Εύα Οικονόμου – Βαμβακά: «Ένιωσα να ενώνονται ξανά τα κομμάτια μου, από τότε άλλαξε η ζωή μου»

Με αφορμή την ανάληψη της καλλιτεχνικής διεύθυνσης του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας και του φεστιβάλ Φιλίππων, η Εύα Οικονόμου – Βαμβακά μίλησε στο περιοδικό Gala και τη δημοσιογράφο Μαριλού Πανταζή για τη διαδρομή της, τις πρώτες ευκαιρίες που της δόθηκαν και τις φράσεις που, χωρίς να το ξέρει τότε, θα λειτουργούσαν σαν μικρές πυξίδες. Η σκηνοθέτις και ηθοποιός, με την αφοπλιστική ειλικρίνεια που τη χαρακτηρίζει, περιέγραψε την εσωτερική σύγκρουση που κουβαλούσε για χρόνια και τη στιγμή που ένιωσε ότι «ενώνονται ξανά τα κομμάτια» της — μια στιγμή που, όπως λέει, άλλαξε οριστικά τη ζωή της.

Ποιος την ανακάλυψε στα πρώτα της βήματα

Όταν ρωτήθηκε ποιος ήταν εκείνος που την «βρήκε» στην αρχή της πορείας της, η Εύα Οικονόμου – Βαμβακά δεν δίστασε να δώσει ξεκάθαρα τα εύσημα. Όπως ανέφερε, καθοριστικό ρόλο έπαιξε ο προηγούμενος καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας, Θοδωρής Γκόνης, ο οποίος το 2018 της ανέθεσε να γράψει και να σκηνοθετήσει ένα έργο.

Για την ίδια, αυτή η ανάθεση δεν ήταν απλώς μια επαγγελματική ευκαιρία. Ήταν ένα άλμα στο άγνωστο, μια δοκιμασία πίστης, αλλά και μια σπάνια μορφή εμπιστοσύνης. Μέχρι τότε, όπως παραδέχεται, πίστευε ότι είναι «μόνο» ηθοποιός. Δεν ήταν σίγουρη ότι μπορεί να γράψει ή να σκηνοθετήσει, ούτε είχε δοκιμάσει ποτέ κάτι ανάλογο. Κι αυτό έκανε την πρόταση ακόμα πιο ηχηρή: κάποιος άλλος έβλεπε δυνατότητες που η ίδια δεν είχε επιτρέψει στον εαυτό της να αναγνωρίσει.

Η Εύα Οικονόμου – Βαμβακά εξομολογήθηκε επίσης πως κουβαλούσε μια έντονη εσωτερική μάχη. Είχε ολοκληρώσει σπουδές στη Νομική — μια επιλογή που δείχνει την ανάγκη της για δομή, σκέψη και ασφάλεια — ενώ παράλληλα την τραβούσε η σκηνή, το σώμα, το ένστικτο και η ζωντανή επαφή με το κοινό. Έτσι, μέσα της συνυπήρχαν δύο κόσμοι που συχνά έμοιαζαν ασύμβατοι: ο κόσμος της λογικής και ο κόσμος της τέχνης.

Στην ίδια συνέντευξη εξηγεί με τρόπο απλό αλλά αποκαλυπτικό το δίλημμα: ως ηθοποιός, χρειάζεται το σώμα της, την ανταπόκριση της στιγμής, το ένστικτο και τα αντανακλαστικά. Ως σκηνοθέτις, χρειάζεται το μυαλό, την οργάνωση, τη συνολική ματιά, την ερμηνεία της ιστορίας από ψηλά. Και η πρόκληση ήταν ακριβώς αυτή: να μην ακυρώσει τη μία πλευρά για χάρη της άλλης, αλλά να τις συνθέσει.

Η στιγμή που «ενώθηκαν τα κομμάτια» της

Η εμπειρία εκείνης της πρώτης σκηνοθετικής και συγγραφικής δουλειάς λειτούργησε σαν καταλύτης. Η Εύα Οικονόμου – Βαμβακά περιγράφει ότι, ξεκινώντας μια παράσταση «από το μηδέν», βρέθηκε ξαφνικά σε ένα πεδίο όπου το σώμα και το μυαλό δεν συγκρούονταν πια, αλλά συνεργάζονταν. Κι εκεί, όπως λέει, ένιωσε να επανενώνονται τα κομμάτια της.

