Τραμπ, Πούτιν και Σι: Ιστορική τριμερής συνάντηση στην Κίνα χωρίς ουσιαστική πρόοδο – Τι συμφώνησαν οι τρεις ηγέτες
Η πολυαναμενόμενη τριμερής συνάντηση των ηγετών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, στο περιθώριο της συνόδου της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC). Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ συναντήθηκαν σε έπαυλη στη Σεντζέν, στη νότια Κίνα, σε μια ιστορική επαφή μεταξύ τριών πυρηνικών δυνάμεων.
Για τον Αμερικανό πρόεδρο, η συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι αποτελούσε ευκαιρία να παρουσιάσει μια σημαντική διπλωματική επιτυχία. Η παρουσία του στο ίδιο τραπέζι με δύο από τους ισχυρότερους γεωπολιτικούς αντιπάλους των Ηνωμένων Πολιτειών θα μπορούσε να ενισχύσει το προφίλ του ως διαπραγματευτή και να δημιουργήσει προσδοκίες για συμφωνίες σε ζητήματα παγκόσμιας ασφάλειας.
Ωστόσο, οι περίπου 70 λεπτών συνομιλίες πίσω από κλειστές πόρτες δεν οδήγησαν στις μεγάλες συμφωνίες που είχαν προαναγγελθεί. Οι τρεις ηγέτες κατέγραψαν ορισμένες περιορισμένες συγκλίσεις, ενώ τα πιο κρίσιμα ζητήματα —ο πυρηνικός αφοπλισμός, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η σύγκρουση με το Ιράν— παρέμειναν ουσιαστικά άλυτα.
Τι συμφώνησαν Τραμπ, Πούτιν και Σι
Σύμφωνα με το Associated Press, οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν να υποστηρίξουν μεταρρυθμίσεις στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, να ενισχύσουν τη διύλιση ορυκτών καυσίμων και να περιορίσουν την εμβέλεια του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.
Οι συμφωνίες αυτές, αν και παρουσιάστηκαν ως σημεία συνεννόησης, δεν συνιστούν ουσιαστική αλλαγή στους διεθνείς συσχετισμούς. Δεν ανακοινώθηκε κοινό πλαίσιο για τον περιορισμό των πυρηνικών όπλων, ούτε συγκεκριμένος οδικός χάρτης για τον τερματισμό των πολέμων στην Ουκρανία και το Ιράν.
Μετά τη συνάντηση, ο Ντόναλντ Τραμπ αποχώρησε γρήγορα από την έπαυλη και επιβιβάστηκε στο προεδρικό αεροσκάφος Air Force One, χωρίς να προβεί σε δηλώσεις προς τους δημοσιογράφους. Λίγο αργότερα, ωστόσο, χαρακτήρισε την επίσκεψη «εξαιρετικά σημαντική» σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ανακοίνωσε ότι θα παραχωρούσε συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο.
Οι υψηλές προσδοκίες για τα πυρηνικά
Πριν από την έναρξη των συνομιλιών, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επιχειρήσει να δημιουργήσει θετικό κλίμα. Αναφερόμενος στον Πούτιν και τον Σι, τους χαρακτήρισε φίλους και υποστήριξε ότι οι τρεις χώρες βρίσκονται σε μοναδική θέση για να συζητήσουν τη μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων.
«Πραγματικά γράφουμε ιστορία», δήλωσε ο Τραμπ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να περιοριστεί τόσο ο αριθμός των πυρηνικών όπλων όσο και ο κίνδυνος χρήσης τους.
Το ζήτημα έχει αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα μετά τη λήξη, τον Φεβρουάριο, της συνθήκης New START, της τελευταίας σημαντικής συμφωνίας ελέγχου των πυρηνικών όπλων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. Ο Τραμπ έχει εκφράσει την επιθυμία να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για μια νέα, εκσυγχρονισμένη συμφωνία, στην οποία θα συμμετέχει και η Κίνα.
Το Πεκίνο, ωστόσο, έχει περιορισμένα κίνητρα για να αποδεχθεί τους ίδιους περιορισμούς με την Ουάσινγκτον και τη Μόσχα. Η Κίνα διαθέτει περισσότερες από 600 πυρηνικές κεφαλές, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία εκτιμάται ότι διαθέτουν περισσότερες από 5.000 η καθεμία.
Ο Ντάριλ Κίμπαλ, εκτελεστικός διευθυντής της Arms Control Association, εκτίμησε ότι η συνάντηση θα μπορούσε, στην καλύτερη περίπτωση, να αποτελέσει την αφετηρία μιας μακράς διαπραγματευτικής διαδικασίας. Όπως σημείωσε, απαιτούνται περισσότερα από «διπλωματικό θέατρο και ευκαιρίες για φωτογραφίες» προκειμένου να υπάρξουν πραγματικές εξελίξεις.
Ουκρανία: Καμία συγκεκριμένη συμφωνία
Μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης, ο Τραμπ συμμετείχε τηλεφωνικά σε σύσκεψη στο Βερολίνο. Εκεί, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ συναντήθηκαν με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και περισσότερους από 40 Ευρωπαίους ηγέτες που στηρίζουν την Ουκρανία.
