Ασφάλειες ζωής: Σχεδόν 1 στα 2 ευρώ σε συμβόλαια συνδεδεμένα με επενδύσεις

Σχεδόν ένα στα δύο ευρώ που καταβάλλονται για ασφάλειες ζωής κατευθύνεται πλέον σε συμβόλαια συνδεδεμένα με επενδύσεις. Το μερίδιο των συγκεκριμένων προϊόντων έφθασε το 46% κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, καταγράφοντας σημαντική άνοδο σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει το αυξανόμενο ενδιαφέρον των καταναλωτών για ασφαλιστικά προγράμματα που συνδυάζουν προστασία και επενδυτική προοπτική, αλλά αναδεικνύει ταυτόχρονα την ανάγκη για προσεκτική ενημέρωση πριν από κάθε απόφαση.

Σύμφωνα με την Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας του Οκτωβρίου της Τράπεζας της Ελλάδος, η συνολική παραγωγή ασφαλίστρων στον κλάδο των ασφαλίσεων ζωής διαμορφώθηκε σε 1,6 δισ. ευρώ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026. Το ποσό αυτό ήταν αυξημένο κατά 20% σε ετήσια βάση. Παράλληλα, η παραγωγή ασφαλίστρων των συμβολαίων που συνδέονται με επενδύσεις αυξήθηκε κατά 24%.

Το μερίδιο των συγκεκριμένων προϊόντων ήταν 45% το πρώτο εξάμηνο του 2025 και ανήλθε σε 46% έναν χρόνο αργότερα. Τα στοιχεία αφορούν τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις που εποπτεύονται από την Τράπεζα της Ελλάδος.

Ασφάλειες ζωής συνδεδεμένες με επενδύσεις: Πώς λειτουργούν

Τα λεγόμενα unit linked είναι ασφαλιστήρια ζωής στα οποία η ασφαλιστική κάλυψη συνδυάζεται με επένδυση. Συνήθως, τα χρήματα τοποθετούνται σε μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων ή σε άλλα επενδυτικά χαρτοφυλάκια, ανάλογα με τις επιλογές που προσφέρει κάθε πρόγραμμα.

Σε αντίθεση με ένα παραδοσιακό ασφαλιστήριο με προκαθορισμένη απόδοση ή εγγύηση, η αξία του επενδυτικού μέρους μεταβάλλεται ανάλογα με την πορεία των αγορών. Επομένως, το ποσό που μπορεί να εισπράξει ο ασφαλισμένος στο μέλλον επηρεάζεται τόσο από τις αποδόσεις των επενδύσεων όσο και από τις χρεώσεις του προγράμματος.

Ο ασφαλισμένος έχει τη δυνατότητα να συμμετάσχει σε πιθανή άνοδο των αγορών, αναλαμβάνει όμως και τον κίνδυνο απωλειών. Εάν η αξία των επενδύσεων υποχωρήσει, μπορεί να μειωθεί και η αξία του συμβολαίου. Η προστασία του αρχικού κεφαλαίου δεν θεωρείται δεδομένη και εξαρτάται αποκλειστικά από τις εγγυήσεις που προβλέπονται ρητά στο συμβόλαιο, καθώς και από τις προϋποθέσεις που τις συνοδεύουν.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, για παράδειγμα, η εγγύηση μπορεί να ισχύει μόνο εφόσον το πρόγραμμα διατηρηθεί μέχρι τη λήξη του ή για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Για τον λόγο αυτό, είναι απαραίτητο ο ενδιαφερόμενος να εξετάζει με προσοχή τη διάρκεια, το επενδυτικό προφίλ και τους όρους του ασφαλιστηρίου.

Το μέγεθος των επενδύσεων και ο κίνδυνος για τον ασφαλισμένο

Η αυξανόμενη συμμετοχή των unit linked στην παραγωγή ασφαλίστρων αποτυπώνεται και στο ενεργητικό των ασφαλιστικών εταιρειών. Τον Ιούνιο του 2026, επενδύσεις συνολικού ύψους περίπου 7 δισ. ευρώ αφορούσαν ασφαλίσεις στις οποίες τον επενδυτικό κίνδυνο φέρουν οι ίδιοι οι ασφαλισμένοι, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος.

Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι η τελική αξία του συμβολαίου μπορεί να επηρεάζεται από τις διακυμάνσεις στις χρηματιστηριακές αγορές, τα επιτόκια, τις οικονομικές συνθήκες και τις επιδόσεις των επιμέρους επενδύσεων. Η πιθανότητα υψηλότερης απόδοσης συνοδεύεται συνεπώς από μεγαλύτερη αβεβαιότητα σε σχέση με προϊόντα που προσφέρουν σταθερή ή εγγυημένη απόδοση.

