήθηκε στον ιστότοπο hfisc.gr, από την 1η Νοεμβρίου 2026 κάθε πολιτικό κόμμα θα μπορεί να υποβάλει άπαξ έως και 10 προτάσεις μέτρων για κοστολόγηση, το αργότερο έως 120 ημέρες πριν την προβλεπόμενη ημερομηνία εκλογών. Πρόκειται για χρονικό όριο που λειτουργεί ως «δικλείδα» ώστε το ΕΔΣ να προλαβαίνει να ολοκληρώνει εγκαίρως τις εκτιμήσεις πριν από την εκλογική διαδικασία. Αιτήματα που θα υποβληθούν αργότερα ενδέχεται να μην προλάβουν να ολοκληρωθούν.

Η συμμετοχή παραμένει προαιρετική και αφορά όλα τα πολιτικά κόμματα που έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις βουλευτικές εκλογές. Κάθε κόμμα ορίζει έναν εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο, ο οποίος αναλαμβάνει την υποβολή αιτημάτων και τη συνεργασία με το ΕΔΣ καθ’ όλη τη διαδικασία.

Τι απαιτείται από τις προτάσεις που θα κοστολογούνται

Για να εξεταστεί μια πρόταση, πρέπει να είναι διατυπωμένη σαφώς και αναλυτικά. Δεν αρκεί μια γενική εξαγγελία· απαιτούνται συγκεκριμένα χαρακτηριστικά εφαρμογής, ώστε να μπορεί να υπολογιστεί το δημοσιονομικό αποτύπωμα με αξιόπιστο τρόπο. Παράλληλα, οι προτάσεις οφείλουν να συμμορφώνονται με το Σύνταγμα, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.

Κατά προτεραιότητα θα εξετάζονται μέτρα με σημαντικό δημοσιονομικό αποτύπωμα—ενδεικτικά άνω των 50 εκατ. ευρώ ετησίως—ώστε οι διαθέσιμοι πόροι να κατευθύνονται εκεί όπου το διακύβευμα είναι μεγαλύτερο. Επιπλέον, προβλέπεται ότι μπορεί να εξαιρούνται (ή να εξετάζονται μόνο κατ’ εξαίρεση) προτάσεις που αφορούν αμυντικές προμήθειες, μεγάλα έργα υποδομών ή ιδιαίτερα πολύπλοκες παρεμβάσεις με υψηλό βαθμό αβεβαιότητας. Το ίδιο μπορεί να ισχύσει και για προτάσεις που στηρίζονται κυρίως σε έμμεσες μακροοικονομικές επιδράσεις, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα δεδομένων και αξιόπιστης μεθοδολογίας.

Διαφάνεια, εμπιστευτικότητα και ο ρόλος του ΕΔΣ

Ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία του πλαισίου είναι η ισορροπία μεταξύ διαφάνειας και εμπιστευτικότητας. Το αίτημα κοστολόγησης και ο αριθμός των προτάσεων που υποβάλλει κάθε κόμμα παραμένουν εμπιστευτικά ως προς το περιεχόμενο. Το ΕΔΣ δημοσιοποιεί μόνο τον αριθμό των προτάσεων και το κόμμα που τις κατέθεσε, χωρίς αναφορά στο τι περιλαμβάνουν. Ωστόσο, το ίδιο το κόμμα μπορεί να αξιοποιήσει τη σχετική ανάρτηση, εφόσον το κρίνει χρήσιμο.

Ως ανεξάρτητος θεσμός, το ΕΔΣ μπορεί να μιλά για τη διαδικασία κοστολόγησης προεκλογικών προτάσεων, αλλά δεν θα σχολιάζει συγκεκριμένες κοστολογήσεις ή επιμέρους προτάσεις πολιτικής. Παρ’ όλα αυτά, διατηρεί το δικαίωμα να παρέμβει εάν κρίνει ότι ένα κόμμα παραποιεί το έργο του, για παράδειγμα ισχυριζόμενο ότι μια εκτίμηση προέρχεται από το ΕΔΣ χωρίς να ισχύει.

Το Συμβούλιο φέρει αποκλειστική ευθύνη για τη μεθοδολογία, τις παραδοχές, την αξιολόγηση και τις δημοσιευόμενες εκτιμήσεις. Στους υπολογισμούς του ακολουθεί τον ορισμό του δημοσιονομικού κόστους όπως αυτός χρησιμοποιείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε η προσέγγιση να ευθυγραμμίζεται με ευρωπαϊκά πρότυπα και διεθνείς βέλτιστες πρακτικές.

Η τεχνική βάση: Τεχνικό Υπόμνημα και συνεργασία με φορείς

«Κλειδί» για την εφαρμογή του συστήματος είναι το Τεχνικό Υπόμνημα που έχει αναρτηθεί στον ιστότοπο του ΕΔΣ. Εκεί περιγράφονται το πλαίσιο, οι διαδικαστικές προδιαγραφές και η μεθοδολογία υποβολής, αξιολόγησης και δημοσίευσης, με στόχο τη διαφάνεια, την ίση μεταχείριση των κομμάτων και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης του κοινού.

Για να στηριχθούν αξιόπιστες εκτιμήσεις, απαιτείται στενή συνεργασία με κρίσιμους φορείς και οργανισμούς, όπως η ΑΑΔΕ, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, ο e-ΕΦΚΑ και η ΕΛΣΤΑΤ, ώστε να παρέχουν δεδομένα που θα αποτελούν τη βάση υπολογισμού των επιδράσεων των μέτρων. Το πλαίσιο, όπως επισημαίνεται, αναπτύχθηκε με τεχνική βοήθεια της Κομισιόν και αξιοποίηση διεθνών πρακτικών.

Σε δήλωσή της, η πρόεδρος του ΕΔΣ, ομότιμη καθηγήτρια του ΟΠΑ Αναστασία Μιαούλη, υπογραμμίζει ότι «για πρώτη φορά στη χώρα μας θεσμοθετείται η κοστολόγηση προτάσεων πολιτικών κομμάτων από Ανεξάρτητη Αρχή» και σημειώνει πως οι «μεθοδολογικά συνεπείς και ανεξάρτητες ποσοτικοποιήσεις επιτρέπουν καλύτερη αξιολόγηση των πολιτικών προγραμμάτων», βοηθώντας τους πολίτες να κατανοήσουν τις πιθανές δημοσιονομικές συνέπειες και να αναβαθμιστεί η ποιότητα του δημοκρατικού διαλόγου.

Συνολικά, η κοστολόγηση προεκλογικών προτάσεων από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο δεν έρχεται να περιορίσει την πολιτική αντιπαράθεση, αλλά να της δώσει πιο σταθερό έδαφος. Όσο περισσότερο τα κόμματα επιλέγουν να αξιοποιήσουν το εργαλείο αυτό, τόσο πιο εύκολα οι πολίτες θα μπορούν να ξεχωρίζουν τις εφαρμόσιμες δεσμεύσεις από τις γενικές εξαγγελίες—και τόσο πιο ουσιαστική θα γίνεται η συζήτηση για το τι μπορεί πραγματικά να χρηματοδοτηθεί, πότε και με ποιες συνέπειες.