Αυξάνονται τα μετρητά

Τα τελευταία δέκα χρόνια, οι πιστωτικές κάρτες, οι χρεωστικές κάρτες και τα κινητά τηλέφωνα έχουν εκτοπίσει τα μετρητά, με τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα να χρησιμοποιούνται όλο και λιγότερο, καθώς το φυσικό χρήμα δίνει τη θέση του στο ψηφιακό.

Ωστόσο η ανησυχία για τον πόλεμο, τις πυρκαγιές και τις κυβερνοεπιθέσεις οδηγεί σε αύξηση των αποθεμάτων μετρητών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αξία των τραπεζογραμματίων σε κυκλοφορία αυξάνεται από 1 δισ. ευρώ το 2016 σε 1,6 δισ. ευρώ το 2026, καθώς συνιστάται στον κόσμο να διατηρεί αποθέματα μετρητών. Παράλληλα, σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το μέσο ποσό μετρητών που διατηρούν οι άνθρωποι στα πορτοφόλια τους στην ευρωζώνη είναι 59 ευρώ. Το ποσό αυτό ποικίλλει σημαντικά από 35 ευρώ στην Ολλανδία έως 82 ευρώ στο Λουξεμβούργο, ενώ στην Ελλάδα, κυμαίνεται στα 70 ευρώ. Σύμφωνα με τη νέα έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το 99% των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων δέχεται χαρτονομίσματα και κέρματα, ποσοστό που φέρνει την Ελλάδα μαζί με την Ιταλία στην κορυφή της Ευρωζώνης. Ακόμη υψηλότερη είναι η αποδοχή στο ελληνικό λιανεμπόριο, όπου φτάνει το 100%, όπως συμβαίνει και στη Σλοβενία.

Σε επίπεδο Ευρωζώνης, το 92% των επιχειρήσεων που διαθέτουν φυσικά σημεία πώλησης εξακολουθεί να δέχεται μετρητά, έναντι 90% το 2024. Η εξέλιξη δείχνει ότι η σταδιακή υποχώρηση των μετρητών, που είχε επιταχυνθεί κατά την περίοδο της πανδημίας, έχει τουλάχιστον προς το παρόν ανακοπεί. Τα νοικοκυριά ενθαρρύνθηκαν να διαθέτουν ένα πακέτο έκτακτης ανάγκης που να περιλαμβάνει εμφιαλωμένο νερό, τρανζίστορ ραδιόφωνο, κονσερβοποιημένα τρόφιμα και, κυρίως, μετρητά. Στοιχεία της ΕΚΤ, η οποία παρακολουθεί τον αριθμό των τραπεζογραμματίων σε κυκλοφορία από το 2002, δείχνουν ότι ο αριθμός τους αυξήθηκε από περίπου 1 δισ. ευρώ το 2016 σε 1,6 δισ. ευρώ τον Ιούνιο του 2026.

Περισσότερα από 31 εκατομμύρια τραπεζογραμμάτια βρίσκονται σε κυκλοφορία, σε σύγκριση με τα 24 εκατομμύρια λίγο πριν από την πανδημία το 2019, με το τραπεζογραμμάτιο των 50 ευρώ να είναι το πιο δημοφιλές το 2025, ακολουθούμενο από αυτό των 100 ευρώ. Ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Αυστρία, η Φινλανδία, η Γερμανία, η Σουηδία και οι Κάτω Χώρες, έχουν ήδη συστήσει στους πολίτες να διατηρούν μεταξύ 70 και 100 ευρώ ανά νοικοκυριό, ποσό επαρκές για την κάλυψη βασικών αναγκών για 72 ώρες σε περίπτωση διακοπής λειτουργίας των διαδικτυακών και κινητών εφαρμογών. Η Olive McCarthy, καθηγήτρια στο University College Cork με ειδίκευση στη χρηματοοικονομική ένταξη, δήλωσε ότι η συνεχής χρήση μετρητών είναι ζωτικής σημασίας για την κοινωνία. «Αν και η συμβουλή να διατηρούμε μετρητά για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης είναι σωστή και μας υπενθυμίζει να είμαστε όλοι προετοιμασμένοι όταν τα ψηφιακά συστήματα μας απογοητεύουν, είναι απαραίτητο τα μετρητά να μην θεωρούνται απλώς ως εφεδρικό μέτρο. Αν σταματήσουμε να τα χρησιμοποιούμε όταν δεν υπάρχει κρίση, ίσως να μην είναι εύκολο να τα χρησιμοποιήσουμε όταν προκύψει κρίση». Η ΕΚΤ αναφέρει ότι τα μετρητά αποτελούν κρίσιμο στοιχείο της «εθνικής ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων», χαρακτηρίζοντας ως «παράδοξο» το γεγονός ότι η χρήση τους για καθημερινές αγορές μειώνεται, ενώ ταυτόχρονα αυξάνεται ο αριθμός των ατόμων που διατηρούν τραπεζογραμμάτια.