Αυτή η φράση — «ένιωσα να ενώνονται ξανά τα κομμάτια μου» — δεν είναι απλώς μια ωραία διατύπωση. Είναι η περιγραφή ενός σημείου καμπής: του χρόνου όπου η ταυτότητα σταματά να είναι ρόλος που πρέπει να υπερασπιστείς και γίνεται κάτι που μπορείς να κατοικήσεις. Από εκείνη τη στιγμή, λέει, άλλαξε η ζωή της.

Όταν η δημοσιογράφος τη ρώτησε αν είχε γράψει ή σκηνοθετήσει ξανά στο παρελθόν, η απάντηση ήταν κατηγορηματική: τίποτα, ποτέ. Αυτό κάνει την ιστορία ακόμα πιο ενδιαφέρουσα, γιατί αποκαλύπτει πως μερικές φορές το «ξεκίνημα» δεν έρχεται όταν είσαι έτοιμος, αλλά όταν κάποιος σου ανοίγει μια πόρτα και σε αναγκάζει να δεις τον εαυτό σου αλλιώς.

«Κάτι που δεν έβλεπα εγώ»: οι άνθρωποι που την πίστεψαν

Στο ερώτημα τι ήταν αυτό που είδε ο Θοδωρής Γκόνης σε εκείνη, η Εύα Οικονόμου – Βαμβακά απάντησε με μια φράση που συμπυκνώνει αυτογνωσία και ταπεινότητα: δεν ξέρω — κάτι που δεν έβλεπα εγώ.

Και δεν ήταν ο μόνος. Όπως ανέφερε, κι άλλοι άνθρωποι γύρω της είχαν διακρίνει αυτή τη σκηνοθετική της φύση, μόνο που η ίδια την αρνιόταν. Ειδική αναφορά έκανε σε μια σημαντική περίοδο της δουλειάς της στο Θέατρο Τέχνης, όπου υπήρξε βοηθός σκηνοθέτη του Διαγόρα Χρονόπουλου. Εκείνος, σύμφωνα με τα λόγια της, της έλεγε ξεκάθαρα: «είσαι σκηνοθέτις». Κι εκείνη απαντούσε — σχεδόν πεισματικά, όπως παραδέχεται — «είμαι ηθοποιός».

Αυτό το «με μένος το έλεγα» είναι ίσως από τα πιο ανθρώπινα σημεία της αφήγησής της. Δεν περιγράφει απλώς μια επαγγελματική επιλογή, αλλά έναν τρόπο άμυνας: τη δυσκολία να επιτρέψεις στον εαυτό σου να διεκδικήσει κάτι μεγαλύτερο ή διαφορετικό, ιδίως όταν σε τρομάζει η ευθύνη του.

Τελικά, όταν η πραγματικότητα την έφερε μπροστά στο νέο της πεδίο, η Εύα Οικονόμου – Βαμβακά έκανε την αναπόφευκτη αναδρομή και αναρωτήθηκε με πικρό χιούμορ: «τι βλακεία, έλεγα ότι είμαι ηθοποιός και έχασα δέκα χρόνια;». Είναι μια ερώτηση που, χωρίς διδακτισμό, φωτίζει το κόστος της άρνησης αλλά και την αξία της αποδοχής: το να δεις καθαρά ποιος είσαι, έστω και αργά, μπορεί να σε απελευθερώσει.

Σήμερα, με τη νέα της θέση στο ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας και το φεστιβάλ Φιλίππων, η Εύα Οικονόμου – Βαμβακά μοιάζει να πατά σε μια πιο ολοκληρωμένη εκδοχή του εαυτού της. Και ίσως αυτή να είναι η ουσία όσων μοιράστηκε: ότι η καλλιτεχνική διαδρομή δεν είναι μόνο οι τίτλοι και οι ρόλοι, αλλά η στιγμή που τολμάς να ακούσεις εκείνη τη φωνή — τη δική σου ή κάποιου που σε βλέπει καθαρά — και να αφήσεις τα κομμάτια να ενωθούν.