Σύμφωνα με τον Γουίτκοφ, ο Τραμπ ενημέρωσε τους συμμετέχοντες ότι συζήτησε με τον Σι και τον Πούτιν την αναζήτηση ειρηνικής λύσης στον πόλεμο. Παρ’ όλα αυτά, από την τριμερή συνάντηση στην Κίνα δεν προέκυψε καμία συγκεκριμένη συμφωνία για κατάπαυση του πυρός, διαπραγματεύσεις ή εγγυήσεις ασφαλείας.
Η απουσία της Ουκρανίας και των Ευρωπαίων συμμάχων από τις συνομιλίες ενίσχυσε τις ανησυχίες ότι οι μεγάλες δυνάμεις μπορεί να επιχειρήσουν να καθορίσουν το μέλλον μικρότερων χωρών χωρίς τη συμμετοχή τους. Το ζήτημα αυτό παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητο, καθώς οποιαδήποτε συμφωνία για την Ουκρανία θα επηρεάσει άμεσα την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ιράν, Στενά του Ορμούζ και εμπορικές σχέσεις
Στην ατζέντα βρέθηκαν επίσης ο πόλεμος στο Ιράν, η ενεργειακή ασφάλεια και οι εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας. Πριν από την τριμερή συνάντηση, ο Τραμπ είχε πραγματοποιήσει ξεχωριστές συνομιλίες με τον Σι Τζινπίνγκ, στην τρίτη ουσιαστική συνάντησή τους μέσα στο 2026.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επισήμανε ότι οι δύο χώρες έχουν κοινό συμφέρον να διασφαλίσουν την ομαλή ροή πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως, η οποία έχει επανειλημμένα επηρεαστεί από επιθέσεις και εντάσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν.
Παράλληλα, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι θα επιδιώξει την αύξηση των κινεζικών αγορών αμερικανικών αγροτικών προϊόντων. Ο Σι δήλωσε ότι οι σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας έχουν παραμείνει γενικά σταθερές και έχουν βελτιωθεί κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ. Σύμφωνα με το κινεζικό πρακτορείο Xinhua, έθεσε επίσης το ζήτημα της Ταϊβάν και υπογράμμισε την ανάγκη καλύτερης επικοινωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου.
Κοινή θέση απέναντι στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο
Μία από τις πιο σαφείς συγκλίσεις των τριών ηγετών αφορούσε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Τραμπ, Πούτιν και Σι υποστήριξαν ότι το Δικαστήριο υπερβαίνει τα όρια της δικαιοδοσίας του και τάχθηκαν υπέρ της προστασίας κυβερνητικών αξιωματούχων από διεθνείς διώξεις.
Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς σε βάρος του Βλαντίμιρ Πούτιν εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης του ΔΠΔ. Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιβάλει κυρώσεις σε αξιωματούχους του Δικαστηρίου, αλλά και στον ίδιο τον θεσμό, εξαιτίας ερευνών που αφορούν τις Ηνωμένες Πολιτείες και συμμάχους τους, μεταξύ των οποίων και το Ισραήλ.
Η στενή σχέση Σι-Πούτιν και τα όρια της αμερικανικής διπλωματίας
Η συνάντηση ανέδειξε, πέρα από τις δημόσιες φιλοφρονήσεις, τις διαφορετικές σχέσεις μεταξύ των τριών ηγετών. Ο Σι Τζινπίνγκ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν διατηρούν στενή στρατηγική και οικονομική συνεργασία. Κατά τη σύνοδο APEC, ο Κινέζος πρόεδρος αποκάλεσε τον Ρώσο ομόλογό του «παλιό μου φίλο», χαρακτηρισμό που ανταπέδωσε ο Πούτιν.
Η Κίνα έχει προσφέρει σημαντική οικονομική στήριξη στη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, συμβάλλοντας στην άμβλυνση των επιπτώσεων των δυτικών κυρώσεων. Αντίθετα, η σχέση Τραμπ-Σι, παρά τις προσωπικές επαφές και τις θετικές δημόσιες δηλώσεις, εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από σοβαρές διαφωνίες σε θέματα εμπορίου, τεχνολογίας, Ταϊβάν και διεθνούς ασφάλειας.
Ενδεικτικό των εντάσεων ήταν το γεγονός ότι Κινέζοι αξιωματούχοι εμπόδισαν δημοσιογράφο του Bloomberg να παρακολουθήσει την τριμερή συνάντηση, μετά από ερώτηση που είχε υποβάλει νωρίτερα κατά τις συνομιλίες Τραμπ-Σι.
Ο Σι χαρακτήρισε τις συνομιλίες θετικές, εποικοδομητικές και παραγωγικές, ενώ ο Πούτιν τις περιέγραψε ως ανοιχτές και ειλικρινείς. Παρά τις θετικές δημόσιες αποτιμήσεις, η συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι ολοκληρώθηκε χωρίς τις μεγάλες συμφωνίες που είχαν δημιουργήσει υψηλές προσδοκίες. Οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν σε περιορισμένα σημεία, όμως τα σημαντικότερα ζητήματα διεθνούς ασφάλειας παραμένουν ανοιχτά, επιβεβαιώνοντας τα όρια της τριμερούς διπλωματίας.
Σχετικά Άρθρα
Δείτε επίσης