Δεν υπάρχει ένα ενιαίο επίπεδο κινδύνου για όλα τα επενδυτικά ασφαλιστήρια. Άλλα προγράμματα επενδύουν κυρίως σε ομόλογα και θεωρούνται πιο συντηρητικά, ενώ άλλα έχουν μεγαλύτερη έκθεση σε μετοχές ή πιο σύνθετα επενδυτικά προϊόντα.

Χρεώσεις και πρόωρη εξαγορά του συμβολαίου

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις χρεώσεις που συνοδεύουν κάθε πρόγραμμα. Ανάλογα με το ασφαλιστήριο, μπορεί να προβλέπονται έξοδα εισόδου, προμήθειες διαχείρισης, χρεώσεις για επιμέρους συναλλαγές, κόστος ασφαλιστικής κάλυψης ή επιβάρυνση σε περίπτωση πρόωρης εξόδου.

Οι χρεώσεις αυτές μειώνουν την καθαρή αξία της επένδυσης και πρέπει να υπολογίζονται σε όλη τη διάρκεια του συμβολαίου. Ένα πρόγραμμα που εμφανίζει ικανοποιητική μικτή απόδοση μπορεί τελικά να αποδίδει αισθητά λιγότερα στον ασφαλισμένο, όταν αφαιρεθούν όλα τα έξοδα.

Η διάρκεια του συμβολαίου γίνεται ακόμη πιο σημαντική όταν ο ασφαλισμένος χρειάζεται να αποσύρει τα χρήματά του νωρίτερα. Σε περίπτωση πρόωρης εξαγοράς, το ποσό που θα λάβει εξαρτάται από την τρέχουσα αξία των επενδύσεων και τους όρους αποχώρησης. Ενδέχεται, επομένως, να είναι χαμηλότερο από το σύνολο των καταβολών του, είτε επειδή οι αγορές έχουν κινηθεί αρνητικά είτε λόγω των σχετικών χρεώσεων.

Η ενημέρωση πριν από την υπογραφή

Πριν από την υπογραφή ενός επενδυτικού ασφαλιστικού προϊόντος, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να λαμβάνει το Έγγραφο Βασικών Πληροφοριών. Πρόκειται για τυποποιημένο έγγραφο, έκτασης έως τριών σελίδων, στο οποίο παρουσιάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά του προϊόντος.

Στο έγγραφο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ο δείκτης κινδύνου σε κλίμακα από 1 έως 7, οι συνολικές χρεώσεις, οι όροι πρόωρης αποχώρησης και ενδεικτικά σενάρια για την πιθανή εξέλιξη της επένδυσης. Οι πληροφορίες αυτές βοηθούν τον πελάτη να συγκρίνει διαφορετικά προϊόντα και να αξιολογήσει εάν το πρόγραμμα ανταποκρίνεται στους οικονομικούς στόχους, τον χρονικό ορίζοντα και την ανοχή του στον κίνδυνο.

Το έγγραφο πρέπει να παραδίδεται εγκαίρως, ώστε ο καταναλωτής να έχει επαρκή χρόνο για να το μελετήσει πριν δεσμευτεί. Η κατανόηση των όρων δεν πρέπει να περιορίζεται στην πιθανή απόδοση, αλλά να περιλαμβάνει και το ενδεχόμενο απώλειας κεφαλαίου, τις χρεώσεις και τις προϋποθέσεις εγγύησης.

Στις 8 Οκτωβρίου, η ευρωπαϊκή εποπτική αρχή ασφαλίσεων EIOPA έθεσε σε διαβούλευση προσχέδιο σχετικά με την εποπτεία των πωλήσεων επενδυτικών ασφαλιστικών προϊόντων. Η αρχή επισημαίνει ότι η πολυπλοκότητα των ενημερωτικών εγγράφων και η τυπική ολοκλήρωση των διαδικασιών ενδέχεται να δυσκολεύουν την ουσιαστική κατανόηση των προϊόντων από τους καταναλωτές.

Η διαβούλευση ολοκληρώνεται στις 4 Ιανουαρίου 2027, ενώ η οριστικοποίηση της εποπτικής δήλωσης προγραμματίζεται για το πρώτο τρίμηνο του 2027.

Η άνοδος των ασφαλειών ζωής που συνδέονται με επενδύσεις δείχνει ότι περισσότεροι καταναλωτές αναζητούν προϊόντα που συνδυάζουν ασφαλιστική κάλυψη και επενδυτικές δυνατότητες. Ωστόσο, τα unit linked δεν αποτελούν απλές αποταμιευτικές λύσεις: συνδέονται με επενδυτικό κίνδυνο, χρεώσεις και πιθανές απώλειες. Για αυτό, η προσεκτική μελέτη των όρων και η πλήρης ενημέρωση πριν από την υπογραφή είναι απαραίτητες.