Βρετανία: Η υπόθεση του «Airmiles Andy» και η μεγαλύτερη δοκιμασία της μοναρχίας από το 1936

Η βρετανική μοναρχία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ανοιχτή κρίση θεσμικής αξιοπιστίας, καθώς η υπόθεση του Άντριου Μάουντμπάτεν-Γουίνδσορ αγγίζει πλέον ευθέως τη γραμμή διαδοχής. Το ενδεχόμενο απομάκρυνσής του από τη σειρά του θρόνου δεν αποτελεί θεωρητικό σενάριο, αλλά αντικείμενο πολιτικής και κοινοβουλευτικής συζήτησης, εξέλιξη που οι εφημερίδες συγκρίνουν με τη σοβαρότερη παρέμβαση στη διαδοχή από το 1936.

Τι συνέβη

Η αστυνομία του Τέιμς Βάλεϊ προχώρησε στη σύλληψή του στο πλαίσιο έρευνας για ενδεχόμενη κατάχρηση δημόσιου αξιώματος την περίοδο 2001–2011, όταν υπηρετούσε ως ειδικός εμπορικός απεσταλμένος του Ηνωμένου Βασιλείου. Εξετάζεται αν πληροφορίες που απέκτησε λόγω του κυβερνητικού του ρόλου διαβιβάστηκαν σε τρίτους, σε υπόθεση που συνδέεται με τα δικαστικά έγγραφα γύρω από τον Τζέφρι Έπσταϊν. Έγιναν έρευνες σε κατοικίες σε Νόρφολκ και Μπέρκσαϊρ, ο ίδιος ανακρίθηκε επί έντεκα ώρες και αφέθηκε ελεύθερος υπό διερεύνηση. Δέκα αστυνομικές δυνάμεις εξετάζουν επιμέρους στοιχεία, ενώ υπάρχει συνεργασία και με αμερικανικές αρχές.

Ο ρόλος του τότε και η κριτική

Κατά την περίοδο της θητείας του, παρότι δεν ήταν υπουργός, εκπροσωπούσε επίσημα τη βρετανική κυβέρνηση, με πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες και διεθνή επιχειρηματικά δίκτυα. Είχαν διατυπωθεί επικρίσεις για πολυτελή και συχνά ταξίδια και για σχέσεις με αμφιλεγόμενους επιχειρηματίες, με τον Τύπο να του αποδίδει ειρωνικά τον χαρακτηρισμό «Airmiles Andy». Σήμερα, το ερώτημα που τίθεται δεν είναι μόνο αν υπήρξε παραβίαση καθήκοντος, αλλά αν υπήρχαν προειδοποιητικά σημάδια που αγνοήθηκαν και αν η αντίδραση του Παλατιού υπήρξε καθυστερημένη.

Τι γράφουν σήμερα οι εφημερίδες

Οι Times αναφέρουν ότι η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο νομοθετικής ρύθμισης για την απομάκρυνσή του από τη γραμμή διαδοχής, μόλις ολοκληρωθεί η έρευνα, με το Παλάτι να μην προτίθεται να σταθεί εμπόδιο. Η Daily Telegraph χαρακτηρίζει μια τέτοια εξέλιξη «ιστορική», σημειώνοντας ότι θα πρόκειται για τη σημαντικότερη αλλαγή από την παραίτηση του Εδουάρδου Η΄ το 1936 και ότι απαιτείται Πράξη του Κοινοβουλίου και συναίνεση των κρατών της Κοινοπολιτείας. Η Guardian εστιάζει στη διεύρυνση των ερευνών και στις επαφές της Μητροπολιτικής Αστυνομίας με πρώην και εν ενεργεία αξιωματικούς προστασίας.

Η εμπλοκή της πρώην συζύγου

Η Σάρα Φέργκιουσον αναφέρεται σε αλληλογραφία και οικονομικές συναλλαγές που περιλαμβάνονται στα δικαστικά έγγραφα, χωρίς μέχρι στιγμής να προκύπτει ένδειξη ποινικής ευθύνης εις βάρος της. Ωστόσο, η αναφορά του ονόματός της επαναφέρει στο προσκήνιο τον ευρύτερο κύκλο σχέσεων και επαφών του Άντριου.

Το κλίμα στην κοινωνία

Δημοσκόπηση της YouGov για τους Times καταγράφει 90% αρνητική άποψη για τον Άντριου, 77% αντίθεση σε οικονομική στήριξή του από τον βασιλιά και 67% αντίθεση στη διαμονή του σε βασιλικό κτήμα. Την ίδια στιγμή, το 64% δηλώνει θετική άποψη για τον Κάρολο Γ΄, στοιχείο που δείχνει ότι η κοινωνία διαχωρίζει ακόμη τον θεσμό από το πρόσωπο, αλλά απαιτεί καθαρές αποφάσεις.

Το 1936 ο βασιλιάς Εδουάρδος Η΄ παραιτήθηκε από τον θρόνο για να παντρευτεί την Αμερικανίδα διαζευγμένη Γουόλις Σίμπσον, προκαλώντας σοβαρή συνταγματική κρίση. Στις 11 Δεκεμβρίου υπέγραψε την παραίτησή του και τον διαδέχθηκε ο αδελφός του, Γεώργιος ΣΤ΄.

Ήταν η τελευταία φορά που η γραμμή διαδοχής άλλαξε τόσο δραστικά.